II GSK 2391/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Przegalińska Sędziowie NSA Hanna Kamińska (spr.) Joanna Sieńczyło-Chlabicz Protokolant Paweł Gorajewski po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 457/11 w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2010 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 24 maja 2011 r. o sygn. akt VI SA/Wa 457/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. K. (dalej zwanego także "skarżącym" lub "wnioskodawcą") na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] czerwca 2010 r., nr [...], w przedmiocie unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy. I Z uzasadnienia wyroku wynika, że za podstawę rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji przyjął następujące ustalenia. Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] grudnia 1997 r. udzielił na rzecz Z. D. i M. D. (prowadzących działalność gospodarczą jako [...]; dalej zwanych także "uprawnionymi" lub "zgłaszającymi") prawa ochronnego na słowny znak towarowy YUMEIHO nr [...], z pierwszeństwem od dnia [...] stycznia 1995 r. Znak został przeznaczony do oznaczania usług w zakresie szkolenia terapii, wykonywania terapii oraz usług wydawniczych. W dniu [...] grudnia 2009 r. M. K. zwrócił się do Urzędu Patentowego RP o unieważnienie prawa ochronnego na wspomniany znak towarowy. Jako podstawę prawną swojego żądania wnioskodawca wskazał art. 8 pkt 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 31 stycznia 1985 r. o znakach towarowych (Dz. U. Nr 5, poz. 17 ze zm.; dalej powoływanej jako "uzt"). Uzasadniając swój interes prawny, wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzi działalność gospodarczą polegającą m.in. na świadczeniu usług fizjoterapeutycznych i masaży leczniczych. Wskazał, że w roku 1997 uzyskał uprawnienia trzeciego stopnia w zakresie japońskiej terapii manualnej "Yumeiho". Uzyskany dyplom według ówcześnie obowiązującego regulaminu uprawniał wnioskodawcę do stosowania tej metody w praktyce rehabilitacyjnej i samodzielnego prowadzenia szkoleń w zakresie tej metody. Zgłoszenie spornego znaku towarowego skutkowało wezwaniem wnioskodawcy do zaprzestania używania nazwy "Yumeiho", a także wszczęciem postępowania sądowego powództwem z dnia [...] lipca 2009 r. złożonym w Sądzie Okręgowym w [...]. Zdaniem wnioskodawcy, sporny znak towarowy został w złej wierze zgłoszony do ochrony przez uprawnionych, bowiem z pełną świadomością zgłosili do ochrony cudzy znak towarowy dla osiągnięcia korzyści kosztem innych uczestników obrotu gospodarczego. Zachowanie uprawnionych, mających wiedzę o propagowaniu tej metody pod nazwą Yumeiho przez jej twórcę (S. M.) na całym świecie, było zatem ukierunkowane na przywłaszczenie prawa własności do nazwy Yumeiho, bez uzyskania na to zgody. W piśmie z dnia [...] marca 2010 r. uprawnieni wnieśli o oddalenie wniosku o unieważnienie przyznanego im prawa ochronnego. Stwierdzili, że podniesione we wniosku zarzuty są bezpodstawne. Wskazali w szczególności na powiązania, jakie łączyły ich z twórcą metody terapeutycznej Yumeiho oraz wystawione przez niego oraz jego następcę upoważnienia oraz podnieśli, że ich działania, obejmujące także rejestrację spornego znaku towarowego, były zawsze realizowane w porozumieniu i przy akceptacji twórcy tej metody. Uprawnieni stwierdzili ponadto, że przy ich udziale w 1991 r. zostało założone [...], zrzeszające autoryzowanych terapeutów. Podkreślili, że zweryfikowani terapeuci metody Yumeiho mogą posługiwać się w swej działalności oznaczeniem YUMEIHO na zasadach bezpłatnych licencji udzielanych przez uprawnionych. Zaakcentowali, że członkiem [...] w latach 2000 - 2002 był również M. K. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. Urząd Patentowy RP - działając na podstawie art. 8 pkt 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 uzt w związku z art. 315 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 roku Prawo własności przemysłowej (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej powoływanej jako "pwp") oraz art. 98 k.p.c. w związku z art. 256 ust. 2 pwp – oddalił wniosek o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy YUMEIHO o numerze [...] oraz przyznał uprawnionym od wnioskodawcy zwrot kosztów postępowania w sprawie. Organ administracji nie podzielił żadnego z zarzutów wskazanych we wniosku o unieważnienie prawa ochronnego, to jest zarzutów naruszenia art. 8 pkt 1, art. 8 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 uzt. W szczególności odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 pkt 1 uzt, Urząd Patentowy RP uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż uprawnieni zgłosili znak towarowy w złej wierze np. w celu zablokowania używania oznaczenia przez inne podmioty, przy jednoczesnym braku zamiaru używania go w uczciwych praktykach rynkowych. Organ podkreślił, że udzielanie zgody lub jej odmowa na korzystanie ze znaku towarowego przez osoby trzecie w celu prowadzenia m.in. terapii manualnych nie może świadczyć o działaniu w złej wierze, gdyż jest to zwykła funkcja i cel prawa ochronnego na znak towarowy. Wobec tego Urząd Patentowy opierając się na zgromadzonym materiale dowodowym uznał, że wnioskodawca nie udowodnił istnienia złej wiary po stronie uprawnionych do spornego znaku towarowego. Zatem skoro wnioskodawca nie wykazał braku ustawowych przesłanek do uzyskania prawa, to wniosek o unieważnienie spornego prawa ochronnego podlegał oddaleniu. M. K. wniósł skargę na decyzję Urzędu Patentowego RP. Zarzucił błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 8 pkt 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 uzt (m.in. poprzez błędne uznanie, że wnioskodawca nie wykazał złej wiary po stronie uprawnionych w związku ze zmonopolizowaniem oznaczenia YUMEIHO), a także naruszenie art. 7 i 77 § 1 oraz 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.) poprzez nierozważenie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz brak uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób poprawny. Skarżący wniósł ponadto o uwzględnienie dowodu z wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. o sygn. akt [...], zapadłego już po wydaniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego, orzeczenie to ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy, bowiem wynika z niego, że sporne oznaczenie nie posiada zdolności odróżniającej i stanowi element domeny publicznej. Wyrokiem z dnia 24 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że Urząd Patentowy RP był związany wskazanymi przez wnioskodawcę podstawami unieważnienia prawa ochronnego (art. 8 pkt 1 i 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 uzt). Wobec tego Sąd nie uwzględnił podnoszonego przez skarżącego zarzutu dotyczącego braku zdolności odróżniającej spornego oznaczenia (art. 4 i art. 7 uzt) i oddalił zgłoszony na tę okoliczność wniosek dowodowy dotyczący wyroku Sądu Apelacyjnego w [...]. Za niezasadne uznał Sąd pierwszej instancji również zarzuty naruszenia art. 8 pkt 2 oraz art. 9 ust. 1 pkt 2 uzt. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, nie zasługiwał na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 8 pkt 1 uzt. Sąd podzielił stanowisko Urzędu Patentowego RP, że wnioskodawca nie udowodnił istnienia złej wiary po stronie uprawnionych. W ocenie Sądu pierwszej instancji, ocena motywów działania zgłaszającego może być przeprowadzona tylko na podstawie całokształtu uwarunkowań faktycznych, w których zgłaszający podejmuje działanie. Dopiero analiza tych okoliczności pozwala na ustalenie, czy zgłaszający kieruje się chęcią zablokowania rejestracji znaku innemu podmiotowi, czy pragnie znakiem "spekulować", czy też kieruje się innymi pobudkami, które na podstawie obiektywnych standardów można uznać za "nieuczciwe". Sąd podkreślił jednak, że sam zamiar zamknięcia konkurentom dostępu do rynku nie świadczy o uzyskaniu prawa z rejestracji znaku towarowego w złej wierze. Prawo ochronne na znak towarowy jako prawo wyłączne z natury rzeczy wprowadza pewne ograniczenia dla innych podmiotów, które nie mogą już używać takiego oznaczenia. Sąd stwierdził przy tym, że za podstawowe formy zjawiskowe zgłoszeń w złej wierze uznaje się zgłoszenia podjęte w zamiarze bądź blokowania używania znaku przez podmiot faktycznie do tego znaku uprawniony, bądź w zamiarze spekulacji znakiem. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że twórca metody terapeutycznej S. M. uznał zgłoszenie spornego znaku towarowego za naruszające jego prawa. Mając na względzie te okoliczności Sąd pierwszej instancji oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej powoływanej jako "p.p.s.a."). II Skargę kasacyjną od wyroku Sądu pierwszej instancji złożył M. K. Zaskarżył to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie tego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Urzędu Patentowego RP i przekazanie sprawy organowi administracji celem ponownego jej rozpoznania, a także o przyznanie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi wnoszący skargę kasacyjną zarzucił naruszenie prawa materialnego, to jest art. 8 pkt 1 uzt, a także naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść wyroku - w zakresie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie całego materiału dowodowego, co stanowiło o błędnym wnioskowaniu. W uzasadnieniu wnoszący skargę kasacyjną stwierdził w szczególności, że Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] o sygn. akt [...] na okoliczność posiadania przez oznaczenie YUMEIHO przymiotu oznaczenia stanowiącego domenę publiczną. Wyrok ten miał znaczenie dla oceny naruszenia art. 8 pkt 1 uzt. Zdaniem skarżącego, okoliczność ta ma istotne znaczenie dla oceny działania uprawionych do spornego znaku. Rejestracja na rzecz jednego podmiotu oznaczenia, które jest nazwą metody terapeutycznej jest niewątpliwie sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, a więc podstawą prawną wniosku o unieważnienia prawa ochronnego na znak [...]. Urząd Patentowy RP oraz Sąd pierwszej instancji ograniczyły zakres badania przesłanki złej wiary wyłącznie do formalnej przesłanki prawidłowości złożenia wniosku o unieważnienie prawa ochronnego. Aspekt "złej wiary" nie został w ogóle odniesiony do badania zachowania zgłaszających w kontekście naruszenia zasad współżycia społecznego. Zdaniem skarżącego, za błędne natomiast należy uznać stanowisko, że jedyną przesłanką złej wiary byłoby zgłoszenie znaku wbrew woli twórcy metody. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnicy postępowania – Z. D. i M. D. – wnieśli o oddalenie środka odwoławczego złożonego przez M. K. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna jest najbardziej sformalizowanym środkiem prawnym przewidzianym w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednym z najistotniejszych jej elementów jest przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega w istocie na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Nie stanowi prawidłowego sformułowania podstaw kasacyjnych odmienna ocena dowodów i wyprowadzenie na jej podstawie własnych wniosków co do stanu faktycznego, bez wskazania przepisów postępowania, których naruszenie może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nadto zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zakwestionowania ustaleń faktycznych. Jest to niedopuszczalne przede wszystkim z tego powodu, że dopiero prawidłowe ustalenia faktyczne mogą stanowić podstawę do zastosowania normy prawa materialnego. Prawidłowa redakcja podstaw kasacyjnych ma istotne znaczenie, ponieważ konkretne podstawy skargi kasacyjnej, czyli zawarte w niej przyczyny zaskarżenia rozstrzygnięcia, determinują zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a.") kierunek działalności badawczej Sądu kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny nie może z własnej inicjatywy podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych - poza przedstawionymi w skardze kasacyjnej - wad zaskarżonego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego i musi skoncentrować swoją uwagę wyłącznie na weryfikacji zarzutów sformułowanych przez skarżącego. Mając na względzie powyższe uwagi wstępne, należy stwierdzić, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W obrębie podstawy kasacyjnej, o której mówi art. 174 pkt 2 p.p.s.a. skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie całego materiału dowodowego, tj. wyroku Sądu Apelacyjnego w [...] o sygn. akt [...], co doprowadziło do błędnego wnioskowania. Tak zredagowany zarzut uniemożliwia jego merytoryczną ocenę. Przepisy art. 145 - 151 p.p.s.a. kształtują bowiem uprawnienia orzecznicze wojewódzkiego sądu administracyjnego. Prawidłowa konstrukcja skargi kasacyjnej wymaga, aby przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. powiązać z odpowiednimi przepisami postępowania sądowoadministracyjnego (np. art. 106 § 3 p.p.s.a.). Dopiero wtedy możliwe jest wykazanie, że przykładowo WSA w Warszawie, oddalając wskazany przez skarżącego środek dowodowy, naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie powiązał omawianego przepisu z odpowiednimi przepisami postępowania sądowoadministracyjnego. W konsekwencji zarzut naruszenia przepisów procesowych nie mógł odnieść zamierzonego przez stronę skutku. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny związany granicami skargi był zobligowany do uznania za wiążącą w sprawie ocenę okoliczności faktycznych dokonaną w zaskarżonym wyroku. Z kolei naruszenia prawa materialnego skarżący upatruje w niewłaściwym zastosowaniu art. 8 pkt 1 ustawy o znakach towarowych, podnosząc, iż błędne zastosowanie tej normy prawnej do niewłaściwie ustalonego stanu faktycznego miało niewątpliwy wpływ na wynik sprawy. Skarżący dalej wywodzi, że błędne ustalenie stanu faktycznego w zakresie uzasadnienia zarzutu zgłoszenia znaku w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego polegało na pominięciu szeregu okoliczności przytoczonych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Z przedstawionych wywodów w sposób jednoznaczny wynika, że powołując podstawę kasacyjną wymienioną w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. autor skargi kasacyjnej kwestionuje ustalenia faktyczne. Naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędne zastosowanie polega na tzw. błędzie "subsumcji", tj. wadliwym uznaniu, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada ustalonej hipotezie określonej normy prawnej. Ocena zarzutu prawa materialnego może być zatem dokonana wyłącznie na podstawie konkretnego stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy. Jeżeli skarżący uważa, że ustalenia faktyczne są błędne, to zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez błędne zastosowanie jest co najmniej przedwczesny. Zarzut naruszenia prawa materialnego nie może bowiem opierać się na wadliwym (kwestionowanym przez stronę) ustaleniu faktu. Taka sytuacja, w której strona skarżąca usiłuje zwalczać ustalenia faktyczne zarzutem naruszenia prawa materialnego również nie mogła odnieść pożądanych skutków. Z przedstawionych powodów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.