II OZ 396/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Zakładu P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 99/13 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi Zakładu P. na decyzję Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić Zakładowi P. termin do uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z dnia 20 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Wa 99/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Spółce Zakład P. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że postanowieniem z dnia 1 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Zakładu P. na decyzję Głównego Lekarza Weterynarii z dnia [...] października 2012 r., którą utrzymano w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Katowicach z dnia [...] sierpnia 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w B. z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie wstrzymania produkcji do czasu wykonania przewidzianych decyzją nakazów, z uwagi na to, że wpis od skargi został uiszczony z uchybieniem ustawowego terminu. Odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi skarżącego dnia 12 marca 2013 r. W piśmie z dnia 14 marca 2013 r. skarżący wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi, wskazując, że w dniu 14 lutego 2013 r. pełnomocnik poinformował skarżącego o konieczności uiszczenia wpisu od skargi. Sprawą tą miał się zająć pracownik J. Ś., jednak w dniu 19 lutego 2013 r. trafił do szpitala, gdzie był hospitalizowany przez kilka dni. Na dowód powyższego do wniosku dołączono kartę wypisową ze szpitala. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, iż zgodnie z art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: brak winy w uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. W ocenie Sądu w niniejszej nie została spełniona przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd podkreślił, że skarżący reprezentowany jest przez adwokata. Przedłożone do akt sądowych sprawy pełnomocnictwo upoważnia ustanowionego adwokata do "reprezentowania spółki w postępowaniu sądowoadministracyjnym" zatem jest pełnomocnictwem ogólnym. Wobec tego wszelka korespondencja z Sądu kierowana jest na adres profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącego otrzymał wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w dniu 12 marca 2013 r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu, nie dokonał tej czynności osobiście, jednak niezwłocznie poinformował o takiej konieczności swojego mocodawcę. Z kolei sam skarżący nie dochował terminu do dokonania tej czynność z powodu nagłej choroby pracownika. W ocenie Sądu nie jest to jednak okoliczności, która powodowałyby przyjęcie, że skarżący nie ponosi winy w uchybieniu terminu. Skarżący nie uprawdopodobnił, że nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie mógł usunąć przeszkody dla terminowego dokonania czynności. Nie wykazał, że tej czynności nie mogła dokonać inna osoba, że nie był możliwy taki podział zadań, w którym inny pracownik przejąłby obowiązki nieobecnego pracownika. Z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu wynika, iż pełnomocnik skarżącego poinformował spółkę pisemnie i telefonicznie o konieczności uiszczenia wpisu od skargi. Wobec tego do spółki trafiła odpowiednia adnotacja w tej sprawie, co pozwala na przyjęcie, że o konieczności uiszczenia wpisu w określonym terminie wiedziała więcej niż jedna osoba. Ponadto, skarżący udzielił pełnomocnictwa ogólnego adwokatowi i nie uprawdopodobnił, że czynności tej nie mógł dokonać adwokat z wyboru. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła spółka Zakład P. zaskarżając je w całości. Spółka wniosła o uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi lub o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu celem ponownego rozpoznania sprawy. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, iż zaskarżone postanowienie jest nietrafne, krzywdzące i w sposób nieuzasadniony zmierza do pozbawienia strony możliwości skutecznej reprezentacji swoich praw przed sądem administracyjnym. Zdaniem strony skarżącej organizacja pracy w spółce pozostawała w przedmiotowym zakresie należyta, ponieważ do zajmowania się sprawą sądowo-administracyjną i czuwania nad jej przebiegiem z ramienia spółki, jak też do stałego kontaktu z ustanowionym pełnomocnikiem, pozostawała wyznaczona i oddelegowana jedna konkretna osoba - co jest praktyką powszechnie przyjętą. Ta osoba wiedziała o konieczności uiszczenia wpisu - co nastąpiłoby w terminie, gdyby nie będący dla wszystkich zaskoczeniem nagły pobyt tej osoby w szpitalu. Z uwagi na owo zaskoczenie i tempo wypadków nie sposób oczekiwać, aby w tak krótkim terminie, oddelegowywać innego pracownika do przejęcia obowiązków chorego pracownika. Nadto, cała sytuacja rodziła po stronie prezesa zarządu spółki dodatkowy silny stres, gdyż za dokonanie wpisu odpowiedzialny pozostawał brat prezesa - osoba najbliższa. W tych okolicznościach sprawy trudno zarzucić stronie zawinione uchybienie terminowi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest zasadne. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącej w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu – wbrew stanowisku Sadu pierwszej instancji - dają podstawy do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 r., II CRN 448/71, OSPiKA 1972, z. 7-8, poz. 144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, (LEX nr 45637) brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe Okoliczności przedstawione przez stronę skarżącą uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi i zachowanie należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. O zachowaniu należytej staranności świadczy ustanowienie pełnomocnika oraz wyznaczenie osoby (Józefa Świerczka) do zajmowania się sprawą sądowoadministracyjną i stałego kontaktu z pełnomocnikiem. Zauważyć należy, iż termin do uiszczenie wpisu upłynął w dniu 20 lutego 2013 r., a w dniu 19 lutego 2013 r. J. Ś. został hospitalizowany w Szpitalu Wojewódzkim w B. na Oddziale Kardiologicznym i przebywał tam do dnia 26 lutego 2013 r. Zważywszy na rozpoznanie podane w karcie wypisowej Szpitala Wojewódzkiego w B., usprawiedliwione jest twierdzenie strony o działaniu Prezesa Spółki J. Ś. pod wpływem stresu. Prezes Spółki, który jest bratem pracownika odpowiedzialnego za uiszczenie wpisu od skargi, działając pod wpływem stresu mógł "odsunąć" na dalszy plan kwestie związane z uiszczeniem wpisu od skargi. Sytuacja jaka zaistniała w niniejszej sprawie – nagły i nieprzewidziany pobyt w szpitalu najbliższej osoby – może usprawiedliwić takie działanie, t.j. "przesunięcie" na dalszy plan sprawy związanej z uiszczeniem należnego wpisu od skargi. Uwzględniając te wszystkie okoliczności należało dojść do wniosku, iż zostały uprawdopodobnione okoliczności wskazujące na brak winy strony skarżącej w niedokonaniu czynności w ustawowym terminie. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 i art. 86 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.