II SAB/Bd 145/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Małgorzata Włodarska po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. M. na przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego przez Prezydenta M.T. w przedmiocie nienależnie przyznanej zaliczki alimentacyjnej postanawia odrzucić skargę. Skargą z dnia 15 października 2012 r., sprecyzowaną co do przedmiotu zaskarżenia pismem z dnia 11 grudnia 2012r. (k. 35 akt sądowych), W. M. zarzucił Prezydentowi M. T. przewlekłe prowadzenie postępowania administracyjnego w sprawie bezpodstawnego przyznania i wypłacenia jednorazowej zaliczki alimentacyjnej M.L. Na mocy zarządzenia Sądu z dnia 23 stycznia 2013 r. skarżący został wezwany do wykazania, w terminie 7 dni, że przed wniesieniem do sądu skargi na przewlekłość postępowania występował do organu wyższego stopnia z zażaleniem na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezydenta M.T. pod rygorem uznania, iż skarżący takiego zażalenia nie składał. Odpowiadając na powyższe wezwanie, skarżący złożył pismo z dnia 5 października 2011 r. skierowane do Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...] Departament Administracji stanowiące w istocie skargę złożoną na podstawie art. 227 "K.p.a." na Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie w T. w sprawie nienależytego wykonywania zadań przy wypłacaniu świadczeń alimentacyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie przepisu art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r. (Dz.U. z 2012 r. poz. 270), zwanej dalej "P.p.s.a.", bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów administracji podlega kontroli sądowej, jeżeli polega ono na braku wydania decyzji administracyjnej, niektórych kategorii postanowień, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Wskazać w związku z tym należy, że pośród szeregu zasad ogólnych postępowania administracyjnego szczególne znaczenie z punktu widzenia jego sprawności odgrywa wyrażona w art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z poźn. zm.), zwanej dalej "K.p.a." zasada szybkości i prostoty postępowania. Jej realizacja zagwarantowana została przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, a także mają obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 "K.p.a." W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosków skarżącego w przedmiocie nienależytego wykonywania zadań MOPR przy wypłacaniu świadczeń alimentacyjnych. Z art. 35 § 1 i 3 "K.p.a." wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwu miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 "K.p.a." wymagane jest, by o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Warto wskazać, że pod pojęciem przewlekłości postępowania należy rozumieć brak należytego zaangażowania organu administracyjnego w załatwienie sprawy indywidualnej przed formalnym upływem terminu do jej załatwienia, uzasadniający zobowiązanie organu do określonej aktywności na podstawie art. 149 "P.p.s.a." "Przewlekłością" będzie stan, w którym organ administracyjny albo w sposób bezzasadny "przedłuża" termin załatwienia sprawy w trybie art. 36 § 2 "K.p.a," powołując się na przyczyny niezależne od niego, uniemożliwiające zachowanie terminu podstawowego, np. konieczność przedłożenia przez stronę dokumentacji niezbędnej do wydania decyzji, a znajdującej się w dyspozycji aparatu pomocniczego tego organu, albo gdy bieg terminu jest zatrzymany. Zatem kognicją sądu administracyjnego w ramach skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania objęty jest brak należytego zaangażowania organu administracyjnego w załatwienie sprawy indywidualnej na etapie poprzedzającym formalny upływ terminu do jej załatwienia, szczególnie w związku z niezasadnym wykorzystaniem instrumentów wydłużających termin albo go wstrzymujących (P. K. – "Intertemporalne aspekty orzekania sądu administracyjnego w przedmiocie skargi na przewlekłość postępowania przed organem administracji publicznej" – Zeszyty naukowe sądownictwa administracyjnego Nr 5 z 2011 r.). Niezależnie jednak od powyższego wskazać należy, że na wstępie koniecznym jest zbadanie przez Sąd z urzędu dopuszczalności skargi poprzez ustalenie, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do jej odrzucenia wymienionych enumeratywnie w art. 58 § 1 "P.p.s.a.". W związku z tym podkreślić należy, że zgodnie z art. 52 "P.p.s.a.", warunkiem dopuszczalności skargi jest uprzednie wyczerpanie środków zaskarżenia służących stronie w postępowaniu administracyjnym. Stosownie do art. 37 § 1 "K.p.a.", na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W świetle przywołanych regulacji, wniesienie skargi sądowoadministracyjnej na przewlekłość postępowania administracyjnego musi być poprzedzone postępowaniem przewidzianym art. 37 "K.p.a." Z uwagi na zarzucaną przewlekłość organu w postępowaniu dotyczącym bezpodstawnego przyznania i wypłacenia jednorazowej zaliczki alimentacyjnej M. L.organem wyższego stopnia nad Prezydentem Miasta T. jako organem administracji, jest - stosownie do art. 17 "K.p.a." – samorządowe kolegium odwoławcze. Do tego organu skarżący powinien zatem złożyć zażalenie przed wniesieniem skargi na przewlekłość prowadzenia postępowania przez Prezydenta M. T., aby wyczerpać tryb określony w art. 52 "P.p.s.a." w zw. z art. 37 "K.p.a." Skarżący nie złożył jednak takiego zażalenia, co wynika jednoznacznie z treści załączonego pisma z dnia 5 października 2011 r., jak i z materiału dokumentacyjnego sprawy. W tych okolicznościach należało uznać, że w zakresie zarzucanej w skardze i piśmie precyzującym z dnia [...] grudnia 2012 r. przewlekłości postępowania prowadzonego przez Prezydenta M. T. skarżący nie wyczerpał dostępnych środków prawnych w administracyjnym toku instancji, tj. trybu wynikającego z art. 37 § 1 "K.p.a." Tym samym nie został spełniony warunek dopuszczalności skargi, określony w art. 52 § 1 "P.p.s.a.", co przesądza o konieczności jej odrzucenia. Z powyższych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 "P.p.s.a.", orzeczono jak w sentencji