II SA/Wa 17/13

WyrokWSA w Warszawie2013-03-21

Skład orzekający: Ewa Grochowska-Jung, Andrzej Kołodziej, Sławomir Antoniuk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osoba, która przez kilka lat pracowała i mieszkała w innym państwie członkowskim UE, ale utrzymywała stałe kontakty z krajem pochodzenia i zakupiła tam mieszkanie, może ubiegać się o zasiłek dla bezrobotnych w kraju pochodzenia na podstawie przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy nieprawidłowo oceniły miejsce zamieszkania skarżącego podczas jego zatrudnienia za granicą. Organy oparły się wyłącznie na obiektywnych kryteriach, nie badając wystarczająco więzi rodzinnych i celu wyjazdu, a także nie stosując subiektywnych kryteriów z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009, co doprowadziło do wadliwości decyzji.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych G. D., który ostatnio był zatrudniony w innym państwie członkowskim UE. Organy uznały, że ośrodek jego interesów życiowych znajdował się za granicą, co uniemożliwiało przyznanie zasiłku w Polsce. G. D. w odwołaniu i skardze argumentował, że wyjechał za granicę jedynie w celach zarobkowych, utrzymywał stałe kontakty z Polską, a także zakupił tam mieszkanie, co świadczy o jego polskim miejscu zamieszkania. Sąd administracyjny uznał, że organy nieprawidłowo oceniły jego miejsce zamieszkania.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Marszałka Województwa. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej (spr.), Sławomir Antoniuk, Protokolant Sekretarz sądowy Sylwia Mikuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi G. D. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Marszałek Województwa [...] decyzją nr [...] z dnia [...] września 2012 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 8 ust. 1 pkt 8 lit. c i ust. 5, art. 71 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. nr 69, poz. 415 ze zm.) oraz § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. nr 136, poz. 1118 ze zm.), w związku z art. 61 i art. 65 ust. 5 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2004 r. nr 166, poz. 1) oraz art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 2009 r. nr 284 poz. 1), odmówił G. D. przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu podał, że G. D. został w dniu [...] sierpnia 2012 r. zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna i ostatnio był zatrudniony w państwie członkowskim Unii Europejskiej, tj. [...], gdzie przebywał od [...] grudnia 2006 r. do [...] lipca 2012 r. W tym okresie ośrodek interesów życiowych wymienionego koncentrował się w [...], czyli państwie ostatniego zatrudnienia, a więc nie może być on traktowany jako osoba utrzymująca miejsce zamieszkania w Polsce. W odwołaniu od powyższej decyzji G. D. wniósł o jej uchylenie wskazując, że za granicę wyjechał wyłącznie w celach zarobkowych i nigdy nie miał zamiaru osiąść tam na stałe. Przez cały okres pobytu w [...] utrzymywał stałe kontakty z rodziną w Polsce, przyjeżdżał do kraju średnio 3 razy w roku na okres od 2 do 3 tygodni. Ponadto przyznał, że za granicą przebywał z żoną, jednakże wszystkie ich wspólne oszczędności były kierowane do Polski. Za te środki oraz kredyt wspólnie zakupili w kraju mieszkanie, a przyjazdy do Polski były związane ze sprawami mieszkania. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2012 r., na podstawie art. 8 ust. 2 oraz art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 61 ust. 2 i art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a także § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego w związku z art. 11, art. 12 ust. 1 i art. 54 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004, po rozpoznaniu odwołania, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podał, że zgodnie z art. 61 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, bezrobotny ubiegający się o świadczenie z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE). W myśl art. 61 ust. 2 tego rozporządzenia, uwzględnienie okresów ubezpieczenia społecznego za granicą może nastąpić wyłącznie pod warunkiem spełnienia przez bezrobotnego ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa, w którym ubiega się on o zasiłek. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika jednak, że ostatni okres ubezpieczenia G. D. spełnił na terytorium [...], w związku z tym według art. 61 ust. 2 cyt. rozporządzenia, okres ten nie może być co do zasady uwzględniony przy ustaleniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych na terytorium Polski. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza art. 65 ust. 2 i 5 powołanego rozporządzenia, stanowiąc, że bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek zamieszkiwał w innym państwie członkowskim niż państwo wykonywania pracy i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji służb zatrudnienia państwa zamieszkania oraz korzysta ze świadczeń zgodnie z ustawodawstwem tego państwa tak, jakby był tam ostatnio zatrudniony. Organ podkreślił, że aby bezrobotny mógł korzystać ze świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był ostatnio zatrudniony, musi nie tylko oddać się do dyspozycji służb zatrudnienia, ale także udokumentować fakt zamieszkania w tym państwie podczas zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE. Pogląd ten potwierdza orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości dotyczące wykładni art. 71 rozporządzenia 1408/71 (przepis ten co do istoty odpowiada treści art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/224), w myśl którego art. 71 rozporządzenia 1408/71 nie ma zastosowania do osoby bezrobotnej, która w trakcie wykonywania ostatniej pracy mieszkała w państwie miejsca zatrudnienia. Ponadto Komisja Administracyjna ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 dotyczącego uprawnienia do zasiłków dla bezrobotnych osób całkowicie bezrobotnych, innych niż pracownicy przygraniczni, które w okresie ich ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, miały miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego innego niż właściwe państwo członkowskie (Dz. Urz. UE L 106 z dnia 24 kwietnia 2010 r.) stwierdziła, że art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004 może być stosowany do pewnych kategorii pracowników, którzy utrzymują bliskie związki z krajem swego pochodzenia. Nie można jednak zaakceptować tego, jak wskazała Komisja, aby z powodu zbyt szerokiej interpretacji pojęcia miejsca stałego zamieszkania, zakres stosowania art. 65 rozporządzenia 883/2004 rozszerzono na wszystkie osoby, które mają stałe zatrudnienie w państwie członkowskim i którzy pozostawili swoje rodziny w kraju swojego pochodzenia. Jednocześnie w myśl ust. 3 ww. decyzji, do celów ustalenia miejsca zamieszkania danej osoby należy oprzeć się na kryteriach wskazanych w art. 11 rozporządzenia 987/2009. Zgodnie z art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009, przy ustalaniu miejsca zamieszkania danej osoby należy porównać czas trwania i ciągłość pobytu danej osoby w obu państwach, a także dokonać analizy sytuacji osobistej tej osoby, na którą składają się: charakter i specyfika pracy, jej więzi rodzinne, prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym, jej sytuacja mieszkaniowa oraz państwo, w którym dana osoba uważana jest za rezydenta dla celów podatkowych. Natomiast stosownie do art. 11 ust. 2 ww. rozporządzenia, dopiero w przypadku, gdy powyższe kryteria nie pozwolą na jednoznaczne ustalenie miejsca zamieszkania danej osoby, należy brać pod uwagę zamiar tej osoby oraz cel jej wyjazdu do innego państwa. Organ stwierdził, że co prawda G. D. przed wyjazdem za granicę zamieszkiwał w Polsce nieprzerwanie do dnia wyjazdu, co mogłoby wskazywać, że nie przebywał na stałe za granicą, jednakże w [...] przebywał przez 5 lat i 7 miesięcy i w tym okresie przyjeżdżał do Polski 2 lub 3 razy na okres od 1 do 3 tygodni, co świadczy, że jego pobyt za granicą miał charakter ciągły, a pobyty w Polsce były okazjonalne. Ponadto za granicą przebywał wraz z żoną, tj. najbliższą osobą, natomiast rodzice mieszkali w Polsce. Nie przekazywał tej rodzinie w kraju żadnych środków finansowych celem utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego, co wskazuje, że prowadził z żoną gospodarstwo domowe za granicą. Zainteresowany nie był również uważany w Polsce za rezydenta dla celów podatkowych, jego praca za granicą miała charakter ciągły, brak jest zaś jakiejkolwiek informacji o działalności wymienionego o charakterze niezarobkowym czy to w Polsce, czy też za granicą. Odnosząc się do sytuacji mieszkaniowej G. D., minister wskazał, że w trakcie pobytu za granicą mieszkał pod dwoma adresami w wynajmowanych mieszkaniach, natomiast w Polsce mieszkał wraz z rodzicami w ich mieszkaniu. Ponadto posiada wraz z żoną mieszkanie na współwłasność zakupione w trakcie pobytu za granicą. W ocenie organu sytuacja mieszkaniowa zainteresowanego nie była więc stabilna ani w Polsce, ani w [...]. Ustosunkowując się do kwestii wspólnego z żoną zakupu mieszkania w Polsce, organ podniósł, że inwestowanie i wydatkowanie środków finansowych otrzymywanych za granicą, nie jest jednym z kryteriów ustalania miejsca zamieszkania. Również posiadanie w kraju miejsca zameldowania nie jest równoznaczne z posiadaniem w nim miejsca zamieszkania. W konkluzji minister stwierdził, iż w świetle przytłaczającej większości obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009, miejscem zamieszkania G. D. podczas pracy na terytorium [...] była właśnie [...]. W tym stanie faktycznym nie jest więc konieczne odwoływanie się do kryteriów subiektywnych z art. 11 ust. 2 ww. rozporządzenia. Tym samym zainteresowany nie może być traktowany jako osoba mająca podczas pracy za granicą miejsce zamieszkania w Polsce, co w konsekwencji powoduje niemożność skorzystania z uprawnień określonych w art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004. Z tego też względu, wobec niespełnienia przesłanek z art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, nie jest możliwe przyznanie mu zasiłku dla bezrobotnych. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie G. D. zarzucił jej naruszenie art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 poprzez uznanie, że skarżący w okresie swojego ostatniego zatrudnienia nie zamieszkiwał w innym państwie członkowskim, podczas gdy analiza zebranego w postępowaniu materiału dowodowego wskazuje, iż przez cały czas pobytu w [...], jak i po powrocie, miejscem zamieszkania skarżącego była Polska. W związku z tym wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że w przepisie art. 65 ust. 2 rozporządzenia nr 883/2004 jest mowa o bezrobotnym, który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa. Oznacza to, że dla uzyskania zasiłku w Polsce wystarczającym jest powrót do kraju, a nie fakt permanentnego zamieszkiwania przez cały czas i jednocześnie powrót do kraju. Skoro skarżący powrócił do kraju, to został objęty dyspozycją art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia nr 883/2004. Ponadto skarżący podniósł, że decyzja nr [...] z [...] czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia 883/2004, nie może inaczej definiować pojęcia miejsca zamieszkania aniżeli Kodeks cywilny. Jednocześnie w jego ocenie ww. decyzja nie jest źródłem prawa, a jedynie wskazówką interpretacyjną. Zgodnie z przepisem art. 25 kc, który winien mieć zastosowanie w sprawie, miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. W jego przypadku miejscem tym jest B., gdzie skarżący kupił mieszkanie i się do niego wprowadził. W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Odnosząc się natomiast do kwestii stosowania przepisów Kodeksu cywilnego do oceny miejsca zamieszkania stwierdził, że zgodnie z art. 9 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego, w tym również tzw. prawa pochodnego Unii Europejskiej, co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 11 maja 2005 r., sygn. akt K 18/2004, część III, pkt 6.4, OTK-A 2005/5/49. Ponadto termin "zamieszkanie" występujący w przepisach rozporządzenia 883/2004, ze względu na zasadę jednolitości interpretacji i stosowania prawa Unii Europejskiej we wszystkich państwach członkowskich, nie może być interpretowany w oparciu o przepisy prawa krajowego, nawet, jeżeli interpretacja taka byłaby korzystniejsza dla bezrobotnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie. W rozpoznawanej sprawie bezsporna jest okoliczność, że G. D. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. w dniu [...] sierpnia 2012 r., zaś ostatni okres ubezpieczenia spełnił na terytorium [...], co wynika z dokumentu [...] potwierdzającego okres jego ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia na terytorium tego kraju od [...] lutego 2007 r. do [...] lipca 2012 r. Zgodnie z przepisem art. 61 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 166 z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydania specjalne, rozdz. 5, t. 5 ze zm.), dalej "rozporządzenie 883/2004", bezrobotny ubiegający się o świadczenie z tytułu bezrobocia ma prawo do uwzględnienia, w koniecznym zakresie, okresów ubezpieczenia przebytych pod działaniem ustawodawstw innych państw członkowskich Unii Europejskiej (UE). Natomiast w myśl art. 61 ust. 2 powołanego rozporządzenia, uwzględnienie okresów ubezpieczeń społecznych za granicą może nastąpić wyłącznie pod warunkiem spełnienia przez bezrobotnego ostatniego okresu ubezpieczenia na terytorium państwa, w którym ubiega się on o zasiłek. Wyjątek od powyższej zasady przewidziano w przepisie art. 65 ust. 2 i ust. 5a rozporządzenia 883/2004. Całkowicie bezrobotny, który w okresie swojego ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek miał miejsce zamieszkania w innym państwie członkowskim niż właściwe państwo członkowskie, i który nadal mieszka w tym państwie lub powróci do tego państwa, pozostaje w dyspozycji urzędów zatrudnienia państwa członkowskiego, w którym ma miejsce zamieszkania (art. 65 ust. 2 zd. 1). Bezrobotny, o którym mowa w ust. 2 zdanie pierwsze i drugie, otrzymuje świadczenie zgodnie z ustawodawstem państwa członkowskiego, w którym ma on miejsce zamieszkania, tak jak gdyby podlegał temu ustawodawstwu w okresie swojego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek. Świadczenia te udzielane są przez instytucję miejsca zamieszkania (art. 65 ust. 5a). Warunkiem uzyskania przez bezrobotnego świadczeń dla bezrobotnych w państwie, w którym nie był on ostatnio zatrudniony na podstawie powyższych przepisów, jest oddanie się do dyspozycji służb zatrudnienia tego państwa oraz udokumentowanie zamieszkania w tym państwie w okresie zatrudnienia w innym państwie członkowskim UE. Stanowisko takie, jak trafnie wskazał organ, wyraził Europejski Trybunał Sprawiedliwości w orzeczeniu w sprawie C-128/83 – Guyot (ECR 1984/9/03507), dotyczącym co prawda wykładni art. 71 rozporządzenia 1408/71, który jednakże co do istoty odpowiada treści art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004. Stwierdził on mianowicie, że art. 71 rozporządzenia 1408/71 nie ma zastosowania do osoby bezrobotnej, która w trakcie wykonywania ostatniej pracy mieszkała w państwie miejsca zatrudnienia. Interpretacją przepisu art. 65 ust. 2 i 5 rozporządzenia 883/2004 zajęła się również Komisja Administracyjna ds. Koordynacji Systemów Zabezpieczenia Społecznego, która zgodnie z jego art. 72 lit. a, odpowiada za rozpatrywanie wszelkich spraw administracyjnych lub dotyczących wykładni, wynikających z przepisów rozporządzenia (WE) nr 883/2004 i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz. Urz. UE L 284 z dnia 30 października 2009 r. ze zm.), dalej "rozporządzenie 987/2009" w decyzji nr [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. w sprawie zakresu art. 65 ust. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004, dotyczącego uprawnienia do zasiłków dla bezrobotnych osób całkowicie bezrobotnych innych niż pracownicy przygraniczni, które w okresie ich ostatniego zatrudnienia lub pracy na własny rachunek, miały miejsce zamieszkania na terytorium państwa członkowskiego innego niż właściwe państwo członkowskie (Dz. Urz. UE C 2010.106.43). W przedmiotowej decyzji Komisja, mając na uwadze m.in. okoliczność, iż, pomimo że praktyka taka jest obecnie dopuszczalna w przypadku pracowników przygranicznych i pewnych kategorii pracowników, którzy także zachowują bliskie więzi z ich krajami pochodzenia, nie byłoby już dopuszczalne, aby poprzez zbyt szeroką wykładnię pojęcia "zamieszkanie", zakres stosowania art. 65 rozporządzenia (WE) nr 883/2004, został rozszerzony w celu objęcia nim wszystkich osób, które są stale zatrudnione lub stale wykonują pracę na własny rachunek w państwie członkowskim, lecz które pozostawiły ich rodziny w państwie ich pochodzenia, postanowiła, iż do celów stosowania niniejszej decyzji ustalenie państwa miejsca zamieszkania następuje zgodnie z art. 11 rozporządzenia (WE) nr 987/2009. W myśl art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009, przy ustalaniu miejsca zamieszkania danej osoby należy ustalić ośrodek interesów życiowych zainteresowanego w oparciu o ogólną ocenę wszystkich dostępnych informacji dotyczących istotnych okoliczności, które mogą obejmować, w stosownych przypadkach: a) czas trwania i ciągłość pobytu na terytorium zainteresowanych państw członkowskich, b) sytuację danej osoby, w tym: charakter i specyfikę wykonywanej pracy, w szczególności miejsce, w którym praca ta jest zazwyczaj wykonywana, jej stały charakter oraz czas trwania każdej umowy o pracę, jej sytuację rodzinną i więzi rodzinne, prowadzenie jakiejkolwiek działalności o charakterze niezarobkowym, w przypadku studentów – źródło ich dochodu, jej sytuację mieszkaniową, zwłaszcza informację, czy sytuacja ta ma charakter stały, państwo członkowskie, w którym osoba uważana jest za mającą miejsce zamieszkania dla celów podatkowych. Natomiast, stosownie do art. 11 ust. 2 powołanego rozporządzenia, w przypadku, gdy uwzględnienie poszczególnych kryteriów w oparciu o istotne okoliczności wymienione w ust. 1 nie doprowadzi do osiągnięcia porozumienia przez zainteresowane instytucje, zamiar danej osoby, taki jaki wynika z tych okoliczności, a zwłaszcza powody, które skłoniły ją do przemieszczenia się, są uznawane za rozstrzygające dla ustalenia jej rzeczywistego miejsca zamieszkania. W ocenie organu w niniejszej sprawie przytłaczająca większość obiektywnych kryteriów wymienionych w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 wskazuje, że miejscem zamieszkania skarżącego podczas pracy na terytorium [...] był właśnie ten kraj, ponieważ jego pobyt w ww. kraju przez 5 lat i 7 miesięcy miał charakter ciągły, a pobyty w Polsce 2 lub 3 razy w roku po 1 do 3 tygodni, miały charakter okazjonalny. Ponadto nie przekazywał środków finansowych rodzinie mieszkającej w Polsce celem utrzymania ich wspólnego gospodarstwa domowego, co świadczy, że w tym okresie prowadził z żoną wspólne gospodarstwo domowe za granicą. Praca skarżącego, jak wynika z dokumentu [...], miała charakter stały, zaś w okresie pobytu za granicą nie podlegał obowiązkowi podatkowemu w Polsce od dochodów uzyskanych za granicą, co oznacza, że nie był uważany za rezydenta dla celów podatkowych. Organ stwierdził też, że w trakcie pobytu za granicą skarżący mieszkał pod dwoma różnymi adresami w wynajmowanych mieszkaniach, natomiast jako miejsce zamieszkania w Polsce wskazał mieszkanie rodziców oraz że posiada wraz z żoną mieszkanie stanowiące ich współwłasność, które zakupili, będąc za granicą. Świadczy to o tym, że jego sytuacja mieszkaniowa nie była stabilna ani w Polsce, ani w [...]. Z tym stanowiskiem organu nie sposób się zgodzić, gdyż określone w art. 11 ust. 1 rozporządzenia 987/2009 kryteria obiektywne nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie miejsca zamieszkania skarżącego podczas jego zatrudnienia za granicą. W szczególności organ nie wyjaśnił wyczerpująco kwestii jego więzi rodzinnych, oraz więzi z krajem pochodzenia. Okoliczność, że skarżący nie przekazywał środków finansowych rodzicom w Polsce oraz odwiedzał kraj 2-3 razy w roku na okres od 1 do 3 tygodni, nie wyklucza istnienia takich więzi. Aby kategorycznie stwierdzić, iż przyjazdy do Polski miały charakter okazjonalny, należało zbadać również, jaki charakter miała praca skarżącego za granicą, czy pozwalała na częstsze wizyty w Polce, a nadto jakie znaczenie miały koszty związane z przyjazdami do kraju. O istnieniu więzów rodzinnych oprócz przyjazdów do kraju świadczy też utrzymywanie kontaktów telefonicznych lub za pośrednictwem poczty elektronicznej, czego organ nie zbadał. W ocenie Sądu w takiej sytuacji organ winien do ustalenia miejsca zamieszkania zastosować kryteria subiektywne, wymienione w art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009. Skarżący zaś konsekwentnie utrzymywał, czego organ nie zakwestionował, że cel jego wyjazdu do [...] był zarobkowy, a zamiarem nie było osiedlenie się na stałe na terytorium tego kraju. Świadczyć o tym może przede wszystkim zaciągnięcie podczas pobytu w [...] kredytu na zakup w Polsce mieszkania i jego spłacanie środkami finansowymi uzyskanymi za granicą. Nie bez znaczenia jest również okoliczność podawana przez skarżącego, że jego wyjazd za granicę był spowodowany trudnościami w uzyskaniu zatrudnienia w kraju. Niewyjaśnienie powyższych kwestii oraz pominięcie przy ustaleniu miejsca zamieszkania skarżącego kryteriów subiektywnych z art. 11 ust. 2 rozporządzenia 987/2009, wpływają na wadliwość wydanych w sprawie decyzji. Nie jest natomiast zasadna argumentacja skarżącego, że pojęcie "miejsce zamieszkania" winno być oceniane w oparciu o przepisy Kodeksu cywilnego. Rację ma bowiem organ, wskazując, że zgodnie z art. 9 Konstytucji RP, Rzeczpospolita Polska przestrzega wiążącego ją prawa międzynarodowego, w tym również tzw. prawa pochodnego Unii Europejskiej, co znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego, w którym Trybunał nie ograniczył pierwszeństwa stosowania prawa unijnego wyłącznie do rozporządzeń i dyrektyw. Ponadto z uwagi na zasadę jednolitości interpretacji i stosowania prawa Unii Europejskiej we wszystkich państwach członkowskich, pojęcie to nie może być interpretowane w oparciu o przepisy prawa krajowego. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji wyroku. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o przepis art. 152 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło