II SAB/Op 9/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kmiecik Sędziowie WSA Ewa Janowska – spr. WSA Grażyna Jeżewska Protokolant St. inspektor sądowy Katarzyna Stec po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 marca 2013r. sprawy ze skargi D. H. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu do wydania aktu rozstrzygającego wniosek D. H. z dnia 6 lutego 2013r. lub do dokonania czynności udzielenia żądanej przez skarżącego informacji publicznej, w terminie 14 dni od dnia otrzymania prawomocnego wyroku, 2) stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 3) zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu na rzecz D. H. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. D. H. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w postaci uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt [...]. Jak wynika z dokumentów załączonych do akt sprawy D. H. w dniu 1 lutego 2013 r. złożył, za pośrednictwem poczty elektronicznej, wniosek o udostępnienie informacji publicznej w postaci wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt [...]. Odpowiadając na powyższy wniosek, organ w dniu 5 lutego 2013 r. przesłał stronie, na wskazany adres poczty elektronicznej, żądany odpis wyroku wraz z informacją o jego nieprawomocności. Kolejnym wnioskiem z 5 lutego 2013 r., D. H., powołując się na art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz przepisy ustawy o dostępie do informacji publicznej, wniósł o przesłanie drogą elektroniczną uzasadnienie ww. wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt [...]. W wykonaniu Zarządzenia Wiceprezesa Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 6 lutego 2013 r., poinformowano wnioskodawcę, że uzasadnienie orzeczenia nie stanowi informacji publicznej i nie podlega udostępnieniu ze względu na dane osobowe i inne dane wrażliwe. Wskazano również, że orzeczenia w formie zanonimizowanej dostępne są na Portalu Orzeczeń Ministerstwa Sprawiedliwości, natomiast w braku umieszczenia wskazanego orzeczenia na portalu, zainteresowany winien zwrócić się, w trybie przewidzianym przepisami K.p.c., do I Wydziału Cywilnego Sądu Rejonowego w Opolu, o nadesłanie żądanego odpisu uzasadnienia wyroku. W skardze na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, D. H., wskazując w podstawie prawnej swego pisma art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 4 oraz art. 50 § 1, art. 54 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o zobowiązanie strony przeciwnej do dokonania żądanej czynności zgodnie z wnioskiem oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniósł zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej zgodnie z treścią wniosku z dnia 5 lutego 2013 r. i uznania że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej. W dalszej części swego pisma, skarżący opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, że do dnia wniesienia skargi organ nie udostępnił żądanej informacji, jak i nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia albo o umorzeniu postępowania. Prezes Sądu Rejonowego w Opolu wniósł o odrzucenie skargi, względnie o jej oddalenie. W jego ocenie, zarzut pozostawania w bezczynności jest bezzasadny, bowiem udzielono stronie odpowiedzi, zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Jednocześnie organ stwierdził, że jedynie odpis wyroku jest jawny, a uzasadnienie orzeczenia w indywidualnej sprawie, z uwagi na ochronę danych osobowych i prawa do prywatności stron, zgodnie z art. 5 ust. 1 i 2 ww. ustawy, korzysta z ochrony jawności. Podkreślił również, że wniosek skarżącego zmierzał do obejścia innych przepisów w tym art. 9 K.p.c., który ogranicza krąg osób uprawnionych do przeglądania akt sprawy i otrzymywania odpisów, kopii i wyciągów do stron, uczestników postępowania oraz § 94 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 23 lutego 2007 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych, który wyjątkowo zezwala na udostępnienie akt sprawy, osobom niemających uprawnień procesowych, za zgodą Przewodniczącego Wydziału, w razie wykazania interesu prawnego. Dodał, że sprawa, której dotyczył wniosek pozostaje w toku, gdyż wyrok zapadły przed Sądem Rejonowym w Opolu jest nieprawomocny. Uzupełniając swoje stanowisko Prezes Sądu Rejonowego, reprezentowany przez radcę prawnego, w piśmie zatytułowanym odpowiedź na skargę ponownie wniósł o oddalenie skargi w całości, jako niezasadnej, w tym o oddalenie żądania skarżącego o zobowiązanie strony do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W piśmie tym powtórzono argumentację uprzednio przedstawioną oraz wskazano, że w sprawie nie doszło do bezczynności, bowiem skarga została złożona przez stronę w dwunastym dniu po otrzymaniu pisma z dnia 6 lutego 2012 r., a więc przed upływem terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ww. ustawy, zobowiązującym organ do dokonania żądanej czynności. Zdaniem pełnomocnika, skoro organ udzielił skarżącemu odpowiedzi w dniu 6 lutego 2013 r. i zawarł w nim niezbędne informacje o przyczynach niemożności uczynienia zadość wnioskowi wraz z pouczeniem o środkach zaskarżenia, to tym samym należało uznać, że odpowiedź pisemna winna być uznana za dopuszczalną i wystarczającą z punktu widzenia oceny, czy organ pozostawał w bezczynności w rozumieniu art. 37 K.p.a. W tym zakresie powołano się na orzeczenie NSA- ośródek zamiejscowy we Wrocławiu z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt II SAB/Wr 7/2002. Reasumując, organ stwierdził, że skoro zarzut bezczynności został podniesiony przez skarżącego przed upływem ustawowego terminu wyznaczonego organowi do udzielenia informacji, to skarga w niniejszej sprawie jest niezasadna. Wraz z pismem z dnia 24 marca 2013 r., ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę, skarżący przesłał wydruk z Portalu Orzeczeń Sądu Rejonowego w Opolu datowany na dzień 6 marca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów. W przypadku skargi na bezczynność organu, przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W orzecznictwie sądowym oraz w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że z bezczynnością mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Wyd. Prawnicze PWN, Warszawa 1996, s. 62 - 63). Skarga D. H. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu oceniana w świetle powyższych kryteriów zasługuje, w ocenie Sądu, na uwzględnienie. Bezsporne w sprawie jest to, iż skarżący wystąpił z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Opolu. W odpowiedzi na tak sformułowany wniosek organ udzielił skarżącemu pisemnej informacji stwierdzając, że żądany dokument nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W myśl art. 2 ust. 1 ww. ustawy, każdemu przysługuje, z zastrzeżeniem art. 5, prawo dostępu do informacji publicznej. Zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem chyba, że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Regulacja art. 16 ust. 1 ustawy przesądza, iż odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania w sprawie udostępnienia informacji publicznej, w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 ustawy, następują w formie decyzji administracyjnej. Z treści omówionych powyżej przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej jednoznacznie wynika, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia takiej informacji może zakończyć się w trojaki sposób: uwzględnieniem wniosku poprzez udostępnienie informacji- czyli czynność materialno- techniczną, odmową udzielania informacji bądź umorzeniem postępowania w drodze decyzji administracyjnej. Wskazać również wypada, iż pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 ww. ustawy. Informacją jest, zatem każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy. Z uwagi na użycie niezbyt precyzyjnych sformułowań przy ich wykładni należy kierować się art. 61 Konstytucji RP, zgodnie, z którym prawo do informacji jest publicznym prawem obywatela, realizowanym na zasadach skonkretyzowanych w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Ograniczenie prawa, o którym mowa w ust. 1 i 2, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (ust. 3). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym oraz w doktrynie utrwalił się pogląd, że informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne, a także inne podmioty, które tę władzę realizują, bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie ich kompetencji (por. wyrok NSA z 30 października 2002 r., sygn. akt II SA 181/02, wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 czerwca 2008r., sygn. akt II SAB/Ke 7/08 publikowane na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych http://orzeczenia.nsa.gov.pl//). Podkreślenia wymaga, iż do udostępniania informacji publicznej obowiązane są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (art. 4 ust. 1 ustawy). Zgodnie z art. 10 ust. 1 Konstytucji RP wśród władz publicznych wyróżnia się władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Władza jest sprawowana przez podmioty wymienione w ust. 2 tego przepisu tj.: Sejm. Senat, Prezydenta PR i Radę Ministrów oraz sądy i trybunały. Mając na uwadze treść ww. przepisów, nie ulega wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu jest organem władzy publicznej w świetle art. 4 ust. 1 ustawy. W myśl art. 4 ust. 3 ustawy podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, obowiązane są do udostępnienia informacji publicznej będącej w ich posiadaniu. Podnieść należy, iż zarówno decyzje administracyjne, jak i wyroki sądowe mają charakter dokumentów urzędowych wytworzonych przez organy władzy publicznej (organy administracyjne, sądy). Treść tych decyzji, orzeczeń sądu, nie tylko stanowią zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, informacje o sprawach publicznych, ale stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, będąc rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentów urzędowych, podlegają udostępnieniu w trybie i na zasadach w niej określonych. Pamiętać również należy, że zgodnie z art. 326 i 357 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) ogłoszenie wyroku oraz większość postanowień sądowych następuje na posiedzeniu jawnym. Uwzględniając powyższe oraz fakt, iż w myśl art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy, informację publiczną stanowią min. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym również powszechnie się przyjmuje, że treść wyroku sądu jest informacją publiczną w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej. Wyrok sądowy jest bowiem rodzajem informacji dotyczącej treści i postaci dokumentów urzędowych zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy (por. wyrok WSA w Kielcach z dnia 26 czerwca 2008 r., sygn. akt II SAB/Ke 7/08). W świetle powyższych konstatacji Sąd uznał, iż w zakresie żądania udostępnienia informacji w postaci uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w Opolu z dnia 14 listopada 2012 r., sygn. akt [...], organ pozostaje w bezczynności, gdyż nie udzielił informacji publicznej zgodnie z żądaniem wnioskodawcy, ani też nie wydał w tym zakresie rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej. Z analizy pisma z dnia 6 lutego 2013 r., jakie Sąd Rejonowy w Opolu przesłał skarżącemu wynika, że nie jest ono decyzją odmawiającą udostępnienia informacji publicznej (w jego treści wyraźnie wskazano, że żądana informacja nie jest informacją publiczną). Nie jest też odpowiedzią uwzględniającą wniosek skarżącego. W świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej organ pozostaje więc w zwłoce. Nie budzi wątpliwości składu orzekającego w niniejszej sprawie, że Prezes Sądu Rejonowego w Opolu, jako podmiot reprezentujący ten Sąd na zewnątrz, jest organem administrującym i w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznym zobowiązany jest do udzielania informacji publicznej (np. poprzez wydanie w trybie tej ustawy zanonimizowanego orzeczenia), bądź wydania w terminie 14 dni od daty wniesienia wniosku decyzji administracyjnej o odmowie udzielania informacji publicznej. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie Sąd rozstrzygał tylko kwestię bezczynności organu, poza zakresem zainteresowania Sądu pozostała kwestia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd nie zastanawiał się zatem nad zasadnością odmowy uwzględnienia wniosku strony o udostępnienie informacji publicznej w postaci orzeczenia wraz z uzasadnieniem. Mając zatem na względzie treść art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w zakresie żądania udostępnienia uzasadnienia wyroku z dnia 14 listopad 2012 r., zobowiązał Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu do załatwienia wniosku D. H. z dnia 6 lutego 2013 r. Jednocześnie, biorąc pod uwagę fakt, że organ w zakreślonym przez ustawę terminie, w części uczynił zadość żądaniom wniosku, a w pozostałym zakresie nie załatwił wniosku skarżącego z uwagi na dokonanie oceny, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, Sąd stwierdził, że bezczynność organu w zakresie wskazanym w wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Wniosek skarżącego nie pozostawał bez odpowiedzi. Dokonanie oceny w tym zakresie było uzależnione od interpretacji przepisów ustawy. W ocenie Sądu, do rażącego naruszenia prawa w sytuacji bezczynności organu doszłoby, gdyby wniosek skarżącego pozostawał bez odpowiedzi w jakiejkolwiek formie bądź ustosunkowywanie się do wniosku i pism skarżącego byłoby przewlekane ponad terminy przewidziane w ustawie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 149 i art. 151 P.p.s.a. orzekł, jak sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 ww. ustawy.