II SA/Ol 94/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Jażdżyk Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Sędzia WSA Ewa Osipuk Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Wojtyszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie obciążenia kosztami wynikającymi z przechowywania, oszacowania i sprzedaży pojazdu 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 311 zł (trzysta jedenaście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Z przekazanych Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Olsztynie administracyjnych akt sprawy wynika, że decyzją z dnia "[...]" działający z upoważnienia Starosty "[...]" - Dyrektor Wydziału Komunikacji nałożył na M. G., obowiązek zapłaty kwoty w wysokości "[...]" tytułem obciążenia kosztami wynikającymi z przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu: samochodu osobowego marki "[...]" o nr rejestracyjnym "[...]", nr VIN "[...]", rok produkcji "[...]", w terminie 30 dni od daty, w której decyzja stanie się ostateczna. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał m.in. art. 130a ust. 10h i ust. 10j ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) W odwołaniu od powyższej decyzji M. G. podniósł m.in., że Starosta "[...]" pomimo wymogu wynikającego z przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie prowadził postępowania wyjaśniającego w kierunku ustalenia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na przepisach ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wskazał, iż starostwo wzywało go do pisania oświadczeń jednocześnie nie informując o wszczęciu i przebiegu postępowania oraz podejmowanych w trakcie postępowania czynnościach. Zakwestionował stanowisko organu stwierdzające, że wiedział co się dzieje z jego samochodem – ani policja, ani starostwo o niczym go nie informowali - dlatego też nie był wzywany po odbiór auta. Wskazał, że w "[...]" policja formalnie powiadomiła poprzedniego właściciela samochodu o usunięciu pojazdu wiedząc od samego początku, że to on jest właścicielem. Dodał, że czuje się osobą pokrzywdzoną w tej sprawie. Organ nie bierze pod uwagę jego tłumaczeń, jego sytuacji i obciąża go kosztami. Nie wie jakie informacje organ uzyskał od Policji. Jego świadomość w sprawie jest taka, iż "[...]" otrzymał po tylu latach powiadomienie z KPP w "[...]", iż auto usunięto na parking, ma je odebrać, opłacić jego usunięcie i parkowanie. Ta sytuacja nigdy by nie zaistniała, gdyby zawiadomienie dostał 4 lata wcześniej, a nie teraz. Po rozpatrzeniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej jako: k.p.a.) oraz art. 130a ust. 10h i ust. 10j ustawy Prawo o ruchu drogowym, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Argumentowało, że w dniu "[...]" działając na podstawie art. 130a ust. 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji w "[...]" wydał dyspozycję usunięcia pojazdu marki "[...]" nr rej. "[...]" - przyczyna usunięcia pojazdu - nietrzeźwy kierujący – M. G. KPP w "[...]" powiadomiła A. R. o usunięciu pojazdu w trybie określonym w art. 130a ust. 1-3 ustawy Prawo o ruchu drogowym. A. R. powyższy pojazd sprzedała M. M., a w dniu "[...]" zawiadomiła o tym fakcie organ rejestracyjny. M. M. sprzedał wskazany wyżej samochód umową kupna-sprzedaży z dnia "[...]" M. G., nie powiadamiając o tym fakcie organu rejestracyjnego - kolejni właściciele pojazdu nie dokonali również jego rejestracji na swoje nazwiska. Kolegium podniosło, że ustawą o zmianie ustawy - Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw z dnia 22 lipca 2010 r. (Dz. U. Nr 152, poz. 1018) kompetencje związane ze skutkami nie odebrania pojazdu przejęli starostowie i powiat. Przepisy przejściowe zawarte w ustawie o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym wskazują tryb postępowania co do zdarzeń mających miejsce przed dniem wejścia w życie tej ustawy. Zgodnie z art. 12 ust. 2 ustawy w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 10 stosuje się odpowiednio. Z przepisu art. 10 ustawy nowelizacyjnej wynika, że w takich przypadkach starosta ma obowiązek wystąpić do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu. W tej sytuacji Starosta "[...]" wystąpił z wnioskiem do Sądu Rejonowego o stwierdzenie przejścia na rzecz Powiatu "[...]" rzeczy ruchomej - samochodu osobowego, a Sąd stwierdził, iż prawo własności samochodu osobowego "[...]" nr rej. "[...]", przeszło na rzecz Powiatu "[...]". Następnie w wyniku licytacji powyższy pojazd został sprzedany. Wskazano, że działający z upoważnienia Starosty "[...]" - Dyrektor Wydziału Komunikacji zawiadomił M. G. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie wydania decyzji o wysokości kosztów związanych z usunięciem z drogi, przechowywaniem, szacowaniem oraz sprzedażą pojazdu marki "[...]" o nr rej. "[...]". Ponadto organ przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe, z którego wynika, że M. G. wiedział o zatrzymaniu pojazdu oraz miejscu jego przetrzymywania, jednak nigdy go nie odebrał, ponieważ nie czuł się winny, że kierował samochodem po użyciu alkoholu i z tego powodu odmówił opłacenia i odebrania samochodu z parkingu. Żadnej informacji pisemnej o umieszczeniu pojazdu na parkingu i skutkach jego nieodebrania od Policji nie otrzymał. Dopiero w dniu "[...]" otrzymał wezwanie ze Starostwa Powiatowego w celu złożenia wyjaśnienia na okoliczność nie odebrania pojazdu z parkingu strzeżonego. Ponadto, M. G. miał możliwość w każdym stadium postępowania zapoznania się z aktami sprawy, jednak z uprawnienia tego nie skorzystał. Reasumując Kolegium podniosło, iż nie można uznać, że odwołujący się nie był powiadomiony o konieczności odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego. Tym samym obciążenie M. G. kosztami, o jakich mowa w art. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, uznać należy za zasadne. We wniesionej na powyższą decyzję Kolegium skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie M. G. w całości przytoczył argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji pierwszej instancji, dodając jednocześnie, że nie był świadomy tego, co dzieje się z jego autem, ponieważ o usunięciu pojazdu zawiadomiono jego poprzednia właścicielkę. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje, w zakresie swej właściwości, kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako: p.p.s.a.). Art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, iż sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonej decyzji ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu. Rozważania w niniejszej sprawie należy poprzedzić wskazaniem, iż jedna z naczelnych zasad procedury administracyjnej, wyrażona w art. 15 k.p.a. - zasada dwuinstancyjności postępowania oznacza, że organ odwoławczy jest obowiązany ponownie rozpoznać i rozstrzygnąć sprawę rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 22 marca 1996 r., sygn. SA/Wr 1996/95 (publ. ONSA 1997, Nr 1 poz. 35) "istota administracyjnego toku instancji polega na dwukrotnym rozstrzygnięciu tej samej sprawy, nie zaś na kontroli zasadności argumentów podniesionych w stosunku do orzeczenia organu pierwszej instancji". Wynika to z art. 138 k.p.a., który przyznaje organowi kompetencje do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, czego następstwem jest utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, bądź uchylenie i zmiana zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy rozpatruje sprawę ponownie merytorycznie w jej całokształcie. Oznacza to, że ma on obowiązek rozpatrzyć wszystkie żądania strony i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji. Organ odwoławczy rozpoznaje i rozstrzyga ponownie sprawę administracyjną rozstrzygniętą decyzją organu pierwszej instancji w oparciu o stan prawny i faktyczny obowiązujący w dniu wydania decyzji ostatecznej. Istotnym jest zauważyć, że w wyroku z dnia 24 lutego 1992 r., sygn. II SA 49/92 (niepubl.), Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż w postępowaniu administracyjnym organ odwoławczy nie może ograniczać się do stanu sprawy z daty wydania decyzji przez organ pierwszej instancji, lecz musi uwzględniać stan faktyczny i prawny istniejący w dacie rozpatrywania odwołania (również: B. Adamiak, J. Borkowski "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz" Wydawnictwo C.H. Beck, Wydanie 10 z 2009 r. – komentarz do art. 138). Dążąc w pierwszej kolejności do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy organ odwoławczy może na żądanie strony lub z urzędu przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji jedynie wówczas, gdy zachodzą przesłanki o jakich mowa w przepisie art. 138 § 2 k.p.a., to jest gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Nie budzi wątpliwości, że sytuacja taka występuje wówczas, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził żadnego postępowania wyjaśniającego albo, gdy przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie brak jest podstaw do zastosowania przez organ odwoławczy art. 136 k.p.a., albo powstała konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego ze względu na zmianę stanu faktycznego. Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, w pierwszej kolejności określić trzeba zakres postępowania dowodowego, niezbędnego do wydania prawidłowej decyzji o obciążeniu kosztami wynikającymi z przechowywania, oszacowania oraz sprzedaży pojazdu. Zgodnie z art. 130a ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy: 1) kierowała nim osoba: a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub w stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, b) nieposiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do kierowania lub używania pojazdu; Starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu (art. 130a ust. 10 ustawy). Jednostka prowadząca parking strzeżony, w przypadku nieodebrania pojazdu z parkingu w terminie określonym w ust. 10, powiadamia o tym fakcie właściwego miejscowo starostę oraz podmiot, który wydał dyspozycję usunięcia pojazdu nie później niż trzeciego dnia od dnia upływu tego terminu (art. 130a ust. 10g ustawy). Koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta (art. 130a ust. 10h ustawy). Termin płatności należności ustalonych decyzją, o której mowa w ust. 10h wynosi 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna. Powołane wyżej przepisy mają charakter obligatoryjny, a mianowicie nakładają na organ administracji publicznej obowiązek wydania decyzji o zapłacie kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. W każdym jednak wypadku wymagane jest - bez względu na rodzaj rozstrzygnięcia - aby przed wydaniem decyzji organ administracji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zmierzające do ustalenia wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W rozpatrywanej sprawie organ odwoławczy nie wyjaśnił przed wydaniem decyzji wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy. W szczególności, z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie nie wynika, żeby skarżący, zgodnie z dyspozycją art. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, został prawidłowo powiadomiony przez organ - przed skierowaniem przez Starostę "[...]" do Sądu Rejonowego wniosku o stwierdzenie przejścia na rzecz powiatu rzeczy ruchomej – o możliwości odbioru pojazdu. Co więcej, brak w materiale dowodowym sprawy powiadomienia o możliwości odbioru pojazdu z parkingu (takie powiadomienie zostało do skarżącego skierowane przez Policję dopiero w dniu "[...]" – k. 61 akt administracyjnych) sugeruje, że takie powiadomienie w ogóle mogło nie zostać wysłane do skarżącego, a powyższe wskazuje, że mógł on nie być świadomy konsekwencji nieodebrania pojazdu – ust. 10 art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zauważyć ponadto należy, że w aktach sprawy brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, iż ""[...]"" prowadzi parking strzeżony, o którym mowa w art. 130a ust. 5c ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz jest jednostką wyznaczoną do usuwania pojazdów z drogi. Dodatkowo należy wskazać, że w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji nie wskazano przyczyny zastosowania zróżnicowanej stawki dobowej za wskazaną w uzasadnieniu liczbę dni przechowywania pojazdu. Wobec wskazanych wyżej uchybień stwierdzić należy, iż rozpatrywana decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i art. 77 k.p.a. W kontekście poczynionych powyżej rozważań należy stwierdzić, iż Kolegium mylnie przyjęło, że rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy nie wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu Kolegium powinno dokonać oceny zgromadzonego w toku postępowania przed organem pierwszej instancji materiału dowodowego, odnieść się do stanowiska zawartego w odwołaniu od decyzji z dnia "[...]", a w razie potrzeby uzupełnić dowody w trybie art. 136 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności oparto na zasadzie art. 152 p.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.