II OSK 605/14
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2015-11-17
Skład orzekający: Jerzy Stelmasiak, Elżbieta Kremer, Małgorzata Masternak-Kubiak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy deportacja do pracy przymusowej na terenie Niemiec w czasie II wojny światowej może stanowić podstawę do przyznania uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że deportacja do pracy przymusowej na terenie Niemiec nie jest objęta zakresem art. 4 ustawy o kombatantach, który enumeratywnie wymienia przesłanki przyznania uprawnień kombatanckich. Ustawa ta przewiduje odrębne świadczenia dla osób deportowanych do pracy przymusowej, co wyklucza podwójne traktowanie tego samego zdarzenia jako podstawy do przyznania uprawnień kombatanckich. Sąd podkreślił, że przepisy te nie mogą być wykładane rozszerzająco.Stan faktyczny
Skarżąca K.N. domagała się przyznania uprawnień kombatanckich, powołując się na swój pobyt w obozach pracy przymusowej w Niemczech oraz późniejszy pobyt w sierocińcach radzieckich. Organ administracji wielokrotnie odmawiał przyznania tych uprawnień, uznając, że opisane przez skarżącą okoliczności nie spełniają przesłanek określonych w ustawie o kombatantach. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę skarżącej na ostatnią decyzję organu. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną oraz sprostowano oczywistą omyłkę w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 17 listopada 2015 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak (spr.) sędzia NSA Elżbieta Kremer sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak Protokolant starszy asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 135/13 w sprawie ze skargi K.N. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich 1. oddala skargę kasacyjną; 2. prostuje wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 135/13 w ten sposób, że w miejsce słów "na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]1 stycznia 2013 r." wpisuje słowa "na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] stycznia 2013 r."
Wyrokiem z 6 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę K.N. (dalej jako "skarżąca") na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] stycznia 2013 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich (pkt I wyroku). Ponadto przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej (pkt II wyroku).
W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że decyzją z [...] listopada 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich. Następnie decyzją z [...] kwietnia 2003 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. odmówił uchylenia powyższej decyzji. Decyzją z [...] września 2004 r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z [...] kwietnia 2003 r. Wyrokiem z 8 lutego 2006 r., sygn. akt IV SA/Wr 735/04 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę skarżącej na decyzję z [...] września 2004 r.
Decyzją z [...] października 2008 r., utrzymaną następnie w mocy decyzją z [...] listopada 2008 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych umorzył postępowanie w sprawie wszczętej ponownym wnioskiem skarżącej o przyznanie uprawnień kombatanckich. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 25 marca 2009 r., sygn. akt IV SA/Wr 6/09 oddalił skargę wniesioną na decyzję z [...] listopada 2008 r.
Decyzję z [...] grudnia 2012 r. organ odmówił uchylenia decyzji własnej z [...] listopada 1999 r.
Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Zaskarżoną w tej sprawie decyzją z [...] stycznia 2013 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z 14 grudnia 2012 r. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 22 ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2012 r., poz. 400).
Organ wyjaśnił, że pismem z 28 czerwca 2009 r. skarżąca po raz kolejny wniosła o przyznanie uprawnień kombatanckich. W odpowiedzi organ zwrócił się o wskazanie żądanego trybu zmiany ostatecznej decyzji z [...] listopada 1999 r., jednak strona nie wskazała żadnego z trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji. Z uwagi na brak ustawowych podstaw do wznowienia postępowania, jak też podstaw wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, pismo zostało uznane za wniosek o zmianę decyzji w trybie art. 154 k.p.a. Postępowanie zostało umorzone decyzją z 16 października 2009 r., utrzymaną w mocy decyzją z [...] stycznia 2010 r. Skarżąca zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, jednak w wyniku nieuiszczenia w terminie wpisu sądowego Sąd odrzucił skargę (postanowienie z 15 kwietnia 2010 r., sygn. akt IV SA/Wr 71/10).
Następnie skarżąca ponownie zwróciła się do organu w sprawie przyznania jej uprawnień kombatanckich. Skarżąca ponownie nie wskazała trybu postępowania. Decyzją z [...] sierpnia 2010 r. organ ponowne umorzył postępowanie w sprawie, następnie utrzymując swoją decyzję w mocy decyzją z [...] września 2010 r.
Skarżąca wniosła skargę na decyzję z [...] września 2010 r. Sąd I instancji wyrokiem z 31 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wr 643/10 uchylił decyzję z [...] września 2010 r. oraz poprzedzającą ją decyzję z [...] sierpnia 2010 r.
Następnie, postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r., utrzymanym w mocy postanowieniem z [...] września 2011 r., Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wznowienia postępowania.
Wyrokiem z 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 740/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uchylił powyższe postanowienie oraz postanowienie je poprzedzające. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji uznał za koniecznie ustalenie, czy pismo z Polskiego Czerwonego Krzyża z 30 grudnia 2010 r. spełnia przesłankę z art. 148 § 1 k.p.a.
Postanowieniem z [...] sierpnia 2012 r. organ wznowił postępowanie w sprawie. Organ przeprowadził dowód z przesłuchania skarżącej oraz świadków – braci skarżącej. Zwrócił się także do Archiwum Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie o przesłanie kserokopii dokumentów, które złożyła strona w tej instytucji, a także dokonał przeglądu akt administracyjnych z postępowania w sprawie przyznania skarżącej uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługującego za deportację do pracy przymusowej.
Decyzją z [...] grudnia 2012 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia decyzji z [...] listopada 1999 r.
Skarżąca zwróciła się do organu o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Decyzją z [...] stycznia 2013 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał decyzję własną w mocy.
Organ podkreślił, że w czasie przesłuchania, które odbyło się 5 września 2012 r. w Urzędzie Miasta Wałbrzych, skarżąca zeznała, że pomimo dokumentów sporządzonych przez władze radzieckie, przedstawionych wcześniej w postępowaniu, a także pomimo swoich wcześniejszych oświadczeń o pochodzeniu żydowskim bądź ukraińskim, jej rodzice i rodzina, a tym samym ona, byli pochodzenia polskiego i porozumiewali się po polsku. Zamieszkiwali przed II wojną światową tereny dzisiejszej Ukrainy i w wyniku wysiedleń dokonanych przez wojsko trafili do obozu pracy przymusowej, gdzie pracował jej ojciec. Matka strony nie pracowała. Po pewnym czasie skarżąca została skierowana do pracy przymusowej razem z siostrą, ale w innym obozie. Pracowała tam w kuchni, obierając między innymi ziemniaki. Po zajęciu obozu przez Armię Czerwoną skarżąca razem z siostrą trafiły do obozu wojskowego, według oświadczenia skarżącej, "marszałka Żukowa". Skarżąca i jej siostra były niepełnoletnie, nie miały rodziców i pochodziły z terenów byłego województwa lwowskiego, zostały więc wywiezione do sierocińca w Chwałyńsku w obwodzie saratowskim, a następnie do podobnej placówki w obwodzie czelabińskim. Do Polski wróciły w 1959 r.
Organ wyjaśnił, że pobyt skarżącej w sierocińcach radzieckich był już przedmiotem analizy w postępowaniu administracyjnym. Obecnie organ wznowił postępowanie, żeby ustalić okoliczności związaną z pobytem w obozie hitlerowskim. Ze zgromadzonych w sprawie materiałów (oświadczeń skarżącej, przesłuchania skarżącej oraz świadków, pisma Polskiego Czerwonego Krzyża z 26 września 2012 r. oraz akt przedstawionych z Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie) wynika, że skarżąca przebywała w obozie pracy przymusowej jako osoba uznana przez okupanta hitlerowskiego za zdolną do pracy. Potwierdza to przyznane skarżącej świadczenie pieniężne z tytułu deportacji w wymiarze maksymalnym za okres od marca 1943 r. do kwietnia 1945 r. w obozie dla robotników kierowanych do pracy przymusowej w Jahnsdorf (decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z [...] kwietnia 2001 r.). Wnosząc o powyższe świadczenie skarżąca podnosiła, że początkowo zaraz po wysiedleniu przebywała w obozie w Katowicach, jednak w trakcie przesłuchania nie potrafiła wskazać, jaki to był obóz, stwierdziła tylko, że był ogrodzony. W ocenie organu, brak jest w aktach sprawy dodatkowych informacji na temat tego obozu, jednak analiza zgromadzonego materiału dowodowego pozwala w ocenie organu stwierdzić, że był to obóz przejściowy dla osób kierowanych do pracy przymusowej.
Zdaniem organu, nowy dowód będący podstawą wznowienia postępowania jakim jest pismo Polskiego Czerwonego Krzyża z 30 grudnia 2010 r., nie stanowi podstawy do uchylenia decyzji z [...] listopada 1999 r. Pismo to nie stanowi dowodu na okoliczność pobytu skarżącej w miejscu odosobnienia, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. a) - c) ustawy o kombatantach. Ponadto zgodnie z art. 146 § 1 k.p.a., uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - nie może nastąpić jeżeli od doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło 5 lat.
Skarżąca wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu.
Oddalając skargę Sąd I instancji podkreślił, że zaskarżona decyzja, jak również decyzją ją poprzedzająca, zostały wydane w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego na skutek wznowienia postępowania. Sąd I instancji podkreślił także, że zaskarżone w niniejszej sprawie decyzje poprzedzone były wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 740/11, którym organ był związany. Na skutek tego organ przeprowadził opisane wyżej postępowanie dowodowe.
Sąd I instancji wyjaśnił, ze represje wojenne zostały przez ustawodawcę uregulowane w sposób enumeratywny przez ich wyczerpujące wyszczególnienie. Do represji zrównanych z działalnością kombatancką nie zalicza się represji związanych z wywiezieniem do Niemiec na roboty przymusowe. Ponadto ustawodawca zrównał z działalnością kombatancką także represje, o których stanowi art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach. Deportacja do pracy przymusowej stanowiła represję, ale uprawnienia przysługujące z tego tytułu nie zostały zrównane z uprawnieniami kombatanckimi.
Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała, że przysługiwało jej prawo nabycia uprawnień na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o kombatantach. Miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. (Dz.U. Nr 106 poz. 1154 ze zm.). Z akt sprawy nie wynika, że skarżąca przebywała w takich miejscach odosobnienia.
W ocenie Sądu I instancji, organ zasadnie uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie stanowi nowych okoliczności faktycznych ani nie są to nowe dowody, które mogą stanowić podstawę do uchylenia ostatecznej decyzji wydanej w sprawie odmowy przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca.
W pierwszej kolejności zarzuciła naruszenie prawa materialnego.
Po pierwsze, art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o kombatantach. W ocenie skarżącej, organ błędnie przyjął, że skarżąca nie spełnia przesłanek z cytowanego przepisu, natomiast z niekwestionowanego stanu faktycznego ustalonego przez organ oraz Sąd I instancji, wynika, że po zajęciu obozu przez Armię Czerwoną skarżąca trafiła do obozu wojskowego "marszałka Żukowa", a następnie wywieziona została do sierocińca w Chwałyńsku w obwodzie saratowskim, a następnie do podobnej placówki w obwodzie Czelabiński, a do Polski wróciła jako repatriantka w 1959 r.
Po drugie, art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach. Skarżąca podkreśliła, że jako dziecko do ukończenia 14 lat przebywała w miejscu odosobnienia, w którym pobyt miał charakter eksterminacyjny.
Po trzecie, art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach, przez jego niezastosowanie i oparcie rozstrzygnięcia w całości na art. 4 ust. 1 pkt. 1 lit. b cytowanej ustawy. W ocenie skarżącej skutkowało to odmową przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich wobec uznania, że przepis ten nie obejmuje represji w postaci deportacji do pracy przymusowej.
Po czwarte, art. 2 w związku z art. 8 pkt. 1 i 2 oraz w związku z art. 32 pkt. 1 i 2 Konstytucji RP polegające na niezastosowaniu naczelnych zasad sprawiedliwości społecznej wobec prawa i niedyskryminacji.
Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 141 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) oraz w związku z art. 151 p.p.s.a. przez uznanie, że kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie wykazała, że zaskarżona decyzja, decyzją ją poprzedzająca oraz decyzja z 16 listopada 1999 r. wydane zostały z naruszeniem prawa. W ocenie skarżącej, decyzje wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania m.in. art. 7, art. 9 i art. 77 k.p.a. przez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pobieżne rozpatrzenie materiału dowodowego.
Skarżąca wniosła o chylenie zaskarżonego wyroku w części oddalającej skargę i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła z zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W świetle art. 174 p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Podkreślić przy tym trzeba, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.
W pierwszej kolejności oceny wymagał zarzut naruszenia przepisów postępowania, ponieważ zarzuty te dotyczą kontroli Sądu I instancji stanu faktycznego ustalonego przez organ, a tylko w prawidłowo ustalonym stanie faktycznym może dojść do prawidłowego zastosowania lub prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego.
Zarzuty skargi kasacyjnej zostały błędnie sformułowane. Przede wszystkim błędnie został skonstruowany zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zgodnie bowiem z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09 przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, co w tej sprawie oczywiście nie nastąpiło. Ponadto zarzuty naruszenia przepisów postępowania dotycząc naruszenia przez organ art. 7, art. 9 i art. 77 k.p.a., przy czym w tym ostatnim przypadku nie wskazano właściwej jednostki redakcyjnej tego przepisu. Zarzuty te nie zostały prawidłowo uzasadnione, a opierają się jedynie na lakonicznych stwierdzeniach, że postępowanie dowodowe organu było nieprawidłowe, bez wyjaśnienia, jakie dowody nie zostały przeprowadzone lub zostały przeprowadzone nieprawidłowo. Jednocześnie skarżąca konsekwentnie podkreśla uzasadniając zarzuty naruszenia prawa materialnego, że stan faktyczny sprawy nie był kwestionowany, natomiast błędnie nie zastosowano wobec ustalonego w sprawie stanu faktycznego norm prawa materialnego wynikających z art. 4 ustawy o kombatantach.
Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Przede wszystkim brak było podstaw do zastosowania w tej sprawie art. 4 ust. 1 pkt 3 lit. b) ustawy o kombatantach. Miejsca odosobnienia, w których warunki pobytu nie różniły się od warunków w obozach koncentracyjnych, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa, zostały określone w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z 20 września 2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości. (Dz.U. Nr 106 poz. 1154 ze zm.). Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, z akt sprawy nie wynika, że skarżąca przebywała w takich miejscach odosobnienia.
Przesłanką do przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich nie mógł być również art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach. Skarżąca podkreśliła, że jako dziecko do ukończenia 14 lat przebywała w miejscu odosobnienia, w którym pobyt miał charakter eksterminacyjny. Nie kwestionując trudnych przeżyć skarżącej, nie można jednak uznać, że pobyt w sierocińcu był pobytem w miejscu odosobnienia, o którym stanowi cytowany przepis. Ponadto kwestia pobytu skarżącej w sierocińcach była już przedmiotem oceny w postępowaniu administracyjnym, a na obecnym etapie postępowania mamy do czynienia z oceną zgodności z prawem postępowania wznowieniowego opartego na przesłance z art. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w którym jako nowy dowód w sprawie organ oceniał pismo z Polskiego Czerwonego Krzyża z 30 grudnia 2010 r. Z pisma tego nie wynika natomiast, żeby skarżąca przebywała w miejscu odosobnienia, o którym stanowi art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. c) ustawy o kombatantach. Okolicznością niekwestionowaną jest natomiast, że skarżąca od marca 1943 r. do kwietnia 1945 r. przebywała w obozie dla robotników kierowanych do pracy przymusowej w Jahnsdorf, a wcześniej w obozie przejściowym dla osób kierowanych do pracy przymusowej. Okoliczność ta była jednak przesłanką do przyznania skarżącej świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji. To samo zdarzenie nie może być źródłem uprawnienia z dwóch, wykluczających się źródeł, a więc świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji i uprawnień kombatanckich, ponieważ przesłanki przyznania tych uprawnień się różnią. Przepis art. 4 ustawy o kombatantach zawiera ścisłe ograniczenia podmiotowe i przedmiotowe i nie może być wykładany rozszerzająco. Nie można przyjąć, że obejmuje on w drodze analogii również deportacje do pracy przymusowej, skoro ustawodawca nie przyznał wprost uprawnień kombatanckich osobom, które pracowały przymusowo na terenie Niemiec. Osoby te są natomiast uprawnione do świadczenia przysługującego im na podstawie przepisów ustawy z 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. z 2014 r., poz. 1001). Świadczenie to skarżąca otrzymała decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z 24 kwietnia 2001 r. Z tych też przyczyn w sprawie nie mógł być również zastosowany art. 4 ust. 2 ustawy o kombatantach. Zarzut dotyczący naruszenia tego przepisu został oparty na nieprawidłowej jego interpretacji dopuszczającej przyznanie uprawnień kombatanckich w związku z deportacją do pracy przymusowej.
Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut naruszenia art. 2 w związku z art. 8 pkt. 1 i 2 oraz w związku z art. 32 pkt. 1 i 2 Konstytucji RP polegający na niezastosowaniu naczelnych zasad sprawiedliwości społecznej wobec prawa i niedyskryminacji. Zarzut ten bowiem również opiera się na błędnym założeniu, że deportacja do pracy przymusowej może być źródłem uprawnień kombatanckich.
Stąd też nie można przyjąć, że Sąd I instancji błędnie zastosował w sprawie art. 151 p.p.s.a. oddalając skargę i jednocześnie odmawiając zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a., który to przepis miał w ocenie skarżącej stanowić podstawę uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O sprostowaniu oczywistej omyłki w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 6 listopada 2013 r. Naczelny Sad Administracyjny orzekł na podstawie art. 156 § 1 i 3 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło