II FSK 2361/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Z. "B." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 listopada 2014 r. sygn. akt I SA/Go 548/14 w zakresie odrzucenia skargi Z. "B." Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 4 lipca 2014 r. nr (...) w przedmiocie zwolnienia z egzekucji zajętego prawa majątkowego postanawia oddalić skargę kasacyjną. Przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Go 548/14, mocą którego odrzucono skargę Z. "B." Sp. z o.o. w Z. (dalej: skarżąca, spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 4 lipca 2014 r. w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji zajętego prawa majątkowego. W motywach orzeczenia Sąd podał, że skargę w imieniu spółki podpisała prokurent – A. I. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 26 września 2014 r. pismem z dnia 1 października 2014 r. wezwano prokurenta strony do usunięcia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania braków formalnych skargi przez nadesłanie prawidłowego dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania skarżącej, to jest aktualnego odpisu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego (oryginału, bądź prawidłowo uwierzytelnionej kopii tego dokumentu), pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzeniem z dnia 12 listopada 2014 r. Przewodniczący Wydziału, na podstawie art. 73 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uznał przesyłkę za doręczoną z dniem 16 października 2014 r. Ze znajdującej się bowiem w aktach sprawy koperty, w której przesłano wezwanie, oraz dołączonego do niej zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że przesyłka pocztowa była dwukrotnie awizowana – w dniach 2 i 10 października 2014 r. Doręczyciel zaznaczył na potwierdzeniu odbioru informację o tym, że zawiadomienie o złożeniu pisma w placówce pocztowej umieszczono "w skrzynce do doręczania korespondencji". Przesyłkę do WSA zwrócono 20 października 2014 r. z adnotacją "zwrot nie podjęto w terminie". Zatem, siedmiodniowy termin do wykonania zarządzenia upłynął bezskutecznie w dniu 23 października 2014 r. W piśmie procesowym z dnia 24 października 2014 r. prokurent skarżącej zwróciła się "z prośbą o przywrócenie przesyłki nadanej prawdopodobnie w dniach 6-7 października 2014 r. do Z. B. Sp. Z o. o. w Z.". Wojewódzki Sąd Administracyjny na wstępie przytoczył treść art. 49 § 1, art. 57 § 1, art. 28 § 1, a także art. 29 i art. 73 p.p.s.a. Sąd podkreślił, że doręczenie pisma sądowego wywołuje określone ustawą skutki. Choć czynność doręczania ma charakter materialno-techniczny, uchybienia popełnione przy jej dokonywaniu mogą prowadzić do konsekwencji prawnych ograniczających lub pozbawiających stronę postępowania w prawie do sądu. Stąd też regulację procesową cechuje daleko posunięty formalizm. Sąd podkreślił, że dla skuteczności doręczenia w trybie art. 73 p.p.s.a. (doręczenie zastępcze) konieczne jest zaznaczenie przez doręczyciela na potwierdzeniu odbioru, gdzie umieścił on zawiadomienie o przesyłce dla adresata: w skrzynce na korespondencję, na drzwiach mieszkania, w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń czy na drzwiach biura lub innego pomieszczenia. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. (fikcja doręczenia) może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Zdaniem Sądu strona przedstawionymi w treści pisma argumentami, to jest: o pozyskaniu informacji od pracownika Urzędu Pocztowego o zwrocie przesyłki z sądu, nieotrzymaniu dwóch awizo jak też przebywaniu na urlopie, nie obaliła prawidłowości doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 p.p.s.a. Na potwierdzeniu odbioru przesyłki zostały umieszczone odpowiednie adnotacje o pozostawieniu pisma na dwa następujące po sobie okresy siedmiu dni. Okresy te zostały zachowane, a adresat powiadomiony o miejscu pozostawienia przesyłki. W tym stanie rzeczy, przy prawidłowym doręczeniu, co niewątpliwie wykazano na podstawie opisu koperty i zwrotnego potwierdzenia doręczenia, nieuzasadnione byłoby przesłanie pisma stronie po raz drugi. Doręczenie wezwania strony do usunięcia braków formalnych skargi w sposób zastępczy, określony w art. 73 p.p.s.a., było w ocenie Sądu skuteczne i nastąpiło 16 października 2014 r. Dzień ten otwierał siedmiodniowy termin do wykonania zarządzenia, który z kolei upłynął 23 października 2014 r. Skarżąca braków nie uzupełniła. Zatem zakreślony termin do dokonania wskazanej czynności upłynął bezskutecznie. W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia skarżąca zarzuciła naruszenie art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647; dalej: p.u.s.a.) oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 73 § 1–4 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi mimo że doręczenia zastępczego nie można było uznać za skuteczne, bowiem dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z zaistniałym w sprawie stanem faktycznym. Skarżąca twierdzi, że choć adnotacje doręczyciela na kopercie są formalnie prawidłowe, to faktycznie nie dostała ona żadnych dokumentów awizo, ani pierwszego, ani drugiego, dotyczących spornej przesyłki. Skarżąca złożyła też reklamację tej przesyłki, a "wynik procedury reklamacyjnej ma istotne znaczenie z punktu widzenia oceny okoliczności przedmiotowej sprawy". Skarżąca załączyła do skargi kasacyjnej reklamację. Jej zdaniem podjęła ona działania służące obaleniu domniemania z art. 73 p.p.s.a. Skarżąca podniosła też zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 49 § 1 p.p.s.a. przez to, że postanowienie zostało wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego, a w szczególności nie uwzględniono żądań skarżącej z pisma z dnia 24 października 2014 r. W przekonaniu skarżącej pismo z dnia 24 października 2014 r. było w istocie wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ponieważ – choć z treści pisma nie wynika to w sposób bezpośredni – to jednak argumentacja w nim zawarta jednoznacznie wskazywała na intencje skarżącej. Sąd pierwszej instancji nie wezwał skarżącej do sprecyzowania treści pisma i odrzucił skargę przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego "wyroku" w całości i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest bezzasadna. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zarzuty nie zostały sformułowane w środku odwoławczym prawidłowo. Zarówno w przypadku pierwszego jak i drugiego zarzutu skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., w powiązaniu odpowiednio z art. 73 i art. 49 tej ustawy. Skarżąca nie wyjaśniła jednak, na czym naruszenie art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. oraz art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. miałoby polegać. Artykuł 1 p.u.s.a. stanowi, że: "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2)". Zgodnie natomiast z art. 3 § 1 p.p.s.a. "Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie". Skarżąca nie wyjaśniła, czy w jej przekonaniu Sąd pierwszej instancji w jej sprawie na przykład przekroczył swoje kompetencje, zastosował inne kryterium kontroli działalności administracji niż legalność, czy zastosował środek nieprzewidziany w ustawie. W szczególności niezrozumiały jest zarzut naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., zgodnie z którym "Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy". Przepis ten nie był i nie mógł być przez Sąd pierwszej instancji stosowany w postanowieniu, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi. W przypadku pierwszego zarzutu zawartego w skardze kasacyjnej jedynym przepisem, który był stosowany przez Sąd pierwszej instancji i mógł potencjalnie zostać przez ten Sąd naruszony, był art. 73 p.p.s.a. Kwestią kluczową dla niniejszej sprawy było bowiem to, czy Sąd prawidłowo uznał, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi doręczono prokurentowi spółki w trybie zastępczym. Skarżąca nie zarzuciła jednak Sądowi pierwszej instancji naruszenia art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który był podstawą prawną odrzucenia jej skargi, a przecież w tym właśnie upatruje ona nieprawidłowość zaskarżonego orzeczenia. Już tylko z tego powodu zarzut skarżącej nie mógł odnieść zamierzonych skutków. Ponadto, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja zawarta w skardze kasacyjnej jest w sposób oczywisty bezzasadna, a wnioski, jakie skarżąca wyciąga z przywołanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego, są ewidentnie sprzeczne z ich treścią. Nie sposób bowiem przyjąć, że domniemanie zgodności danych zamieszczonych przez doręczyciela w sposób prawidłowy na kopercie zawierającej niedoręczoną przesyłkę można podważyć poprzez gołosłowne stwierdzenie, że nie otrzymało się dokumentu awizo. Nie może też obalić domniemania doręczenia przesyłki w trybie zastępczym fakt, że skarżąca złożyła reklamację na poczcie (skarżąca nie przedłożyła już jednak do akt sprawy wyniku procedury reklamacyjnej). Te dwie okoliczności dowodzą jedynie tego, że skarżąca twierdzi, iż nie otrzymała pierwszego i drugiego awizo, nie mniej i nie więcej. Również taka ocena gołosłownego podważania otrzymania awizo została przedstawiona w przywołanych postanowieniach NSA i SN. Niezrozumiałe jest, na jakiej podstawie skarżąca wywodzi z tych orzeczeń dokładnie odmienne wnioski, niż te, które zostały w nich wprost i jednoznacznie zawarte. Drugi zarzut skargi kasacyjnej dotyczył w istocie art. 49 p.p.s.a., który zdaniem skarżącej został w sprawie naruszony, ponieważ "postanowienie zostało wydane bez zebrania i rozważenia pełnego materiału dowodowego", a w szczególności "nie uwzględniono żądań skarżącej" z pisma z dnia 24 października 2014 r. W przekonaniu skarżącej pismo z dnia 24 października 2014 r. było w istocie wnioskiem o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, ponieważ – choć z treści pisma nie wynika to w sposób bezpośredni – to jednak argumentacja w nim zawarta jednoznacznie wskazywała na intencje skarżącej. Sąd pierwszej instancji nie wezwał skarżącej do sprecyzowania treści pisma i odrzucił skargę przed rozpatrzeniem wniosku o przywrócenie terminu. Wskazany przez skarżącą art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi, że: "Jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej". Przepis ten nie dotyczy więc "zbierania i rozpatrywania materiału dowodowego", w czym skarżąca upatruje jego naruszenie. Również na jego podstawie Sąd nie mógł uwzględnić albo nie uwzględnić żądania spółki zawartego we wskazanym piśmie, naruszając przy tym art. 49 p.p.s.a. Dlatego też zarzuty skarżącej są w tym zakresie bezzasadne. Nie sposób też zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej, zgodnie z którym jej pismo z 24 października 2014 r. było wnioskiem o przywrócenie terminu. Treść pisma jest jednoznaczna, skarżąca wniosła o ponowne wysłanie jej zwróconego przez pocztę pisma; to zaś czyni całą argumentację dotyczącą tej kwestii bezpodstawną. Przypomnieć ponadto należy, że przedmiotem rozpoznawanej skargi kasacyjnej jest postanowienie, w którym odrzucono skargę spółki, bowiem nie uzupełniła ona w terminie braków, do uzupełnienia których została wezwana. Zarzut skarżącej dotyczy tego, że Sąd pierwszej instancji nie wezwał jej do sprecyzowania żądania przedstawionego w piśmie z dnia 24 października 2014 r., bowiem zawierało ono w przekonaniu autora skargi kasacyjnej wniosek o przywrócenie terminu. Argumentacja ta dotyczy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ewentualnego postępowania wpadkowego w przedmiocie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi, a nie zaskarżonego postanowienia. Skarżąca nie wskazała też, na jakiej podstawie opiera swoje stanowisko, zgodnie z którym Sąd w pierwszej kolejności, przed odrzuceniem skargi, winien był podjąć działania procesowe w związku z pismem skarżącej z dnia 24 października 2014 r. Podstawą prawną takiej oceny z całą pewnością nie może być art. 49 p.p.s.a., a tylko tego przepisu dotyczył zarzut skargi kasacyjnej. Z uwagi na zasadę związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.) tutejszy Sad nie może odnieść się do takiego – wadliwie sformułowanego – zarzutu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.