IV SA/Wa 2776/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Małaszewska-Litwiniec, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2013 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku zagospodarowania odpadów - oddala skargę - W dniu 19 lipca 2012 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska otrzymał z Urzędu Celnego w B. zawiadomienie o nielegalnym przemieszczaniu odpadów w postaci posmażalniczych olejów roślinnych z Rosji, z firmy O., do Polski. Odbiorcą odpadów jest spółka E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. W dniu 19 lipca 2012 r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie nielegalnego przemieszczania odpadów. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., znak: [...], Główny Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. .26 pkt 2 i art. 28 ust.1 ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. Nr 124 poz.859 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. zobowiązał spółkę E. Sp. z o.o. z siedzibą w K. do zagospodarowania odpadów w instalacji na terenie kraju, posiadającej decyzję właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów o kodzie 20 01 25, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów. Pismem z dnia [...] sierpnia 2012r. spółka E. Sp. z o.o., z siedzibą w K. reprezentowana przez radcę prawnego B. D., wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ww. wniosku spółka wniosła o umorzenie postępowania, z uwagi na fakt, że wysłane do Polski posmażalnicze oleje pochodzenia roślinnego nie stanowią odpadu. Decyzją z dnia [...] września 2012r. Główny Inspektor Ochrony Środowiska działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy spółki E. sp. z o.o. z siedzibą w K. reprezentowanej przez radcę prawnego p. B. D., od decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nakładającej ną ww. podmiot obowiązek zagospodarowania na terenie kraju 12,8 Mg odpadów o kodzie B3060; 20 01 25 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów, orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 29 października 2012 r. E. sp. z o.o. z siedzibą w K. reprezentowana przez radcę prawnego B. D. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie następujących przepisów: a) art. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie odpadów oraz uchylająca niektóre dyrektywy poprzez uznanie, ze. zatrzymane oleje odpadowe nie mieszczą się w pojęciu "produktu ubocznego". b) art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach, ( Dz. U. 2007 nr 29 poz. 251 z późn. zm.), poprzez uznanie, że sprowadzone olej e pochodzenia roślinnego stanowią odpady. Jednocześnie strona wniosła o wystąpienie do Trybunału Konstytucyjnego z następującym pytaniem: czy art. 26 ustęp 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz.U. Nr 124, poz. 859), w zakresie w jakim dopuszcza "odjęcie" prawa własności odpadów, stanowiących rzeczy ruchome w rozumieniu prawa cywilnego, bez prawomocnego orzeczenia sądu, poprzez "określenie sposobu gospodarowania odpadami na terenie kraju", jest zgodny z art. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty podnosząc ponownie jak w odwołaniu, iż sprowadzany olej może być uznawany za "produkt uboczny", który nie podlega regulacjom prawa odpadowego. Zdaniem E. sp z o.o. w K. w niniejszej sprawie należy bezpośrednio stosować definicję "produktu ubocznego" zawartą w art. 5 dyrektywy 2008/98/WE. Skarżąca w podobnie jak trakcie postępowania administracyjnego konsekwentnie zaprzeczyła, aby zatrzymane oleje będące przedmiotem niniejszego postępowania wypełniały definicję "odpadu". W ocenie skarżącej decydujące znaczenie w niniejszej sprawie ma rozstrzygnięcie, czy poprzedni właściciel, "pozbył się" olejów. W niniejszej sprawie nie można mówić, że poprzedni właściciel "pozbył się" olejów w rozumieniu ustawowym. Te oleje stały się przedmiotem transakcji handlowej, odpłatnej (przy znaczących kwotach). To, że ktoś sprzedaje jakąkolwiek rzecz nie oznacza jeszcze, że jej się pozbywa w rozumieniu ustawy o odpadach. Jeżeli np. właściciel sprzedaje stary telewizor, aby kupić nowy to przecież nie pozbywa się, albowiem dla niego i dla nabywcy rzecz ta ma wartość. Inaczej by się rzecz miała gdyby stary telewizor "oddał" sprzedawcy nowego, albo porzucił poprzez wystawienie przy śmietniku. A więc w niniejszym stanie faktycznym nie można mówić o "pozbyciu się" olejów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie: Zgodnie z art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 z 2002r. poz.1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Ponadto jak stanowi art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm. ), dalej zwanej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami. Oceniając zaskarżoną decyzję w oparciu o wskazane kryteria - Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem skargi jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska utrzymująca w mocy decyzję tego organu nakładającą na skarżącą spółkę podmiot obowiązek zagospodarowania na terenie kraju 12,8 Mg odpadów o kodzie 20 01 25 zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 27 września 2001r. w sprawie katalogu odpadów. Jak wynika z akt sprawy skarżąca spółka sprowadziła z Rosji na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej oleje posmażalnicze. Oleje zakupione zostały od firmy O. z M. Stosownie do treści art. 63 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006r. w sprawie przemieszczanie odpadów do dnia 31 grudnia 2012r. wszelkie przemieszczenia odpadów kierowane do Polski wyszczególnionych w załączniku III do rozporządzenia nr 1013/2006 przeznaczonych do odzysku podlegają procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody. W niniejszej sprawie nie dokonano uprzedniego pisemnego zgłoszenia i nie uzyskano zgody właściwych organów na wysyłkę zakupionych przez skarżących olejów posmażalniczych z Rosji do Polski. Zgodnie z treścią art. 2 pkt 35(a) ww. rozporządzenia transgraniczne przemieszczanie odpadów realizowane bez uprzedniego pisemnego zgłoszenia właściwym organom kraju wysyłki i przeznaczenie jest przemieszczeniem nielegalnym. Wobec powyższego stosownie do treści art. 26 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów istniały podstawy do wydania decyzji zobowiązującej spółkę E. Sp. z o.o. do zagospodarowania odpadów w instalacji na terenie kraju, posiadającej decyzję właściwego organu na prowadzenie działalności w zakresie odzysku odpadów o kodzie 20 01 25. W skardze strona skarżąca podniosła, że oleje posmażalnicze nie wypełniają definicji odpadu zawartej w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001r. o odpadach (Dz. U. 2007 nr 29 poz. 251 z późn. zm.). Zgodnie z art. 3 ww. ustawy "odpady" oznaczają każda substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii wymienionych w załączniku 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć, lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Zdaniem spółki wysyłający się ich nie wyzbył a sprzedał je polskiemu przedsiębiorcy, zatem fakt, że oleje mają wartość handlową, wyklucza zastosowanie definicji odpadu. Zdaniem Sądu nie sposób zgodzić się z interpretacją pojęcia odpady - dokonaną przez skarżącego W ocenie skarżącego warunkiem uznania danego przedmiotu za odpad (poza zaliczeniem go do odpowiedniej kategorii) jest ustalenie, iż posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Poprzedni właściciel nie pozbył się natomiast przedmiotowych olejów posamażalniczych lecz sprzedał je, były więc przedmiotem transakcji handlowej. W ocenie Sądu rozumowanie skarżącego jest błędne i gdyby zgodzić się z interpretacją przepisów dokonaną przez skarżącego prowadziłoby to do sytuacji, gdy danego przedmiotu nie można zakwalifikować jako odpadu, jeżeli stanowi on przedmiot obrotu handlowego. W literaturze podkreśla się, iż decydującym momentem w którym dany przedmiot uznać należy za odpad jest ten kiedy następuje zasadnicza zmiana sposobu jego użytkowania. Pozbyciem się będzie, więc przekazanie przedmiotu innemu podmiotowi, który będzie przedmiot ten wykorzystywał w odmienny sposób. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, iż w momencie wykorzystania olejów do celów spożywczych przestały one spełniać swoją podstawową funkcję i stały się odpadem tj. olejami posamżalniczymi, co nie wyklucza możliwości ich dalszego zastosowania i wprowadzenia do obrotu po poddaniu ich procesowi odzysku. Stanowisko takie prezentowane jest również w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości, z którego jednoznacznie wynika iż: - pojęcie odpadu w żadnym przypadku nie może nie obejmować substancji lub przedmiotów możliwych do powtórnego użycia lub recyklingu (sprawa C-442/92), - odpadami są także materiały podlegające ponownemu gospodarczemu wykorzystaniu, będące przedmiotem transakcji lub wymienione na listach handlowych, nawet gdy zostaną poddane procesom dezaktywacyjnym mającym na celu unieszkodliwienie potencjalnych zagrożeń (wyrok TS z dnia 25 czerwca 1997 r. w połączonych sprawach C-304/94, C-330/94, C-342/94 i C-224/95, publ. ECR 1997/6/I-03561), - pojęcie odpadu nie wyłącza substancji i przedmiotów, które nadają się do dalszego gospodarczego wykorzystania (wyrok TS z dnia 15 stycznia 2004 r. C-235/02, publ. ECR 2004/1B/I-01005), - przedmiot poddawany procesom odzysku jest odpadem (wyrok TS z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, LEX nr 82853), - odpadami nie są wszelkie materiały wymienione w Europejskim katalogu odpadów; o ich zaliczeniu do odpadów decyduje spełnienie przesłanek określonych w definicji odpadu (wyrok TS z dnia 29 kwietnia 2004 r. C-194/01, publ. ECR 2004/4B/I-04579). Mając na uwadze powyższe oraz intencję wysyłającego, który nie znajdując dalszego zastosowania dla olejów sprzedał spółce E. Sp. z o.o. przerobione oleje roślinne jako odpad, oraz proces jakiemu oleje miały zostać poddane na terenie Polski, stwierdzenie spółki E. Sp. z o.o., że wysyłający nie wyzbył się olejów, tylko dokonał ich odsprzedaży i tym samym towar nie wypełnia definicji odpadu, jest bezzasadne. Jednocześnie za bezzasadny Sąd uznał zarzut skargi, że zakupione przez skarżącą spółkę posmażalnicze oleje stanowią produkt uboczny, o którym mowa w art. 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy. Pomimo, iż twierdzenia strony co do możliwości bezpośredniego stosowania przepisów dyrektywy są zasadne, to w ocenie Sądu stwierdzić należy iż przedmiotowe posmażalnicze oleje roślinne zakupione przez spółkę nie mogą stanowić produktu ubocznego w rozumieniu art. 5 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/98/WE z dnia 19 listopada 2008r. w sprawie odpadów oraz uchylającej niektóre dyrektywy. Stosownie do treści tego przepisu substancja lub przedmiot, powstające w wyniku procesu produkcyjnego, którego podstawowym celem nie jest ich produkowanie, mogą być uznane za produkt uboczny, a nie za odpady, o których mowa w art. 3 pkt 1, wyłącznie jeżeli spełnione są następujące warunki: a) dalsze wykorzystywanie danej substancji lub tego przedmiotu jest pewne; b) dana substancja lub przedmiot mogą być wykorzystywane bezpośrednio bez jakiegokolwiek dalszego przetwarzania innego niż normalna praktyka przemysłowa; c) dana substancja lub przedmiot są produkowane jako integralna część procesu produkcyjnego; oraz d) dalsze wykorzystywanie jest zgodne z prawem, tzn. dana substancja lub przedmiot spełniają wszelkie istotne wymagania dla określonego zastosowania w zakresie produktu, ochrony środowiska i zdrowia ludzkiego, i nie doprowadzi do ogólnych niekorzystnych oddziaływań na środowisko lub zdrowie ludzkie. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, iż w przedmiotowej sprawie nie są spełnione powyższe przesłanki. Jak słusznie zauważył organ przedmiotem postępowania są posmażalnicze, a zatem przerobione, zużyte, wykorzystane w celu, do którego zostały wyprodukowane, oleje roślinne. Spółka nie wskazała procesu produkcyjnego, w którym, jako integralna jego część ale nie końcowy produkt, którego wyprodukowanie było celem tego procesu, powstają posmażalnicze oleje roślinne. W ocenie Sądu zgodzić należy się z organem, że oleje te odpad poużytkowy, czyli substancję, która została wyprodukowana w procesie produkcyjnym, którego celem było wyprodukowanie tej substancji, następnie został wykorzystany zgodnie z przeznaczeniem, do którego został wyprodukowany. Natomiast po wykorzystaniu olejów, nie ma możliwości ich bezpośredniego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem. Sąd nie podzielił również wątpliwości strony skarżącej co do niekonstytucyjności art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów i nie znalazł podstaw do skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego. Mając na uwadze powyższe Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.