II OZ 1135/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bożena Popowska po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 799/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. K. na postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy podjęcia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowanego pawilonu handlowego na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę postanawia: oddalić zażalenie Pismem z dnia 28 czerwca 2013 r. Sąd wezwał J. K. do uiszczenia wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 marca 2013 r. Zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału II wysokość wpisu ustalono w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia, skarżący złożył na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma 64 lata i aktualnie pozostaje bez pracy, a utrzymuje się z "odszkodowania" w wysokości 700 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych skarżący wymienił "nieukończony pawilon handlowy" o pow. 88,80 m². Dodał, że pozostaje w drugim związku małżeńskim, ale jego żona "posiada osobisty majątek z pierwszego małżeństwa". Poinformował, że "ma zadłużenie w wysokości 57.300 zł z tytułu niespłaconej pożyczki zaciągniętej na budowę pawilonu". W piśmie z dnia 28 sierpnia 2013 r. wnioskodawca oświadczył, że "jego żona nie wyraża zgody na podanie dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego, majątku osobistego i innych danych, gdyż stanowi to jej majątek odrębny z pierwszego małżeństwa". Postanowieniem z dnia 22 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu, ze złożonych przez skarżącego dokumentów w sprawie nie wynika, jakie są miesięczne niezbędne koszty utrzymania skarżącego (opłaty eksploatacyjne, koszty wyżywienia, zakupu leków itp.), nadto skarżący nie uczynił zadość wezwaniu z dnia 2 sierpnia 2013 r. i nie przedłożył dokumentu potwierdzającego wysokość uzyskiwanego dochodu (tzw. "odszkodowanie"); nie złożył do akt sprawy aktualnych wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie (lub osoby prowadzące z nim gospodarstwo domowe) rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, w szczególności tego na które wpływa jego dochód z tytułu tzw. "odszkodowania" ; nie złożył do akt dokumentu potwierdzającego wysokość swojego zadłużenia; nie złożył również deklaracji podatkowej za rok 2012 czy kserokopii ostatniej strony z księgi przychodów i rozchodów lub innego dokumentu z którego wynikałaby wysokość przychodów uzyskiwanych z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i rodzaj ponoszonych kosztów; nie wyjaśnił dlaczego nie zlikwidował dotychczas działalności gospodarczej, skoro przyczyną jej zawieszenia jest brak środków pieniężnych (m.in. na składkę do ZUS); nadto nie określił i nie udokumentował wysokości swoich niezbędnych, aktualnych, miesięcznych wydatków; pomimo pouczenia, że nawet istnienie rozdzielności majątkowej nie zwalnia go z obowiązku przedstawienia sytuacji materialnej jego żony - nie przedstawił stanu majątkowego i finansowego swojej żony; nie wyjaśnił dlaczego aktualnie otrzymuje tylko 700 zł z tzw. "odszkodowania", gdy do niedawna otrzymywał 1.400 zł; nie wskazał dlaczego nie czyni starań by znieść z byłą żoną współwłasność posiadanych i wartościowych składników majątkowych; nie wyjaśnił co stało się z dotychczas wykazywanymi przez niego składnikami majątkowymi: mieszkaniem o pow. 50,60 m² oraz działkami: o pow. 253 m² i 137 m²; nie określił z jakich źródeł czerpał dotychczas środki na pokrycie kosztów sądowych w tej (w dniu 20 grudnia 2012 r. uiszczony wpis od skargi) i w innych sprawach toczących się przed tut. Sądem, w tym na opłacenie wynagrodzenia zawodowego pełnomocnika np. w sprawie o sygn. akt II SA/Wr 385/06; nie wyjaśnił czy korzysta aktualnie ze wsparcia osób trzecich lub pomocy społecznej (choć we wcześniejszych wnioskach wskazywał, że korzysta np. z pomocy finansowej swoich sióstr); nie wskazał dlaczego nie rejestruje się jako osoba bezrobotna lub nie czyni starania o uzyskania świadczenia rentowego. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że skarżący nie wykonał w pełni skierowanego do niego wezwania referendarza sądowego z dnia 2 sierpnia 2013 r., w konsekwencji czego nie zostały złożone dokumenty, które pozwoliłyby stwierdzić jaka jest jego rzeczywista sytuacja finansowa, a tym samym nie sposób zweryfikować twierdzeń zawartych we wniosku. Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że niewyrażenie zgody przez małżonkę skarżącego na podanie uzyskiwanych dochodów uzyskiwanych ze świadczenia emerytalnego i majątku osobistego, z uwagi na to, że stanowi to jej "majątek odrębny z pierwszego małżeństwa" zwalnia skarżącego z obowiązku przedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jego i jego małżonki. W ocenie Sądu skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, że znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z przyczyn leżących po stronie skarżącego, niemożliwe okazało się bowiem ustalenie jego rzeczywistej sytuacji dochodowej i majątkowej. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, podnosząc że nie posiada środków na opłacenie kosztów sądowych oraz pełnomocnika z wyboru. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał, pismem z dnia 2 sierpnia 2013 r., wzywając wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Ponadto podzielić też trzeba pogląd Sąd I instancji, że skarżący był zobowiązany również do przedłożenia dokumentów dotyczących sytuacji finansowej jego małżonki. W takiej sytuacji, uznać należało, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powodu braku pełnej odpowiedzi skarżącego na wezwanie Sądu I instancji do przedłożenia dokumentów źródłowych i wyjaśnień w trybie art. 255 w/w ustawy, niemożliwe okazało się bowiem ustalenie jego rzeczywistej sytuacji materialnej, zarówno dochodowej jak i majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zasadnie zatem zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 października 2013 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.