IV SA/Wa 1301/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krystyna Napiórkowska, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant st. ref. Marcin Lesner, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 marca 2013 r. sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za brak sieci 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. kwotę 17720 (siedemnaście tysięcy siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] maja 2011 r. znak: [...] Główny Inspektor Ochrony Środowiska utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. [...] określającą wysokość zobowiązania M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. w wysokości 1 050296 (jeden milion pięćdziesiąt tysięcy dwieście dziewięćdziesiąt sześć) złotych. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie określenia wysokości zobowiązania M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. z tytułu opłaty za brak sieci za 2006 r. zostało wszczęte z urzędu, w związku ze stwierdzeniem, że wysokość zobowiązania spółki z tego tytułu jest inna niż wykazana w rocznym sprawozdaniu o wysokości należnej opłaty za brak sieci za 2006 r. Organ przy użyciu systemu "Rejestr Podmiotów Wprowadzających Pojazdy RWPinfo" dokonał analizy zapewnienia sieci zbierania przez M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. w 2006 r. Analiza została dokonana w oparciu o dane zawarte w zawiadomieniu o podjęciu działalności przez M. Sp. z o.o. w zakresie importu pojazdów oraz w oparciu o dane wynikające z przedłożonych umów zawartych ze stacjami demontażu o zapewnieniu sieci zbierania pojazdów. Na podstawie tej analizy organ uznał, że od dnia podjęcia działalności w zakresie importu pojazdów, tj. od dnia 4 stycznia 2006 r. do końca 2006 r. M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. nie zapewniła sieci zbierania pojazdów zgodnej z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyclingu pojazdów wycofanych z eksploatacji (Dz. U. nr 25, poz. 202 ze zm.) W myśl tego przepisu wprowadzający pojazd powinien zapewnić sieć zbierania pojazdów, obejmującą terytorium kraju w taki sposób, aby zapewnić właścicielowi możliwość oddania pojazdu wycofanego z eksploatacji do punktu zbierania pojazdów lub stacji demontażu, położonych w odległości nie większej niż 50 km w linii prostej od miejsca zamieszkani albo siedziby właściciela pojazdu. Zdaniem organu poza siecią w 2006 r. znajdowały się takie miejscowości jak np. Terespol, Janów Podlaski, Konstantynów, Rokitno, Kodeń (woj. lubelskie) i określił wysokość zobowiązania M. Sp. z o.o. z tytułu opłaty za brak sieci w 2006 r. Skargę na decyzję z dnia [...] maja 2011 r. Głównego Inspektora Ochrony Środowiska złożyła M. Sp. z o.o. z siedzibą w W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika podnosząc szereg zarzutów kwestionujących prawidłowość rozstrzygnięcia. Zaskarżonej decyzji skarżąca Spółka zarzuciła naruszenia przepisu art. 5 ust. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2000/53/WE z 18 września 2000 r. w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji, dalej "dyrektywa o recyklingu", art. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz art. 32 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 5 ust. 3 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej (Dz. U. z 2004 r. nr 90, poz. 864/2) oraz art. 14 ust. 3 ustawy z dnia 20 stycznia 2005 r. o recyclingu pojazdów wycofanych z eksploatacji. Pismem z dnia 20 września 2012 r. pełnomocnik spółki podniosła naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 145 § 1 pkt 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, dalej "k.p.a.". Dodatkowo w piśmie z dnia 12 listopada 2012 r. Spółka wskazał kolejne naruszenia prawa przez organ, a mianowicie art. 107 § 1 i § 3, art. 10 w związku z art. 79 § 1, art. 75 § 1 i art. 84 § 1 k.p.a., art. 7 ust. 1 dyrektywy o recyclingu, art. 2 w związku z art. 22 w związku z art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 5 ust. 3 Traktatu o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej. W konsekwencji skarżąca spółka wniosła o uchylenie decyzji z dnia [...] maja 2011 r. i decyzję ją poprzedzającą oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Organ w odpowiedzi na skargę i zarzuty podniesione w pismach z dnia 20 września 2012 r. oraz 12 listopada 2012 r. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Skarga M. Sp. z o.o. z siedzibą w W. zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności Sąd uznał za zasadny zarzut naruszenia przepisu art. 24 § 1 pkt 5 w związku z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. stanowi obligatoryjną przesłanką wyłączenia od udziału w postępowaniu pracownika i członka organu kolegialnego, który brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Założeniem tego przepisu było uniknięcie sytuacji, w której pracownik raz już uczestniczący w czynnościach postępowania administracyjnego i mający przez to ugruntowany pogląd na stan faktyczny sprawy (jeżeli brał udział wyłącznie w postępowaniu dowodowym) czy też na sposób rozstrzygnięcia sprawy (gdy wydawał decyzję z upoważnienia organu), byłby niejako determinowany przez swoje wcześniejsze doświadczenia związane z udziałem w postępowaniu (W. Chróścielewski: glosa do uchwały NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, ZNSA 2007, nr 3, s. 137). W świetle poglądów doktryny przyjmuje się, iż reguła określona w przepisie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. ma zastosowanie także do wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, o którym mowa w przepisie art. 127 § 3 k.p.a., a więc do sytuacji, w której pracownik naczelnego organu administracji publicznej lub samorządowego kolegium odwoławczego brał udział w wydaniu przez ten organ decyzji w pierwszej instancji, następnie zaskarżonej do tego samego organu wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy (A. Wróbel (w:) M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Zakamycze 2005, wyd. II; J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2005, s. 183; Cz. Martysz (w:) G. Łaszczyca, Cz. Martysz i A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I Zakamycze 2005). Pogląd ten znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 stycznia 2007 r. sygn. akt II OSK 213/06, LEX nr 235133; uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 22 lutego 2007 r. sygn. akt II GPS 2/06, ONSAiWSA 2007/3/61). Sąd podziela powyższy pogląd i pragnie dodatkowo zwrócić uwagę na wykładnię art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. zawartą w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 maja 2010 r. w sprawie o sygn. akt I OPS 13/09. Zgodnie z tą wykładnią powołany przepis nie ma zastosowania w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., w odniesieniu do osoby piastującej funkcję organu administracji, posiadającego status ministra w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Przez ministra w myśl art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. rozumie się prezesa i wiceprezesa Rady Ministrów pełniących funkcję ministra kierującego określonym działem administracji rządowej, ministrów kierujących określonym działem administracji rządowej, przewodniczących komitetów wchodzących w skład Rady Ministrów, kierowników centralnych urzędów administracji rządowej podległych, podporządkowanych lub nadzorowanych przez Prezesa Rady Ministrów lub właściwego ministra, a także kierowników innych równorzędnych urzędów państwowych załatwiających sprawy, o których mowa w art. 1 pkt 1 i 4. Naczelny Sąd Administracyjny powyższą uchwałą potwierdził wyjątek od zasady wyłączenia od udziału w postępowaniu pracownika w sprawie, w której brał udział w niższej instancji w wydaniu zaskarżonej decyzji. Według treści przywołanej uchwały wyjątkiem takim jest sytuacja, gdy decyzję tę wydaje piastun funkcji ministra w postępowaniu, o jakim mowa w art. 127 § 3 k.p.a., tj. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W uzasadnieniu uchwały wskazano, iż przepisy prawa przyznają organom administracji publicznej kompetencje do samokontroli własnych decyzji. Oznacza to, że nie można wyłącznie w oparciu o formalistycznie pojmowaną bezstronność pozbawić ministra kompetencji do rozpatrzenia wniosku na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia [...] maja 2011 r. którą utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że obie decyzję wydała i podpisała ta sama osoba – R. J. - Zastępca Głównego Inspektora Ochrony Środowiska. Zgodnie z treścią art. 3a ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2007 r. nr 44, poz.287) Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest centralnym organem administracji rządowej nadzorowanym przez ministra właściwego do spraw środowiska. Nie ulega więc wątpliwości, iż jest on ministrem w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 4 k.p.a. Natomiast Zastępca Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, podobnie jak dyrektor generalny i kierownicy komórek organizacyjnych pomaga Głównemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w kierowaniu urzędu -Głównego Inspektoratu (§ 2 ust. 1 Statutu Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska stanowiącego załącznik do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 6 kwietnia 1999 r. - Dz. U. nr 29, poz. 274 ze zm.). Nie sposób więc zgodzić się z organem, że Zastępca Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jest osobą piastującą funkcję ministra i nie podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w trybie art. 127 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu Zastępca Głównego Inspektora Ochrony Środowiska jest tylko i wyłącznie osobą działającą z umocowania Głównego Inspektora Ochrony Środowiska i w myśl § 2 ust. 3 Statutu Głównego Inspektora Ochrony Środowiska został upoważniony do podejmowania decyzji w jego imieniu w określonych przez niego sprawach. Wobec powyższego uznać należy, że w świetle art. 24 § 1 pkt 5 k.p.a. w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 kwietnia 2011 r. (a zatem obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) niedopuszczalna jest sytuacja, w której pracownik organu administracji publicznej podlegający wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie bierze udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Naruszenie powyższego przepisu postępowania administracyjnego stanowi podstawę do wznowienia postępowania, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a. Przepis ten stanowi bowiem, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art.24, 25 i 27. Natomiast w razie wystąpienia w sprawie jednej z przesłanek wznowieniowych, określonych w przepisach ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, sąd administracyjny jest zobligowany do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a., bez względu na to, czy naruszenie to miało, czy też nie miało wpływu na wynik sprawy. Wobec tego, że uchylenie zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska nastąpiło wyłącznie z przyczyn proceduralnych, to przedwczesne byłoby dokonywanie przez Sąd merytorycznej oceny zasadności zawartych w skardze zarzutów. Kwestia prawidłowości decyzji Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z dnia 6 maja 2012 r. będzie bowiem przedmiotem ponownej kompleksowej oceny w postępowaniu wszczętym wnioskiem skarżącej spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy. W następstwie uprawomocnienia się niniejszego wyroku organ winien ponownie rozpoznać sprawę, uwzględniając poczynione przez Sąd wskazania i przedstawioną wyżej ocenę prawną. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punkcie pierwszym i drugim sentencji wyroku. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 200, art. 205 § 1 i art. 209 p.p.s.a.