II OZ 402/13

Dnia 6 czerwca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2013 roku, sygn. akt IV SA/Po 1168/12 o odmowie przyznania R.P. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2012 roku nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie. 4 1 Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 201 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odmówił R.P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie warunków zabudowy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma żadnego majątku i nie uzyskuje żadnego dochodu. Pismem z dnia 12 lutego 2013 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku poprzez nadesłanie szeregu określonych w wezwaniu dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną, nie uzyskuje żadnych dochodów i jest wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Poinformował, że nie posiada samochodu, nie uzyskuje dochodu z dzierżawionych gruntów i nie wie do kogo należą grunty i nieruchomości wymienione w wezwaniu. Odmawiając przyznania prawa pomocy Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie złożył oświadczenia majątkowego na podstawie, którego można ustalić sytuację majątkową i finansową strony. Sąd I instancji podkreślił, że źródło finansowania kosztów utrzymania koniecznego strony pozostaje nieznane. W ocenie Sądu I instancji, do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej niewystarczające okazało się podanie numeru wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Ujawnienie wpisu nie pozwala bowiem przyjąć, że wezwanie do uzupełnienia oświadczenia majątkowego zostało wykonane, a tym samym, że doszło do ujawnienia sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Fakt dokonania wpisu do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych uprawdopodabnia w tym przypadku co najwyżej, że wierzyciele skarżącego nie znają majątku, z którego można skutecznie przeprowadzić egzekucję. Zdaniem Sądu I instancji, postępowanie skarżącego, polegające na wybiórczym podawaniu informacji, skutkuje brakiem możliwości wyjaśnienia istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, bowiem w jego ocenie jest niezgodne ze stanem faktycznym i prawnym, a ponadto jest nielogiczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a.") wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. Użyte w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. określenie "gdy osoba wykaże" oznacza, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że jego dochody i sytuacja życiowa nie pozwalają na poniesienie kosztów postępowania. Strona powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z kolei stosownie do treści art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Zasadnicze znaczenie dla niniejszego rozstrzygnięcia ma okoliczność, że skarżący pomimo wezwania nie przedstawił wymaganych przez Sąd I instancji dokumentów. Na aprobatę zasługuje odmowa przyznania prawa pomocy, jak również wcześniejsze wezwanie do złożenia dodatkowych dokumentów i oświadczeń, bowiem Sąd I instancji trafnie uznał, że wskazane w formularzu informacje były niewystarczające dla oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych strony. Sąd I instancji w sposób szczegółowy i rzetelny dokonał analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego, w zakresie w jakim pozwalały na to przedłożone przez stronę materiały. Należy podkreślić, że wezwanie Sądu I instancji obejmowało szereg istotnych dla rozstrzygnięcia elementów, jak chociażby konieczność udokumentowania rodzaju posiadanych źródeł przychodu oraz wysokości przychodu i kosztów jego uzyskania za 2011 i 2012 rok, przedłożenia spisu posiadanych rachunków bankowych oraz wyciągów z kont bankowych i posiadanych kart kredytowych dokumentujących operacje finansowe wykonane od dnia 1 czerwca 2012 r., określenia rozmiaru prowadzonej działalności rolniczej w latach 2011 i 2012 oraz udokumentowania wielkości przychodu ze sprzedaży wytworzonych płodów rolnych za 2011 oraz 2012 rok. Dotyczyło także określenia rozmiaru prowadzonej działalności gospodarczej w 2012 roku oraz udokumentowania wielkości przychodu i kosztów jego uzyskania, oszacowania dochodu z prowadzonego gospodarstwa rolnego ze wskazaniem rodzaju produkcji rolnej, jego skali (ilości zwierząt, powierzchni upraw w tym na nieruchomościach dzierżawionych). Sąd I instancji wezwał ponadto skarżącego do wskazania czy wnioskodawca korzysta z dopłat do produkcji rolnej, określenia wysokości średniomiesięcznych kosztów prowadzenia gospodarstwa domowego, wykazania źródła finansowania wydatków na zaspokojenie potrzeb życiowych oraz źródła finansowania kosztów działalności rolniczej (gospodarczej). Na podstawie dostępnej w Krajowym Rejestrze Sądowym informacji Sąd I instancji wezwał skarżącego do udokumentowania źródła pochodzenia środków przeznaczonych na kapitał zakładowy spółki A. Sp. z o.o., której skarżący jest jedynym wspólnikiem, a także udokumentowania przychodów z tytułu zajmowania przez skarżącego stanowiska prezesa tej spółki, przedłożenia odpisu umowy dotyczącej zbycia udziałów spółki o wartości 101.000 zł na rzecz brata – M.P. Ponadto analiza akt spraw innych postępowań toczących się z inicjatywy skarżącego była podstawą wezwania skarżącego do wskazania czyją stanowią własność nieruchomości położone pod adresami: B. (adres zamieszkania według aktu notarialnego złożonego do akt sprawy o sygn. akt III SA/Po 206/12), C. (adres dla doręczeń w sprawach o sygn. akt III SA/Po 621-622/09 i adres siedliska gospodarstwa rolnego), ul. D. (adres siedziby spółki A. Sp. z o.o.) oraz ul. E. (główna siedziba i miejsce wykonywania działalności gospodarczej w okresie od 13 stycznia 2011 r. do 8 września 2011 r.). Nie ulega więc wątpliwości, że uzasadnione wątpliwości Sądu I instancji w zakresie sytuacji majątkowej skarżącego nie zostały wyjaśnione. Oznacza to, że skoro skarżący nie wykazał, że jest osobą, której sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania, to trafnie Sąd I instancji uznał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie zasługiwał na uwzględnienie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia. ----------------------- 4 3