V SA/Wa 330/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Joanna Zabłocka (spr.), Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Protokolant: specjalista - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2013 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... maja 2012 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej oddala skargę Przedmiotem skargi wniesionej przez J. S. jest decyzja Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (MRiRW) z dnia ... maja 2012 r. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Decyzją z dnia ... czerwca 2011 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) ustalił J. S. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych, w wysokości ... zł. Pismem z dnia ... czerwca 2011 r. zatytułowanym "odwołanie" J. S. zwrócił się do Prezesa ARiMR o umorzenie powyższych należności. Prośbę swoją uzasadnił tym, że w okresie pobierania dopłat poważnie zachorował. Gospodarstwo przekazał synowi, który ukończył szkołę związaną z rolnictwem, chciał je przekazać za rentę strukturalną, ale miało za małą powierzchnię. Odpowiadając na wezwanie Prezesa ARiMR, pismem z dnia ... marca 2012 r. uzupełnił złożony wniosek załączając dokumenty potwierdzające jego sytuację majątkową oraz zdrowotną. Decyzją z dnia ... marca 2012 r. Prezes ARiMR odmówił umorzenia zadłużenia. W odwołaniu od decyzji wnioskodawca podtrzymał dotychczas przedstawione argumenty, wyjaśnił, że wykonał wszystkie zobowiązania wobec ARiMR zgodnie z planem i w terminie, a pomylił tylko daty złożenia wniosku i wydania decyzji. Wyjaśnił, że nie może zwrócić zadłużenia ponieważ utrzymuje się z niskiej renty przyznanej czasowo do ... czerwca 2012 r., która wystarcza na leczenie, na utrzymaniu ma uczącego się syna, a żona ma rentę w niepełnym wymiarze. Decyzją z dnia ... maja 2012 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy ww. decyzję Prezesa ARiMR o odmowie umorzenia należności. W uzasadnieniu decyzji MRiRW wyjaśnił, że zgodnie z przepisem § 4 ust.1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz. U. Nr 258, poz. 1747) należność pieniężna jest umarzana jeżeli nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz.UE L 365 z 21.12.2006. str. 52, z późn. zm.). MRiRW stwierdził, że przedmiotowa należność mogłaby być umorzona, jeśli byłaby równa lub mniejsza od kwoty 395,58 zł. Odnosząc się do podnoszonej przez stronę okoliczności znajdowania się w niedostatku MRiRW wyjaśnił, że należności takie jak orzeczona wobec strony mogą być umarzane w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty większej niż koszty dochodzenia i egzekucji należności, które to okoliczności w tej sprawie nie występują, bowiem strona posiada stałe źródło utrzymania w postaci renty, żona strony posiada rentę, strona jest właścicielem samochodu marki ..., a na synu wnioskodawcy, który otrzymał od niego gospodarstwo rolne ciąży obowiązek alimentacyjny. Wskazał również, że fakt znajdowania się strony w trudnej sytuacji materialnej, zgodnie z przepisami ww. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r., nie stanowi przesłanki umorzenia kwoty nienależnie pobranych płatności, ustalonych stronie decyzją Prezesa ARiMR. Odnosząc się do podnoszonych przez stronę okoliczności, które doprowadziły do ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności MRiRW stwierdził, że nie mają one wpływu na przedmiotowe rozstrzygnięcie bowiem dotyczą odrębnego postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zakończonego decyzją Prezesa ARiMR z dnia ... czerwca 2011 r. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi J. S. stwierdził, że nie zgadza się z decyzją. Powtórzył podnoszone wcześniej argumenty, że rentę w kwocie ...zł ma przyznaną do końca czerwca 2012 r. i przeznacza ją w 50% na leczenie. Podniósł, że ma na utrzymaniu syna, który uczy się w szkole średniej oraz córkę, która studiuje i jej też musi pomagać. Wskazał, że jeżeli jego i żony renty zostaną zajęte to pozostaną bez środków do życia. Zarzucił, że organ nie odniósł się do przedłożonego wykazu wydatków. W odpowiedzi na skargę MRiRW wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., Nr 270, poz. ze zm.), dalej p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa,v.art.145§1 p.p.s.a.). Zgodnie z art.134§1 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami skargi. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie ww. ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd stwierdził, że skarga jest nieuzasadniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do art.209 ust.1 ustawy z dna 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych ( Dz.U. Nr 157, poz.1240 ze zm.) należności i wierzytelności przypadające agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej mogą być, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty. Szczegółowe zasady i tryb umarzania tych należności zostały określone w wydanym na podstawie art.209 ust.2 ustawy o finansach publicznych rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłaty należności przypadających agencjom płatniczym w ramach Wspólnej Polityki Rolnej (Dz.U. Nr 258, poz. 1747, dalej: rozporządzenie). Przypadki, w których może nastąpić umorzenie należności zostały wymienione w §3ust. 1 i w §4 ust.1 rozporządzenia. Stosownie do §3 ust.1 rozporządzenia Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i Prezes Agencji Rynku Rolnego, zwani dalej "prezesem agencji płatniczej", mogą z urzędu umarzać w całości lub w części należności z tytułu wypłaconych przez te agencje środków pochodzących z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej "Sekcja Gwarancji", Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także z tytułu zabezpieczeń i kar nieobjętych klasyfikacją budżetową Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich, w przypadku ich całkowitej nieściągalności, jeżeli wystąpi jedna z następujących przesłanek: 1) należności nie odzyskano w wyniku zakończonego postępowania likwidacyjnego albo upadłościowego; 2) dłużnik będący osobą fizyczną zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiając ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiając przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym umorzenie, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" do celów naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych; 3) dłużnik będący osobą prawną został wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie; 4) kwota należności nie przekracza wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności; 6) postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd stwierdził, że MRiRW prawidłowo przywołał ww. przepisy rozporządzenia oraz rozważył czy w sprawie nie zostały spełnione przesłanki, które umożliwiałyby umorzenie zadłużenia wnioskodawcy. Organ II instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy w zakresie mającym znaczenie dla rozpoznana wniosku strony, tj. ustalił wysokość dochodów uzyskiwanych z tytułu renty przez wnioskodawcę oraz fakt posiadania przez niego samochodu marki ... oraz sprzętu AGD, które mogą być przedmiotem egzekucji. Powołując się na przepis art. 141 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (j.t. Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227, ze zm.) w zw. z art. 52 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (j.t. Dz. z 2008 r. Nr 50, poz. 291 ze zm.) MRiRW prawidłowo wyjaśnił, że emerytury i renty są wolne od egzekucji i potrąceń, w części odpowiadającej 50 % kwoty najniższej emerytury lub renty pobieranego przez emeryta (rencistę) świadczenia przy potrącaniu sumy egzekwowanej na podstawie tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne. Wskazał, iż zgodnie z pkt 1 oraz 2 Komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. Nr 15, poz. 162, z póżn. zm.) kwoty najniższej emerytury i renty wynoszą: 728,18 zł miesięcznie w przypadku emerytury, renty rodzinnej i renty dla osób całkowicie niezdolnych do pracy, oraz 560.13 zł miesięcznie w przypadku renty dla osób częściowo niezdolnych do pracy. Stwierdził, że świadczenie pobierane przez skarżącego może być przedmiotem egzekucji w części przekraczającej ... zł. Prawidłowo również MRiRW, odwołując się do art.64 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wyjaśnił, że koszty dochodzenia i egzekucji należności określane są stosunkowo, proporcjonalnie do egzekwowanej czy uzyskanej kwoty. W oparciu o tak ustalony stan faktyczny MRiRW stwierdził, a Sąd to stanowisko podziela, że w sprawie nie zaszła przesłanka umorzenia określona w §3 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia. Stosownie do art.64 §1 pkt 2 za zajęcie świadczeń z ubezpieczenia społecznego organ egzekucyjny pobiera 4% kwoty egzekwowanej należności, nie mniej niż 1,40 zł. Brak jest więc podstaw do przyjęcia, że w rozpoznanej sprawie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Pozostałe przesłanki umorzenia wymienione w §3 ust.1 rozporządzenia nie mogły mieć w sprawie zastosowania ponieważ dłużnik żyje, nie było w stosunku do niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, likwidacyjne ani upadłościowe, kwota należności jest w sposób oczywisty większa niż koszty upomnienia. Stosownie do §4 ust.1 rozporządzenia prezes agencji płatniczej umarza z urzędu należności, o ile należność w ramach jednego programu pomocy nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z rozporządzeniem Komisji (WE) nr 1913/2006 z dnia 20 grudnia 2006 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania agromonetarnego systemu dla euro w rolnictwie i zmieniającym niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. UE L 365 z 21.12.2006, str. 52, z późn. zm.). Organ orzekający prawidłowo ustalił, że w sprawie brak podstaw do umorzenia zadłużenia w oparciu o tę przesłankę, ponieważ należność mogłaby być umorzona jeżeli byłaby równa lub mniejsza niż kwota 395,58 zł. Odnosząc się do argumentów strony, podnoszonych w toku postępowania administracyjnego oraz w skardze , tj. do trudnej sytuacji majątkowej strony i trudnej sytuacji zdrowotnej, Sąd wyjaśnia, że okoliczności te nie mogą być podstawą umorzenia posiadanego przez skarżącego zadłużenia, ponieważ przepisy takiej możliwości nie przewidują. Względy społeczne albo gospodarcze oraz możliwości płatnicze dłużnika mogą być tylko, stosownie do §7 rozporządzenia, podstawą odroczenia terminu spłaty należności lub rozłożenia jej na raty. Odnosząc się do podniesionej w skardze okoliczności, iż skarżący przekazał gospodarstwo rolne, ponieważ ze względu na stan zdrowia nie mógł dłużej pracować, Sąd wyjaśnia, że przedmiotem niniejszego postępowania nie jest ocena zasadności ustalenia skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności – ta kwestia została określona w decyzji ostatecznej prezesa ARiMR z dnia ... czerwca 2011 r. – ale wyłącznie ocena możliwości umorzenia istniejącego zadłużenia. Przepisy rozporządzenia regulujące sprawy umarzania zadłużenia nie przewidują możliwości umorzenia zadłużenia ze względu na przyczynę jego powstania. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę