II FZ 299/13

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia del. WSA Bartosz Wojciechowski po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 25 marca 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 1437/12 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 listopada 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić zażalenie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 12 listopada 2012 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych, R. M. zawarł wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Zarządzeniem z dnia 11 lutego 2013 r. referendarz sądowy pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że skarżący nie złożył urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF), mimo że został do tego wezwany, a do wezwania dołączono właściwy druk PPF. Od powyższego zarządzenia skarżący złożył sprzeciw, argumentując, że nie posiada umiejętności wypełniania druków sądowych i nie rozumie ich treści. Postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r. w sprawie sygn. akt I SA/Gl 1437/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach pozostawił wniosek strony bez rozpoznania. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji, powołując się między innymi na art. 252 § 2 i art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z dnia 14 marca 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), wskazał, że w postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek o przyznanie prawa pomocy musi przybrać określoną formę, przewidzianą przepisami prawa, a jej niedochowanie prowadzi do pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Skarżący został wezwany do złożenia wniosku na odpowiednim druku urzędowym, jednak wezwania tego nie wykonał. Brak wypełnionego formularza sprawił, że nadanie wnioskowi dalszego biegu nie było możliwe. W zażaleniu na to postanowienie R. M. powołał się na brak znajomości prawa i umiejętności właściwego zrozumienia wezwania sądu, w tym umiejętności wypełnienia formularza PPF. W tej sytuacji nieprawidłowe wypełnienie formularza mogłoby narazić go na ewentualną odpowiedzialność. Brak umiejętności wypełnienia formularza dowodził tego, że nie był w stanie samodzielnie prowadzić sprawy. Na zakończenie skarżący wskazał, że przekazał sądowi materiały umożliwiające – jego zdaniem – rozpoznanie wniosku, które w innych sprawach pozwoliły sądom na przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie R. M. nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 252 § 2 p.p.s.a. stanowi, że wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Stosownie zaś do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. Warunkiem zastosowania sankcji określonej w art. 257 p.p.s.a. jest uprzednie wezwanie strony do uzupełnienia braków wniosku, co wynika wprost z treści powołanego przepisu. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że wnioskodawca został wezwany do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Nie ulega też wątpliwości, że pomimo precyzyjnego wezwania Sądu, skarżący nie uzupełnił braków wniosku o przyznanie prawa pomocy według wymogów ustawy w zakreślonym terminie. Postępowanie sądowe, w tym również postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, jest postępowaniem sformalizowanym, a ustawodawca uzależnił możliwość rozpoznania wniosku od sporządzenia go we wskazanej przepisami formie. W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji nie miał innej możliwości, jak tylko pozostawić wniosek bez rozpoznania, bowiem skutek taki określony został w powołanym wyżej art. 257 p.p.s.a. Za pozbawiony znaczenia należy uznać argument skarżącego o braku umiejętności wypełniania druków sądowych. Formularz PPF zawiera bowiem – co trafnie podniósł Sąd pierwszej instancji – czytelne pouczenia, ułatwiające jego wypełnienie. Z codziennej praktyki wynika zaś, że są one wystarczające nawet dla osób, które mają sporadyczny kontakt z organami wymiaru sprawiedliwości. Tym bardziej zatem powinny być zrozumiałe dla skarżącego, który nie ukrywa, że inicjuje wiele postępowań, przed różnymi sądami oraz, że wielokrotnie już składał skuteczne wnioski o przyznanie prawa pomocy. Bez znaczenia jest również, że skarżący otrzymywał już wcześniej prawo pomocy. Argument ten nie może zastąpić wymogów formalnych związanych z wnioskiem o prawo pomocy, o których wspomniano już wcześniej. Powyższe oznacza, że zasadnie Sąd pierwszej instancji zaskarżonym postanowieniem z 25 marca 2013 r. pozostawił wniosek skarżącego bez rozpoznania. Kierując się wspomnianymi względami Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 z zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie na to postanowienie.