I OZ 282/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia S. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2012/12 w sprawie ze skargi S. K., K. K. i K. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Pismem z dnia 12 listopada 2013 r. S. K., K. K. i K. K. po raz kolejny wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. W dniu 4 grudnia 2013 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) - w odpowiedzi na wezwanie Sądu - wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony na urzędowych formularzach PPF, tj. jeden formularz dotyczący stanu rodzinnego, majątkowego i dochodów został złożony przez K. K. i K. K. oraz drugi formularz został złożony przez S. K. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 23 grudnia 2013 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012r., poz. 270, ze zm., dalej w skrócie: "P.p.s.a."), odmówiono przyznania S. K. prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Odpis ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem został doręczony S. K. w dniu 7 stycznia 2014 r. Zarządzeniem z dnia 23 grudnia 2013 r. referendarz sądowy wezwał – na podstawie art. 255 P.p.s.a. – K. K. i K. K. do uzupełnienia formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wyjaśnienie, czy dochody oraz wydatki uzyskiwane przez wnioskodawców oraz pozostałe osoby znajdujące się we wspólnym gospodarstwie domowym w zakresie swojej wysokości uległy zmianie w stosunku do informacji przedstawionych w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wezwanie referendarza sądowego zostało doręczone K. K. i K.K. w dniu 7 stycznia 2014 r. W dniu 14 stycznia 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) S. K., K. K. i K. K. nadesłali pismo procesowe, w którym oświadczyli, że ich sytuacja materialna i bytowa uległa pogorszeniu w stosunku do informacji przedstawionej w ostatnim wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 3 lutego 2014 r. - na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 165 P.p.s.a. - odmówiono przyznania K. K. i K. K. prawa pomocy, bowiem nie wskazano nowych okoliczności, które mogłyby skutkować odmienną oceną sytuacji materialnej i rodzinnej wnioskodawców, w kontekście istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy. Oświadczenia i dane ujawnione we wniosku wskazują, iż nie uległy zmianie okoliczności faktyczne, które były podstawą wydania wcześniejszych postanowień o odmowie przyznania wnioskodawcom prawa pomocy. Odpisy ww. postanowienia wraz z uzasadnieniem - przesłane przy piśmie z dnia 5 lutego 2014 r. - doręczone zostały K.K. i K. K. w dniu 11 lutego 2014 r. W dniu 18 lutego 2014 r. K. K., K. K. i S. K. złożyli sprzeciw od postanowienia przesłanego przy piśmie z dnia 5 lutego 2014 r. Wskazali, że zaskarżone postanowienie jest dla nich krzywdzące i niesprawiedliwe. Postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2012/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił sprzeciw S. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 grudnia 2013 r. Sąd I instancji uznał, że S. K. sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego złożyła razem z K. K. i K. K. w piśmie z dnia 18 lutego 2014 r. Tym samym, zdaniem Sądu, sprzeciw został złożony z uchybieniem terminu, który upłynął w dniu 14 stycznia 2014 r. Postanowieniem z dnia 6 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2012/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie – po rozpoznaniu sprzeciwu K. K. i K. K. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 lutego 2014 r. - odmówił przyznania ww. wnioskodawcom prawa pomocy. W ocenie Sądu, wnioskodawcy w złożonym ponownie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie wykazali, aby ich sytuacja materialna uległa pogorszeniu od momentu wydania poprzedniego postanowienia w stosunku do stanu, jaki był przedmiotem rozstrzygnięcia. Tak samo jak i w poprzednio składanych wnioskach oświadczyli, że prowadzą wspólnie z pięciorgiem dzieci gospodarstwo domowe. Źródłem utrzymania rodziny pozostają zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne otrzymywane na dzieci. Wskazali także, że pomagają w gospodarstwie rolnym rodziców, za co otrzymują żywność. Ponadto, tak samo jak przy rozpoznawaniu poprzednich wniosków o przyznanie prawa pomocy, nie wykonali zarządzenia referendarza sądowego o wezwaniu do przedłożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń, obrazujących ich stan majątkowy i możliwości płatnicze. Zdaniem Sądu I instancji, to na wnioskodawcach ciąży obowiązek wykazania, że znajdują się w takiej sytuacji materialnej, która uprawnia ich do przyznania prawa pomocy. Niedopełnienie obowiązku złożenia przez strony dodatkowego oświadczenia lub dokumentów uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, w ocenie Sądu, brak jest podstaw do uwzględnienia ponownie złożonego przez skarżących wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący K. K. i K. K. nie przedstawili bowiem nowych okoliczności, uzasadniających stwierdzenie, że ich sytuacja materialna uległa pogorszeniu, w stosunku do sytuacji będącej przedmiotem badania Sądu przy wydaniu poprzednich postanowień w przedmiocie prawa pomocy. W piśmie z dnia 24 marca 2014 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) S. K. złożyła zażalenie na postanowienie z dnia 6 marca 2014 r. o odrzuceniu jej sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 grudnia 2013 r., natomiast K. K. i K. K. złożyli zażalenie na postanowienie z dnia 6 marca 2014 r. odmawiające im przyznania prawa pomocy. Podnieśli, że Sąd I instancji nie zbadał dogłębnie i wnikliwie całej zaistniałej sytuacji. Wnioskodawcy złożyli wszystkie niezbędne oświadczenia i pisma niezbędne do przyznania im prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Z przedstawionego stanu faktycznego wynika, że pismo z dnia 18 lutego 2014 r. nie mogło stanowić sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 23 grudnia 2013 r. W piśmie tym strony wyraźnie wskazują, że składają sprzeciw od postanowienia, które zostało im przesłane przy pismach z dnia 5 lutego 2014 r. czyli od postanowienia z dnia 3 lutego 2014 r. Tym samym nie można uznać, że S. K. w tym właśnie piśmie kwestionuje – w trybie sprzeciwu – odmowę przyznania prawa pomocy przez referendarza sądowego w postanowieniu z 23 grudnia 2013 r. Należało rozważyć czy S. K. kwestionuje – tak jak K. K. i K. K. – odmowę przyznania prawa pomocy w postanowieniu z dnia 3 lutego 2014 r., a jeżeli tak, to czy złożenie sprzeciwu przez S. K., w sytuacji, gdy postanowienie to jej nie dotyczy i nie zostało jej doręczone, jest dopuszczalne. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.