II SA/Sz 17/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2013 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 2 oraz art. 151 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) w związku z art. 2-6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734), po rozpatrzeniu sprawy z odwołania P. S. od decyzji z dnia [...], wydanej z up. Burmistrza przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej, uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podało, że organ I instancji, po wznowieniu postępowania uchylił własną decyzję nr [...] r. w sprawie przyznania P. S., zam. [...], dodatku mieszkaniowego na okres od 1 lipca do 31 grudnia 2011 r. w wysokości [...] zł miesięcznie i odmówił przyznania P. S. dodatku mieszkaniowego na okres od 1 lipca do 31 grudnia 2011 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji P. S. wyjaśniał, że gdy matka syna złożyła wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego zrezygnował z dalszego pobierania dodatku. W tym okresie syn był u niego zameldowany i on ponosił koszty utrzymania syna, natomiast nigdy nie twierdził, że otrzymuje jakieś środki pieniężne od matki syna. Centrum życiowe syna było wówczas u niego. Pracownicy OPS nie mogli zastać syna w dniu [...] r. w domu, gdyż pracował w [...]. Po pracy przywiózł go do domu. Syn zamieszkiwał u niego i u matki. Na tę okoliczność zwrócił się o przesłuchanie świadka Z. W. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpatrując wniesione odwołanie ustaliło, że postanowieniem z dnia [...] r. z urzędu wznowiono postępowanie w sprawie przyznania dodatku mieszkaniowego. Jako podstawę wznowienia organ I instancji podał, że zaistniały w sprawie nowe okoliczności, które wskazują na to, że syn nigdy nie zamieszkiwał z P. S. i nie był pod jego opieką. Dziecko od urodzenia mieszka i pozostaje pod opieką matki. Następnie Kolegium przytoczyło treść art. 145 § 1 pkt 5 kodeksu postępowania administracyjnego i wyjaśniło, że nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody mogą stanowić podstawę wznowienia postępowania, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne, mające wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Drugą przesłanką jest istnienie nowych okoliczności faktycznych, nowych dowodów w dniu wydania decyzji ostatecznej. Trzecią przesłanką jest to, że nowe okoliczności faktyczne, nowe dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Dalej kolegium podało, że z materiału dowodowego sprawy wynika, iż dodatek mieszkaniowy został wyliczony na podstawie danych, wynikających z wniosku o dodatek mieszkaniowy i deklaracji o dochodach złożonych w organie I instancji w dniu 19 grudnia 2011 r. We wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego i w deklaracji o dochodach wnioskodawca podał, iż jego gospodarstwo domowe składa się z 2 osób. W dniu 10 lipca 2012 r. organ I instancji powziął informację, że wnioskodawca mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W tej sytuacji organ I instancji wznowił postępowanie w sprawie przyznania P. S. dodatku mieszkaniowego. Zdaniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego przedmiotowa sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. P. S. we wniosku złożonym w dniu [...] r. zwrócił się o przyznanie dodatku mieszkaniowego i podał, iż w lokalu nr [...] liczba osób w gospodarstwie domowym wynosi - 2. Ponadto w deklaracji o dochodach złożonej pod odpowiedzialnością karną z art. 233 § 1 kodeksu karnego oświadczył, że gospodarstwo domowe składa się z 2 osób. W trakcie przeprowadzanego wywiadu środowiskowego w dniu [...] r. wnioskodawca podała, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z synem M. S. W odwołaniu od decyzji strona podniosła, że syn zamieszkiwał u niego i u matki, ale jego centrum życiowe było u ojca. Wprawdzie I. O. oświadczyła, iż jej syn M. S. zamieszkiwał z nią i nigdy nie mieszkał u ojca, jednak organ I instancji nie przeprowadził na tę okoliczność żadnego postępowania, uznając że to matka dziecka podała faktyczne dane. Biorąc pod uwagę powyższe, zdaniem organu odwoławczego, z materiału dowodowego sprawy nie można jednoznacznie stwierdzić, gdzie zamieszkiwał M. S. Reasumując Kolegium stwierdziło, że organ I instancji ponownie rozpatrując sprawę powinien bezspornie ustalić, gdzie faktycznie zamieszkiwał M. S. i z kim prowadził wspólne gospodarstwo domowe i dopiero wówczas wydać w sprawie stosowną decyzję, szczegółowo uzasadniając swoje stanowisko. Przy czym cały materiał dowodowy podlega ocenie, co winno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji przez wskazanie dowodów, na podstawie których nastąpiło ustalenie faktów oraz przyczyn z powodu których innym dowodom odmówiono wiarygodności i mocy dowodowej. P. S. zaskarżył decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o umorzenie postępowania administracyjnego w całości. W uzasadnieniu skargi wyjaśnił, że centrum życiowe syna M. S. może znajdować się jak u niego jako jego ojca i u jego matki. Nadto wyjaśnił, że nie uniemożliwił otrzymania dodatku mieszkaniowego przez matkę syna, bowiem gdy dowiedział się o tym od pracowników OPS to zrezygnował z dodatku mieszkaniowego. W dniu 20 listopada 2012 r. wycofał swój wniosek o przyznanie dodatku mieszkaniowego i wpłacił na konto OPS – [...] zł, tj. zwrot dodatku mieszkaniowego za m-c lipiec 2012 r. W czasie gdy pobierał dodatek mieszkaniowy centrum życiowe syna było u niego, a gdy matka pobiera dodatek mieszkaniowy jest u niej. Podwójnego pobierania dodatku mieszkaniowego nie było. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało swoje stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Na podstawie art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W związku z wnioskiem skargi o umorzenie postępowania administracyjnego w całości, na wstępie należy wyjaśnić, że sąd administracyjny nie zastępuje, właściwych w indywidualnej sprawie, organów administracji publicznej w merytorycznym orzekaniu. Wynika to z treści przytoczonego na wstępie przepisu, a także treści przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., Nr 270 ze zm. – dalej zwana "P.p.s.a."), zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia przez sąd, że zaskarżona decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi dającymi podstawę do uwzględnienia skargi, następuje uchylenie takiej decyzji lub stwierdzenie jej nieważności w razie wystąpienia wad kwalifikowanych. Poddana kontroli Sądu decyzja wydana została na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z tym przepisem, gdy organ odwoławczy stwierdzi, iż decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Przekazując sprawę, organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Tak więc przedmiotem niniejszej skargi jest decyzja kasacyjna, a nie decyzja rozstrzygająca merytorycznie sprawę co do istoty, a jedynie przekazująca sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji Sąd bada zatem czy zachodziły przesłanki uprawniające organ do uchylenia rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, czy też materiał dowodowy był wystarczający do podjęcia reformacyjnego rozstrzygnięcia, bądź zachodziła potrzeba jego uzupełnienia w niewielkim zakresie, a organ odwoławczy mimo to uchylił się od rozstrzygnięcia sprawy, co do jej istoty. Należy przy tym mieć na uwadze, iż decyzja wydana na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jest dopuszczalna wyjątkowo i stanowi odstępstwo od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przez organ odwoławczy. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja nie narusza przepisu art. 138 § 2 K.p.a. Prawidłowo bowiem organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego zgodnie z zasadami wynikającymi z treści przepisów art. 7 i art. 77 K.p.a., bowiem nie uwzględnił oświadczeń, ani wniosków dowodowych składanych przez skarżącego. Zdaniem Sądu postępowanie to nie mogło być uzupełnione przez organ odwoławczy bez narażenia się na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania skoro zachodziła konieczność przeprowadzenia nowego postępowania wyjaśniającego w części określonej przez organ odwoławczy. W takiej sytuacji organ odwoławczy zobligowany był, na mocy art. 138 § 2 K.p.a., wydać decyzję uchylającą rozstrzygniecie organu I instancji i przekazać sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Stwierdzając zatem, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.