I SAB/Wa 44/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. D., E. W., I. W. i M. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznania odszkodowania za nieruchomość 1. ze skargi J. D. i E. W. - zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 1991 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta W. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących J. D. i E. W. solidarnie kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 4. odrzuca skargę I. W. i M. S.. J. D., E. W., I. W. i M. S., pismem z dnia [...] stycznia 2013 r. wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 1991 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...] działka [...]. Skarżące zarzuciły Prezydentowi W. naruszenie art. 36 § 1 kpa w związku z art. 35 § 1 i 3 kpa w związku z art. 12 kpa, polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o przyznanie odszkodowania i wniosły o wyznaczenie organowi niezwłocznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek, o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżące przedstawiły przebieg dotychczasowego postępowania podkreślając, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. uchylił decyzję Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2009 r., mocą której odmówiono przyznania odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. Prezydent W. poinformował o przyczynach nierozpoznania sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa i wskazał jednocześnie, że sprawa zostanie rozpoznana do dnia [...] listopada 2010 r. Termin ten był następnie przedłużany do dnia [...] kwietnia 2011 r., [...] października 2011 r. oraz [...] kwietnia 2012 r. Po raz kolejny dodatkowy termin - do dnia [...] listopada 2012 r. wyznaczony zaś został w piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. Skarżące zaznaczyły, że Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] września 2012 r., nr [...] uznał wniesione zażalenie za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi W. [...] miesięczny termin załatwienia sprawy. Do dnia wniesienia skargi decyzja nie została wydana. Na poparcie stanowiska przytoczono stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne oraz stanowisko doktryny dotyczące bezczynności organu i wniesiono o uwzględnienie złożonej skargi. W odpowiedzi na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie. Organ opisał przebieg postępowania i podkreślił, że w jego toku podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji merytorycznej oraz że pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. strony zostały poinformowane o przyczynach niedotrzymania terminu oraz że postępowanie zostanie zakończone w terminie do dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Stosownie zaś do treści art. 119 pkt 2 powołanej ustawy, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a pozostałe strony nie zażądają przeprowadzenia rozprawy w terminie 14 dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. W ocenie Sądu skarga J. D. i E. W. na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa.). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się z kolei, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia w każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa, jeżeli nie dopełnił on czynności określonych w art. 36 kpa lub nie podjął innych działań wynikających z przepisów procesowych mających na celu usunięcie przeszkody w wydaniu decyzji. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma natomiast na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy wynika, iż sprawa z wniosku z dnia [...] lipca 1991 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], hip. [...] działka [...], była już przedmiotem orzekania organów administracji publicznej obu instancji. Decyzja Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] odmawiająca przyznania odszkodowania za grunt przedmiotowej nieruchomości, została uchylona przez Wojewodę [...] decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...]. Oceniając czy Prezydent W. pozostaje w stanie bezczynności, Sąd miał więc na uwadze stan sprawy po wydaniu przez Wojewodę [...] decyzji z dnia [...] listopada 2009 r., mocą której organ odwoławczy - uznając, że w sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części - uchylił decyzję z dnia [...] stycznia 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zauważyć trzeba, że powyższa decyzja Wojewody [...] doręczona została Prezydentowi W. w dniu [...] listopada 2009 r., akta nieruchomości wpłynęły zaś do Kancelarii Urzędu W. w dniu [...] stycznia 2010 r. Jak wynika z analizy zgromadzonego materiału dowodowego, po wpłynięciu przedmiotowych akt, pierwsze czynności w sprawie mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia, podjęte zostały przez organ dopiero w czerwcu 2010 r. Pismami z dnia [...] czerwca 2010 r. zwrócono się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Pismem z tej samej daty poinformowano jednocześnie strony o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w art. 35 kpa oraz że decyzja wydana zostanie w terminie do dnia [...] listopada 2010 r. Po wpłynięciu zaś do organu stosownych odpowiedzi na powyższe pisma, od sierpnia 2010 r. Prezydent W. ograniczył swoje działania do wystosowania pism (z dnia [...] grudnia 2010 r., [...] lipca 2011 r., [...] grudnia 2011 r. i [...] sierpnia 2012 r.), informujących o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowych, kolejnych terminów jej załatwienia (odpowiednio do dnia [...] kwietnia 2011 r., [...] października 2011 r., [...] kwietnia 2012 r., a następnie do [...] listopada 2012 r.). Zauważyć trzeba, że wyznaczane w powyższych pismach kolejne terminy nie zostały przez organ zachowane. Prezydent W. nie dochował również terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] września 2012 r., nr [...] uznającego zażalenie J. D. i E. W. na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczającego termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący [...] miesiące od daty doręczenia postanowienia. W ocenie Sądu okoliczności powyższe jednoznacznie wskazują, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były w istocie jedynie w czerwcu 2010 r. Za czynności zmierzające do zakończenia sprawy nie można bowiem uznać wystosowania pism informujących o niemożności załatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Zaznaczyć przy tym trzeba, że podawane w powyższych pismach przyczyny niezałatwienia sprawy w terminie, tj. konieczność gromadzenia dokumentacji, złożony charakter postępowania oraz duża ilość spraw z zakresu odszkodowań, nie usprawiedliwiają bezczynności organu. Zwłaszcza, w świetle przedstawionej wyżej analizy, z której wynika, że wyznaczone w powyższych pismach kolejne terminy rozpoznania sprawy nie zostały przez organ zachowane (do dnia rozprawy przedmiotowa sprawa nie została załatwiona), a organ od czerwca 2010 r. nie podejmował w sprawie działań prowadzących do jej zakończenia. Zgodnie natomiast z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec niepodejmowania przez Prezydenta W. przez ponad dwa lata czynności mających na celu wydanie w sprawie stosownego rozstrzygnięcia, bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Odnosząc się natomiast do skargi I. W. oraz M. S., Sąd uznał, że skarga w/w podlega odrzuceniu, bowiem przed jej wniesieniem wskazane skarżące nie wyczerpały trybu przewidzianego w art. 37 § 1 kpa, tj. nie wniosły zażalenia do organu wyższego stopnia. Stosowne zażalenie złożone zostało jedynie przez J. D. i E. W.. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 w związku z art. 119 pkt 2 oraz art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.