II SAB/Wa 11/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Janusz Walawski, Sławomir Antoniuk (spraw.), , Protokolant Aleksander Jakubowski, asystent sędziego, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2012 r. 1. zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] do rozpoznania wniosku Stowarzyszenia [...] z dnia [...] października 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami postępowania; 2. stwierdza, że bezczynność organu w zakresie rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] na rzecz skarżącego Stowarzyszenia [...] kwotę 100 (słownie: sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Stowarzyszenie [...] (dalej jako Stowarzyszenie) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego dla [...] (dalej jako Prezes Sądu) w zakresie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2012 r. o udostępnienie informacji publicznej. Wskazując na naruszenie przez skarżony organ art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, Stowarzyszenie wniosło o zobowiązanie Prezesa Sądu do rozpoznania ww. wniosku oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi Stowarzyszenie podniosło, iż w dniu [...] października 2012 r. złożyło w sekretariacie Prezesa Sądu (za pośrednictwem poczty elektronicznej) wniosek o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wyroków wraz z uzasadnieniami, w których powodem lub pozwanym było Miasto [...], reprezentowane przez Dyrektora Zakładu Gospodarowania Nieruchomościami [...] w latach 2005-2012 r. (do dnia [...] października 2012 r.), a także inne jednostki [...]. W odpowiedzi na ten wniosek, w dniu [...] listopada 2012 r. (za pośrednictwem poczty elektronicznej) Prezes Sądu pismem z dnia [...] listopada 2012 r. poinformował, że żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej. Wskazał ponadto, że orzeczenie i jego uzasadnienie stanowi element akt sprawy cywilnej i prawo do takiego dostępu mają strony i uczestnicy postępowania. Zdaniem strony skarżącej, żądana informacja jest informacją publiczną i jest w posiadaniu organu wymiaru sprawiedliwości, do którego złożono wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Do dnia wniesienia skargi podmiot zobowiązany nie udostępnił żądanej informacji, a zatem pozostaje w bezczynności. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu wniósł o nieuwzględnienie skargi. W uzasadnieniu pisma procesowego organ wskazał, iż nie każda informacja jest informacją publiczną. Przyjęcie koncepcji, zgodnie z którą o każdą informację zawartą w aktach sprawy sądowej można by wystąpić jako o informację publiczną byłoby niezgodne z przepisami procedury cywilnej i procedury karnej, które są podstawowymi przepisami stosowanymi przez sądy powszechne i stanowią lex specialis w stosunku do ustawy o dostępie do informacji publicznej. Prawo do otrzymania orzeczenia przysługuje stronom i uczestnikom postępowania, o czym stanowi art. 9 k.p.c. Udostępnienie innej osobie - niż strona postępowania - akt sprawy sądowej (lub dokumentów z tych akt, w tym orzeczenia kończącego postępowanie wraz uzasadnieniem) może nastąpić po wykazaniu istnienia uprawnień wynikających z postępowania sądowego - § 92 Regulaminu Urzędowania Sądów. Jeśli zatem wolą ustawodawcy byłoby wprowadzenie, w oparciu o przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, nieograniczonego dostępu do akt spraw sądowych lub treści orzeczeń wydawanych w tych sprawach nie wprowadzałby reglamentacji w dostępie do tychże akt w innych przepisach. Prezes Sądu podkreślił, iż Stowarzyszenie wystąpiło z przedmiotowym żądaniem w dniu [...] października 2012 r. Stosowną odpowiedź otrzymało w dniu [...] listopada 2012 r., a więc po 9 dniach, co trudno uznać za bezczynność. Ponadto, zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądów administracyjnych, decyzja o odmowie udostępnienia informacji publicznej jest przewidziana dla sytuacji, gdy informacja publiczna co prawda istnieje, ale nie może być udostępniona na skutek ograniczeń prawa do informacji publicznej określonych w art. 5 ustawie o dostępie do informacji publicznej. Nie ma natomiast podstaw do wydania decyzji o odmowie udzielenia informacji w sytuacji, gdy organ żądanych informacji nie posiada. W niniejszej sprawie Stowarzyszenie zostało powiadomione, iż żądane informacje nie mają charakteru informacji publicznej. Wyjaśniono również powody przyjęcia takiego stanowiska. Wobec tego skarga jest niezasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje: Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nNr 112, poz. 1198 z ze zm.). W ich świetle informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, a w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Ponieważ sformułowania te nie są zbyt jasne, należy przy ich wykładni kierować się art. 61 Konstytucji RP, zgodnie z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Informacją publiczną będzie zatem każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Informacja publiczna odnosi się jednak do faktów. Bliższa analiza art. 6 ustawy wskazuje, że wnioskiem w świetle tej ustawy może być objęte jedynie pytanie o określone fakty, o stan określonych zjawisk na dzień udzielenia odpowiedzi. Wniosek taki nie może być więc postulatem wszczęcia postępowania w jakiejś innej sprawie np. cywilnej czy karnej, ani też nie może dotyczyć przyszłych działań organu w sprawach indywidualnych. Informacje publiczne odnoszą się bowiem do pewnych danych, a nie są środkiem ich kwestionowania. Wskazać należy, iż art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza ta jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu, tj.: Sejm, Senat, Prezydent RP i Rada Ministrów oraz sądy i trybunały. Prezes sądu jest więc organem władzy publicznej w świetle art. 4 ust. 1 ustawy. Zgodnie z art. 4 ust. 3 ustawy podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Akta sprawy sądowej, w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, zawierają informację o działalności organów publicznych (co wypełnia dyspozycję art. 61 Konstytucji RP). Przechodząc na grunt ustawy o dostępie do informacji publicznej zasygnalizować należy, iż postanowienia oraz wyroki sądowe są jawne i wraz z uzasadnieniami (jako integralną częścią postanowiona, czy wyroku) stanowią informację publiczną w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy o dostępie do informacji publicznej, co potwierdza orzecznictwo Naczelnego Sąd Administracyjnego. Przykładowo w wyroku z dnia 8 lutego 2011 r. sygn. akt I OSK 1938/10 NSA wyraził pogląd, iż cyt.: "Treść orzeczenia sądu nie tylko stanowi zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy informację publiczną o sprawach publicznych, ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., będąc rodzajem informacji dotyczących treści i postaci dokumentu urzędowego podlega udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych". Z kolei NSA w wyroku z dnia 11 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OSK 933/11 (oba wyroki publik. w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych) rozpatrywał kwestię udostępniania informacji publicznej na gruncie procesowego prawa karnego i w uzasadnieniu tego wyroku zawarł tezę, iż przepis art. 418a k.p.k. nie określa, w rozumieniu art. 1 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, odmiennej zasady i trybu dostępu do informacji publicznej, jaką jest wyrok w sprawie karnej. Tak więc orzeczenia sądowe, jako wydane w spawie przez Sąd w ramach jego działalności orzeczniczej opartej na przepisach prawa powszechnie obowiązującego są danymi publicznymi i podlegają upublicznieniu na podstawie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej. W świetle powyższego, nie można w niniejszej sprawie zgodzić się ze stanowiskiem Prezesa Sądu, że wyroki wraz z uzasadnieniami, o które wystąpiło Stowarzyszenie wnioskiem z dnia [...] października 2012 r. nie są informacją publiczną i wobec tego należy o tym wnioskodawcę powiadomić stosownym pismem informacyjnym. Oczywiście ma rację Prezes Sądu utwierdzać, iż akta sądowe jako całość nie stanowią informacji publicznej i nie powinny być w tym trybie w całości udostępniane. Akta sądowe stanowią bowiem zbiór różnego rodzaju informacji, tj. takich które informację publiczną stanowią i takich, które informacją publiczną nie są. Jednakże sam wyrok i jego uzasadnienie rozumiane jako "dokument urzędowy władzy publicznej" posiada walor informacji publicznej. Zatem dostęp do tej informacji powinien zostać na wniosek spełniony, pod warunkiem jednak zachowania w tajemnicy danych identyfikujących osoby (fizyczne i prawne) uczestniczące w postępowaniu poprzez tzw. anonimizację. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną. Organ może odmówić udzielenia informacji z uwagi na ochronę tajemnic ustawowo chronionych. Jednakże jeśli odmawia, to ma tego dokonać w procesowej formie decyzji administracyjnej. Wobec tego bezczynność organu na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno - technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje bądź też, jeśli istnieją ku temu przesłanki, nie wydaje decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej. Skoro skarżące Stowarzyszenie nie otrzymało żądanej informacji oraz w sprawie nie doszło do wydania decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanych dokumentów, to Prezes Sądu pozostaje w bezczynności. Stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność nie ma jednak postaci kwalifikowanej, albowiem podmiot zobowiązany nie pozostawił wniosku strony bez rozpoznania, lecz błędnie zakwalifikował żądanie skarżącego. Dlatego też należało zobowiązać Prezesa Sądu do rozpatrzenia wniosku strony skarżącej z dnia [...] października 2012 r., bądź poprzez udostępnienie informacji, bądź wydanie decyzji o odmowie, zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy. Organ powinien także rozważyć, czy z uwagi na zakres żądania przedstawiony we wniosku o udostępnienie informacji publicznej strona nie żąda informacji przetworzonej. W takiej sytuacji należałoby wezwać wnioskodawcę, w trybie art. 14 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, do wykazania, że wniosek jest uzasadniony istnieniem szczególnie istotnego interesu publicznego (art. 3 ust.1 pkt 1 ww. ustawy). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w oparciu o art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 ww. ustawy procesowej. Sąd, zasądzając zwrot kosztów postępowania na rzecz skarżącego Stowarzyszenia, uwzględnił wartość uiszczonego wpisu sądowego w wysokości 100 zł.