IV SA/Wa 1961/11

WyrokWSA w Warszawie2013-03-12

Skład orzekający: Agnieszka Wójcik, Alina Balicka, Marta Laskowska-Pietrzak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy orzeczenia z 1958 r. i 1959 r. dotyczące przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej, wydane na podstawie dekretu z 1945 r., mogą zostać uznane za nieważne, jeśli skarżący podnoszą, że powinny być stosowane przepisy dekretu z 1953 r. i ustawy z 1958 r. w brzmieniu art. 9 ust. 2?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że orzeczenia z 1958 r. i 1959 r. nie naruszają rażąco prawa. Kluczowe było ustalenie, że wniosek o zagospodarowanie nieruchomości został złożony przez właścicielkę w 1952 r., a więc przed wejściem w życie dekretu z 1953 r. Oznacza to, że nieruchomości zostały objęte we władanie Państwa na podstawie dekretu z 1945 r. i spełnione zostały przesłanki z art. 9 ust. 1 ustawy z 1958 r. do przejęcia ich na własność Skarbu Państwa, a wyjątek z art. 9 ust. 2 ustawy nie miał zastosowania.
Stan faktyczny
Skarżący W. Ś. i S. Ś. domagali się stwierdzenia nieważności orzeczeń z 1958 r. i 1959 r. dotyczących przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej, które pierwotnie należały do A. S. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że nieruchomości zostały prawidłowo przejęte na podstawie dekretu z 1945 r. i ustawy z 1958 r. Skarżący zarzucili naruszenie prawa, twierdząc, że powinny mieć zastosowanie przepisy dekretu z 1953 r. i art. 9 ust. 2 ustawy z 1958 r. WSA w Warszawie oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wójcik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2013 r. sprawy ze skargi W. Ś. i S. Ś. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia oddala skargę W rozpoznawanej sprawie S. S. i W. S., reprezentowani przez profesjonalnych pełnomocników, zwrócili się do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z wnioskami o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa Leśnictwa w W. z dnia [...] września 1958 r. (znak: [...]) oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa Leśnictwa w B. z dnia [...] marca 1959 r. (znak: Nr [...]), w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej "[...]" o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą [...] wykaz hipoteczny nr [...], której dawnym właścicielem był A. S. oraz działki gruntu "[...]" o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą [...] wykaz hipoteczny nr [...], stanowiącej byłą własność A.S. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. (znak: [...]) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z odmówił stwierdzenia nieważności ww. orzeczeń. Pełnomocnicy wnioskodawców, wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdzenie nieważności zaskarżonych orzeczeń, zarzucając jednocześnie organowi naruszenie prawa materialnego tj. przepisu art 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu innych niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 71), zwanej dalej "ustawą",. Decyzją z dnia [...] września 2011 r. [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosków, S. S. i W. S., o ponowne rozpatrzenie sprawy utrzymał zaskarżoną decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] czerwca 2010 r. w mocy. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawcy zarzucają decyzji organu I instancji błędne uznanie, iż nieruchomości "[...]" oraz "[...]" zostały objęte w administrację przez Prezydium Gminnej Rady Narodowej gm. P. w L. na podstawie dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 59). Wynikiem powyższego było stwierdzenie przez organ naczelny, że ww. grunty spełniały przesłanki określone w przepisie art. 9 ust. 1 ustawy i mogły być na jego podstawie przejęte na rzecz Skarbu Państwa. Z przepisu art. 9 ust. 1 wspomnianej ustawy wynika, że konieczną i zarazem wystarczającą przesłanką przejęcia gruntów na własność Państwa na podstawie wspomnianej ustawy było, aby w momencie jej wejścia w życie nieruchomość znajdowała się we władaniu Państwa lub została przekazana przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Zdaniem skarżących do wnioskowanych nieruchomości zastosowanie miał dekret z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 40), a nie wspomniany wyżej dekret z 1945 r., tym samym nie mogły one zostać przejęte przez Państwo na podstawie ust. 1 w art. 9 ustawy z racji wyjątku, ustanowionego w ust. 2 tego artykułu, który brzmi: "2. Przepis ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr4, poz. 31)". Analizując zgromadzone w sprawie dokumenty, w tym zaskarżone orzeczenia, pismo A. S. z dnia [...] września 1959 r. oraz pismo Wojewódzkiej Rady Narodowej w B. z dnia [...] listopada 1959 r. (znak: [...]) ustalono, że wymienione w rozpatrywanym wniosku grunty zostały przez A. S. wydzierżawione J. J., który użytkował je do 1952 r. tj. do wygaśnięcia umowy dzierżawy i zrzeczeniu się dalszej uprawy. Następnie na wniosek A. S. z dnia 26 listopada 1952 r. wspomniane grunty zostały objęte w administrację przez Prezydium Gminnej Rady Narodowej gm. P. w L. i przekazane w użytkowanie Z. [...] w K., a od 1959 r. S. [...] w K. Z powyższego wynika, że wniosek A. S. z dnia 26 listopada 1952 r. został złożony przed wejściem w życie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, a więc w czasie gdy obowiązywał dekret z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych. Ponadto należały zauważyć, że dekret z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 40), który przywołują skarżący obowiązywał od daty jego wejścia w życie i nie przewidywał mocy wstecznej dla unormowań w nim zawartych. Prawodawca uchylając poprzednio obowiązujący dekret z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych nie przewidział regulacji, zgodnie z którą nieruchomości, przekazane na jego podstawie Państwu w zagospodarowanie, stawały się z mocy prawa nieruchomościami przekazanymi w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, a w związku z tym, by znajdowały do nich zastosowanie przepisy przewidujące zupełnie inny tryb postępowania i zasady przekazywania nieruchomości, a organy były zobligowane do wydania odnośnie tych nieruchomości decyzji przewidzianych w art 5-7 nowego dekretu (podobnie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 21 maja 2009 r., sygn. akt II SA/Gd 630/08 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt I OSK 1695/09). W świetle powyższego do przejętych przez Państwo gruntów nie mógł mieć zastosowania wspomniany wyżej wyjątek ustanowiony w art. 9 ust. 2 ustawy. Jako chybiony należy zatem uznać zarzut naruszenia przez organ naczelny przepisu art. 9 ust. 1 ustawy. Rozpatrując niniejszą sprawę kierowano się również uchwałą Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. W.5/90 (Dz. U. Nr 20, poz. 88), w której dokonano wykładni art. 9 ust. 1 (po zmianie art. 16 ust. 1) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych, wskazując, iż w świetle tego przepisu o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych (z wyjątkiem określonym w art. 16 ust. 2 ustawy) decydują wyłącznie przesłanki wymienione w powołanym przepisie, a mianowicie: a) objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r., oraz b) pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym bez względu- na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Trybunał Konstytucyjny wskazał w tej uchwale, iż przejęciu na własność Państwa podlegały także te nieruchomości, których właściciele do dnia 5 kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli odzyskania swej nieruchomości bądź z przyczyn obiektywnych od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw. Zgodnie z poczynionymi wyżej ustaleniami, iż nieruchomości "[...]" oraz "[...]", zostały objęte administracją państwową pod rządami dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych oraz, że w dacie wejścia w życie wspomnianej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. tj. w dniu 5 kwietnia 1958 r. znajdowały się we władaniu Państwa w związku z czym podlegały przejęciu na rzecz Skarbu Państwa zgodnie z przepisem art. 9 ust. 1 tej ustawy, należy stwierdzić, że będące przedmiotem niniejszego postępowania nieważnościowego orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa Leśnictwa w W. z dnia [...] września 1958 r. oraz utrzymujące go w mocy orzeczenie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa Leśnictwa w B. z dnia [...] marca 1959 r. nie naruszają w sposób rażący przepisów prawa w oparciu o które zostały wydane. Nie ma zatem podstaw do stwierdzenia ich nieważności na podstawie przesłanek art. 156 K.p.a. Skargi na powyższą decyzję wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. S. i W. S. wskazując, że z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, iż powodem utrzymania w mocy decyzji Ministra i Rozwoju Wsi z dnia [...].06.2010 r. odmawiającej nieważności orzeczenia Prezydium Państwowej Rady Narodowej w W. z 1958 r. oraz orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z dnia [...].03.1959 r. jest przyjęcie przez organ, że w niniejszej sprawie nie mogą mieć zastosowania przepisy dekretu z dnia 9.02.1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków z uwagi na fakt, że A. S. z wnioskiem o zajęcie się jej nieruchomościami bądź oddanie ich w przymusową administrację wystąpiła w dniu 26.11.1952 r., przed wejściem w życie wyżej przywołanego dekretu tj. w czasie gdy obowiązywał dekret z 30.03.1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych. Dekret ten nie przewidywał jednak przekazania gruntów do uprawy zespołowi uprawnemu, co też uczyniono ale w oparciu o przepisy dekretu z dnia 9.02.1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. Podkreślić bowiem należy, że o przekazaniu gruntów zespołowi uprawnemu decydował właściwy organ gminnej rady narodowej uczynił to w oparciu o przepisy dekretu z dnia 9.02.1953 r. Tym samym do gruntów objętych niniejszym postępowaniem zastosowanie mają art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12.03.1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa Podkreślono, że nigdy nie wykonano postanowienia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w W., Powiatowy Zarząd Rolnictwa z dnia [...].01.1958 r. o zwrocie gospodarstw będących przedmiotem niniejszego sporu, co również świadczy o naruszeniu prawa. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r, Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 2012, poz. 270 ze zm. zwanej w dalszej części p.p.s.a.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie była decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] września 2011 r. orzekająca o utrzymaniu w mocy poprzedzającej ją decyzji tegoż organu z dnia [...] czerwca 201Or. odmawiająca stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa Leśnictwa w W. z dnia [...] września 1958 r. (znak: [...]) oraz utrzymującego go w mocy orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa Leśnictwa w B. z dnia [...] marca 1959 r. (znak: Nr [...]), w przedmiocie przejęcia na własność Skarbu Państwa nieruchomości rolnej "[...]" o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą [...] wykaz hipoteczny nr [...], której dawnym właścicielem był A. S. oraz działki gruntu "[...]" o pow. [...] ha, objętej księgą wieczystą [...] wykaz hipoteczny nr [...], stanowiącej byłą własność A. S. Dokonanie oceny zgodności z prawem tej decyzji poddane jest specyficznym regułom odnoszącym się do kontroli decyzji wydanych w trybach nadzwyczajnych. Instytucja stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej ma bowiem w prawie bardzo istotne znacznie. Przede wszystkim z tego powodu, że jest to instytucja 5 procesowa stanowiąca wyjątek od ogólnej zasady trwałości ostatecznych decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Przepis art. 156 § 1 k.p.a. nakłada zatem na organ administracji publicznej obowiązek nie tylko stwierdzenia niewątpliwego naruszenia prawa, ale zarazem wykazania, że było to rażące naruszenie prawa. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności oznacza bowiem, że sprawa nie toczy się już w trybie zwykłym i stwierdzenie nieważności decyzji wydanej w trybie zwykłym dopuszczalne jest jedynie w przypadku stwierdzenia wyjątkowo ciężkiego naruszenia prawa. Do wzruszenia decyzji nie wystarczy zatem stwierdzenie zaistnienia naruszenia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, ale musi to być rażące naruszenie prawa. Analiza orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 23 grudnia 2004r. Sygn. akt OSK 992/04, wyrok NSA z dnia 18 lipca 1994r. sygn. akt V SA 535/94) wskazuje, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia, gdy łącznie zostaną spełnione trzy przesłanki: zachodzi oczywistość naruszenia konkretnego przepisu, za uznaniem naruszenia za rażące przemawia charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne, społeczne - skutki, które wywołała decyzja są niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności. Oczywistość naruszenia prawa polega na niewątpliwej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia a przepisem prawa stanowiącym podstawę prawną decyzji. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszająca prawo, to gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Odnosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, które uzasadniałyby konieczność jej uchylenia. Z akt sprawy wynika, że wymienione we wniosku grunty zostały przez A. S. wydzierżawione J. J., który użytkował je do 1952 r., tj. do wygaśnięcia umowy dzierżawy i zrzeczeniu się dalszej uprawy. Następnie na wniosek- A. S. z. dnia 26 listopada 1952 r. wspomniane grunty zostały objęte w administrację przez Prezydium Gminnej Rady Narodowej gminy P. w L. przekazane w użytkowanie Z. [...] w K., a od 1959 r. S. [...] w K. Zdaniem skarżących podstawę prawną do dokonania powyższej czynności mógł stanowić tylko dekret z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 11, poz. 40). Dekret z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym i zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U Nr 11, poz. 59) nie mógł mieć, w tym przypadku zastosowania, ponieważ nie występuje w nim "instytucja przekazania gruntów do uprawy zespołowi uprawnemu". Ponadto przekazanie gruntów zespołowi uprawnemu nastąpiło już po dacie wejścia w życie ww. dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. W związku z powyższym skarżący wnoszą o uznanie, iż do gruntów objętych niniejszym postępowaniem zastosowanie powinien mieć przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu innych niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1958 r. Nr 17, poz. 71), dalej "ustawa". Z poglądem skarżących nie można się zgodzić, ponieważ wniosek o zagospodarowanie lub oddanie go w przymusową administrację został przez A. S. wniesiony do Prezydium Gminnej Rady Narodowej w dniu 26 listopada 1952 r., tj. przed wejściem w życie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych. W świetle dekretu z dnia 30 marca 1945 r. o przymusowym zagospodarowaniu użytków rolnych, przekazanie nieruchomości następowało do użytkowania gromady, która obowiązana była do należytego zagospodarowania użytków rolnych przez wspólne dokonywanie uprawy, siewu, pielęgnacji, zbiorów, omłotów oraz zabezpieczenia i przewozu plonów i produktów - na rachunek gromady (art. 3 ust. 2 lit. a dekretu) albo odstępowanie do zagospodarowania i użytkowania na warunkach przez gromadę ustalonych osobom trzecim (fizycznym lub prawnym) na ich własny rachunek (art. 3 ust. 2 lit, dekretu). Należy zatem wskazać, iż podstawę prawną przejęcia spornych nieruchomości stanowił przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z Nr 17, poz. 71), który przewidywał, że nieruchomości rolne i leśne, objęte we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, przejmuje się na własność Państwa bez względu na ich obszar, jeżeli znajdują się one nadal we władaniu Państwa lub zostały przekazane przez Państwo w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym. Nieruchomości te przejmuje się bez odszkodowania, a długi i ciężary zabezpieczone na tych nieruchomościach umarza się, z wyjątkiem służebności gruntowych, których utrzymanie w mocy uznane zostanie za niezbędne. W niniejszej sprawie ocenie podlegał również ust. 2 powołanego wyżej przepisu art. 9, który stanowił, że przepis ust. 1 nie dotyczy gruntów wymienionych w art. 2 ustawy z dnia 13 lipca 1957 r. o uchyleniu dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych (Dz. U. Nr 39, poz. 173) oraz gruntów objętych we władanie Państwa na podstawie przepisów dekretu z dnia 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych (Dz. U. z 1952 r. Nr 4, poz. 31). Odnośnie wykładni powyższego przepisu organ administracji publicznej słusznie wskazał na uchwałę Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lutego 1991 r. (W 5/90, OTK 1991/1/18), gdzie stwierdzono, że w świetle art. 16 ust. 1 (art. 9 wg dawnej numeracji) ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego (Dz. U. z 1989 r. Nr 58, poz. 348, z 1990 r. Nr 34, poz. 198) o przejęciu na własność Państwa nieruchomości rolnych i leśnych (z wyjątkiem określonych w art. 16 ust. 2 ustawy) decydują wyłącznie przesłanki wymienione w powołanym przepisie, a mianowicie: a) objęcie nieruchomości we władanie Państwa do dnia wejścia w życie ustawy, czyli do dnia 5 kwietnia 1958 r., oraz b) pozostawanie tych nieruchomości nadal we władaniu Państwa lub przekazanie ich w użytkowanie innym osobom fizycznym lub prawnym - bez względu na okoliczności, w jakich doszło do objęcia nieruchomości przez Państwo. Przejęciu na własność Państwa podlegają także te nieruchomości, których właściciele do dnia 5 kwietnia 1958 r. dawali wyraz woli odzyskania swej nieruchomości, względnie z przyczyn obiektywnych od siebie niezależnych nie mieli możliwości dochodzenia swoich praw. Biorąc pod uwagę powyższe wskazania - w niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 5 kwietnia 1958 r. pozostawała we władaniu Państwa. Skoro nieruchomość została przed dniem 5 kwietnia 1958 r. objęta we władanie Państwa i pozostawała w jego władaniu, to zostały spełnione przesłanki wymienione w art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. Argument skarżących, iż przedmiotowa nieruchomość podlegała pod działanie art. 9 ust. 2 wymienionej ustawy, co w konsekwencji spowodowałoby jej wyłączenie spod działania art. 9 ust. 1 - nie zasługuje, na uwzględnienie. W ocenie skarżących sporna nieruchomość była przekazana w użytkowanie w trybie dekretu z dnia 9 lutego 1953 r. o całkowitym zagospodarowaniu użytków rolnych, co dyskwalifikowałoby decyzję wywłaszczeniową. Tego rodzaju stanowisko nie jest uzasadnione, bowiem - jak wynika z ustalonego stanu faktycznego objęcie spornej nieruchomości przez Państwo nastąpiło po wniesieniu wniosku przez byłą właścicielkę tj. 26 listopada 1952 a zatem przed wejściem w życie wspomnianego dekretu. Biorąc pod uwagę, że nieruchomość została przekazana w zagospodarowanie już w 1952 r. nie można w stosunku do niej stosować przepisu art. 9 ust. 2 . Decydujący dla oceny spełnienia przesłanki z art. 9 ust. 2 jest fakt i moment objęcia nieruchomości przez Państwo. Skoro tego rodzaju czynność nastąpiła przed dniem wejścia w życie dekretu, nie ma ona znaczenia dla oceny sytuacji prawnej nieruchomości, analizowanej z punktu widzenia spełnienia przesłanek z art. 9 ust. 1. Należy również stwierdzić, że przepis art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży nieruchomości Państwowego Funduszu Ziemi oraz uporządkowaniu niektórych spraw związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego ma zastosowanie w stosunku do nieruchomości, których Państwo nie jest właścicielem, ale które pozostają w jego władaniu. Decydujące znaczenie ma czy w dniu 5 kwietnia 1958 r. przedmiotowa nieruchomość była we władaniu Państwa, a jak wynika z ustalonego stanu faktycznego - w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju okoliczność wystąpiła. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, zatem skargę wniesioną przez S. S. oraz skargę W. S. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło