I SA/Sz 983/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Polańska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Kazimierz Maczewski, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej . z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutu niedopuszczalności środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadniony oddala skargę. Dyrektor Izby Skarbowej zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], po rozpoznaniu zażalenia A. D., utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń z dnia [...] r. nr [...] w sprawie uznania za nieuzasadniony zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...],[...] oraz od numeru [...] do numeru [...]. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wszczął postępowanie egzekucyjne wobec A. D., na podstawie ww. tytułów wykonawczych, którymi objęto zaległości z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od [...] do [...] r., od [...] do [...] r. oraz za [...] i [...] r., a także na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od [...] do [...] r., [...], [...],[...] i [...] r. oraz od [...] do [...] r. Odpisy tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w [...]. zostały doręczone zobowiązanemu w dniu [...] r. W dniu [...] r. zobowiązany dwoma odrębnymi pismami wniósł zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego oraz skargę na czynności egzekucyjne, zarzucając, że organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego, błędnie kierując zawiadomienia o zajęciu do centrali banku, zamiast do oddziału, w którym posiadał on rachunek. Wobec tego, według niego, nie doszło do skutecznego zajęcia rachunku bankowego, a zastosowanie w sprawie środka egzekucyjnego było niedopuszczalne, bezprawne i nie mogło wywołać skutków prawnych w postaci obciążenia go kosztami egzekucyjnymi związanymi z zajęciem rachunku bankowego. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych ww. postanowieniem z dnia [...] r. uznał zarzut niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego za nieuzasadniony. Natomiast, pismo stanowiące skargę na czynności egzekucyjne organ ten przekazał zgodnie z właściwością do Dyrektora Izby Skarbowej, który postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] oddalił wniesioną skargę na czynności egzekucyjne. Zobowiązany postanowienie to zaskarżył do Ministra Finansów. Dalej, wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że zobowiązany wniósł zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia [...] r., w którym ponownie przedstawił swoje stanowisko zawarte w piśmie z dnia [...] r., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania egzekucyjnego z rachunku bankowego, jako prowadzonego w sposób bezprawny. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że jakkolwiek okoliczności podniesione przez zobowiązanego w dwóch pismach z dnia [...] r. dotyczą tej samej kwestii, a mianowicie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w centrali [...], zamiast w oddziale banku w [...] (w którym posiada rachunek), to jednak z uwagi na to, że zobowiązany wyraźnie w jednym z nich powołał się na przepis art. 33 § 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwanej dalej: "u.p.e.a.", zostało wydane przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcie w przedmiocie uznaniu zarzutu niedopuszczalności środka egzekucyjnego w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadniony. Następnie, organ przytoczył brzmienie przepisów art. 33 pkt 1 - 7, pkt 9 i pkt 10 u.p.e.a., art. 34 § 1 u.p.e.a., art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., art. 34 § 4 i § 5 u.p.e.a. oraz wskazał, że zobowiązany wniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, wskazując na niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego (art. 33 pkt 6 u.p.e.a.). Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych występujący zarówno w roli organu egzekucyjnego jak i wierzyciela egzekwowanych należności, opierając się na ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych (m.in. uchwale NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 4/06), odstąpił od występowania o własne stanowisko w trybie art. 34 § 1 u.p.e.a., rozstrzygając na mocy art. 34 § 4 u.p.e.a. o zarzutach wniesionych przez zobowiązanego. Odnosząc się natomiast do zarzutu niedopuszczalności zastosowanego środka egzekucyjnego, organ zauważył, że - zgodnie z brzmieniem przepisu art. 7 § 1 u.p.e.a. - organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Z kolei, katalog środków egzekucyjnych został enumeratywnie wymieniony w art. 1a pkt 12 u.p.e.a. Ustawodawca w tiret czwartym tego przepisu, wskazał na egzekucję należności pieniężnych z rachunków bankowych. Natomiast, tryb egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego został uregulowany w przepisach art. 80-87 u.p.e.a. Skoro, obowiązek objęty tytułami wykonawczymi - zgodnie z art. 3a § 1 pkt 3 u.p.e.a. - podlegał egzekucji administracyjnej, tym samym stosowanie środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 u.p.e.a., w celu jego przymusowego wyegzekwowania, jest dopuszczalne i uzasadnione. Zobowiązany nie zgodził się z postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej i wniósł na nie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu skarżący zarzucił naruszenie przepisów: 1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., poprzez błędne rozstrzygnięcie polegające na utrzymaniu przez organ II instancji w mocy postanowienia organu I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji powinien uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć w całości postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji; 2) art. 33 pkt 6 w związku z art. 80 § 1 u.p.e.a., poprzez błędne uznanie przez organ II instancji, iż zastosowany środek egzekucyjny jest dopuszczalny, co miało wpływ na wynik sprawy; 3) art. 6 K.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a., poprzez niedostrzeżenie przez organ II instancji niedopuszczalności zastosowanego przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego. W uzasadnieniu skargi skarżący ponownie przytoczył argumenty zawarte w zażaleniu z dnia [...] r., podtrzymując twierdzenia o bezprawnym skierowaniu zawiadomień organu egzekucyjnego o zajęciu rachunku bankowego zobowiązanego do innych niż właściwy oddział, tzn. oddział, w którym dłużnik posiada rachunek bankowy, jednostek organizacyjnych banku. Skarżący wskazał, że zajęcie rachunku bankowego zostało dokonane niezgodnie z prawem, tym samym środek egzekucyjny należy uznać za niedopuszczalny i niewywołujący skutków prawnych. Na poparcie swojego stanowiska powołał wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] r., sygn. akt [...]. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, a także ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a-c tej ustawy). Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia, czy dokonanie przez organ egzekucyjny zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego poprzez przesłanie zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej skarżącego do centrali banku, a nie bezpośrednio do oddziału banku, w którym skarżący posiada swój rachunek, było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Organ egzekucyjny wskazał, że bezsporne jest, iż skarżący posiada rachunek w [...] Oddziale [...]. przy ulicy [...] w [...], jednakże niezależnie od tego, w jakim oddziale zobowiązany ma rachunek, wystawione zawiadomienia o zajęciu wierzytelności należało skierować do [...] z siedzibą we [...], bowiem - zgodnie z wewnętrznymi regulacjami banku - został on powołany do obsługi zajęć egzekucyjnych wszystkich oddziałów tego banku. Według skarżącego, zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego był niedopuszczalny, gdyż zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zostały skierowane przez organ egzekucyjny do [...] we [...], zamiast do właściwego oddziału tego banku w [...], w którym posiada on swój rachunek. Wobec tego, skarżący wniósł zarzut w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, powołując się na brzmienie art. 33 pkt 6 u.p.e.a., który stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być niedopuszczalność zastosowanego środka egzekucyjnego. Na wstępie rozważań zauważyć należy, że zgodnie z wolą ustawodawcy wyrażoną w art. 7 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.), zwaną dalej: "u.p.e.a.", organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Stosownie do brzmienia art. 1a pkt 12 u.p.e.a. (zawierającego enumeratywny katalog środków egzekucyjnych), przez środek egzekucyjny rozumie się w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych - egzekucję z rachunków bankowych. Sposób prowadzenia tej egzekucji uregulowano w Rozdziale 4 u.p.e.a. zatytułowanym: "Egzekucja z rachunków bankowych i wkładów oszczędnościowych" (art. 80 – art. 87). Na podstawie art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi (...). Z przytoczonej regulacji prawnej wynika, że organ egzekucyjny w celu przeprowadzenia egzekucji z rachunku bankowego przesyła do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienie o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego wynikającej z posiadania tego rachunku. Z regulacji tej nie wynika natomiast - jak wadliwie wywodzi to skarżący - że, jeżeli bank posiada oddziały, to właściwym oddziałem jest ten, w którym zobowiązany posiada rachunek. Ponadto, w doktrynie wskazuje się, że: "wobec zmiany treści art. 81 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do dokładnego określenia rachunku bankowego (podania jego numeru) i wystarczające jest, by zobowiązany w danym banku w ogóle posiadał rachunek bankowy. Dlatego też, należy przyjąć, że zajęcie dokonane na podstawie art. 80 u.p.e.a. obejmuje wszystkie rachunki bankowe zobowiązanego (rachunki rozliczeniowe bieżące, rachunki rozliczeniowe pomocnicze, rachunki lokat terminowych, rachunki oszczędnościowe, rachunki oszczędnościowo-roliczeniowe, rachunki terminowych lokat oszczędnościowych oraz rachunki powiernicze) w danym banku, chyba, że organ egzekucyjny wyraźnie wskazał jeden z nich." (D. Jankowiak, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym, Komentarz, Wrocław 2011, s. 834). Stosownie także do brzmienia art. 81 § 1 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności jest skuteczne w odniesieniu do rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy organ egzekucyjny wskazał w zawiadomieniu, o którym mowa w art. 80 § 1, numery tych rachunków. Zatem, zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez bank, do którego skierowano zawiadomienie o zajęciu, jest skuteczne w stosunku do wszystkich rachunków bankowych zobowiązanego prowadzonych przez dany bank. Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy, skład orzekający w sprawie uznał, że - na podstawie przepisów art. 80 i art. 81 u.p.e.a., które należy interpretować łącznie - nie jest konieczne, aby zajęcie wierzytelności nastąpiło z rachunku bankowego przez ten oddział banku, w którym zobowiązany ma rachunek bankowy. Ponadto, należy zauważyć, że w sprawie organ egzekucyjny nie podał ani nazwy banku, ani numerów rachunków zobowiązanego, zarówno w zawiadomieniach skierowanych do banku, jak i w tytułach wykonawczych, stąd powstała konieczność ustalenia tych danych przez sam bank. Nadto, w sprawie nie było możliwe bezpośrednie zwrócenie się przez organ o zajęcie wierzytelności z rachunku do oddziału banku w [...], w którym skarżący posiada swój rachunek, bowiem oddział ten nie był uprawniony do przeprowadzenia czynności związanych z zajęciem. Jak wynika bowiem z akt sprawy, w [...]. jednostką organizacyjną właściwą do przyjmowania, a następnie realizowania zajęć egzekucyjnych z rachunków bankowych posiadanych w tym banku jest [...] we [...], który obsługuje zajęcia egzekucyjne z rachunków swoich klientów w sposób centralny. Według składu orzekającego w sprawie, skarżący, przedstawiając swoje stanowisko w sprawie, w ogóle pominął zmiany, które ustawodawca wprowadził do u.p.e.a., zwłaszcza do art. 81 u.p.e.a. Stąd też, powoływane przez skarżącego orzeczenia sądów pozostają bez wpływu na rozpoznawaną sprawę, bowiem wydane zostały w odmiennym stanie prawnym. Odnosząc się także do powołanego przez skarżącego nieprawomocnego wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] r. sygn. akt [...], wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie jest związany tym orzeczeniem, gdyż - stosownie do brzmienia art. 11 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - sąd administracyjny jest związany jedynie ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego wydanego w postępowaniu karnym. Natomiast, przywołany przez skarżącego wyrok nie jest prawomocny i nie został wydany w postępowaniu karnym. Skład orzekający w sprawie nie stwierdził również innych istotnych naruszeń przepisów procesowych, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Wprawdzie uzasadnienie prawne zaskarżonego postanowienia jest lakoniczne, to jednak z uwagi na poprawność podjętego rozstrzygnięcia, ze wskazaniem prawidłowej podstawy prawnej oraz wydanego na podstawie wyczerpującego materiału dowodowego, a także uwzględniając okoliczność, że przesłanki wydanego rozstrzygnięcia były znane skarżącemu z obszerniejszego uzasadnienia postanowienia organu I instancji, brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając na względzie podniesione wyżej okoliczności, sąd - na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - orzekł jak w sentencji wyroku.