IV SA/Wa 2918/12
WyrokWSA w Warszawie2013-03-25
Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Jakub Linkowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zakaz ponownego wjazdu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, orzeczony na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, może zostać orzeczony na okres krótszy niż rok, jeśli w trakcie postępowania odwoławczego weszła w życie nowelizacja ustawy wprowadzająca minimalny okres 1 roku, a decyzja organu pierwszej instancji orzekała o 6-miesięcznym zakazie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu, uznając, że organ odwoławczy, orzekając zakaz na okres jednego roku po wejściu w życie nowelizacji ustawy o cudzoziemcach, naruszył zasadę reformationis in peius, pogarszając sytuację prawną strony odwołującej się bez uzasadnienia. Sąd podkreślił, że w sytuacji kolizji prawa krajowego z prawem unijnym, należy stosować zasady prawa UE, w tym zasadę pierwszeństwa i wykładni prounijnej, co w tym przypadku doprowadziło do zastosowania bardziej korzystnych przepisów dyrektywy UE i orzeczenia 6-miesięcznego zakazu.Stan faktyczny
H. N., obywatelka [...], została wydalona z terytorium Polski z zakazem ponownego wjazdu na 6 miesięcy, ponieważ wykonywała pracę bez wymaganego zezwolenia. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał decyzję o wydaleniu, ale wydłużył zakaz wjazdu do 1 roku, powołując się na nowelizację ustawy o cudzoziemcach. Skarżąca podnosiła, że działała w błędzie co do prawa, opierając się na błędnych informacjach z broszury, a organ odwoławczy naruszył zasadę reformationis in peius, pogarszając jej sytuację prawną. Sąd uchylił decyzję w części dotyczącej zakazu wjazdu, uznając rację skarżącej w tym zakresie, ale utrzymał w mocy decyzję o wydaleniu.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej zakazu ponownego wjazdu H. N. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres 1 roku; w pozostałej części skargę oddala; zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej kwotę 457 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant ref. staż. Paweł Smulski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2013 r. sprawy ze skargi H. N. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej 1. uchyla zaskarżoną decyzję w części uchylającej zakaz ponownego wjazdu H. N. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres 1 (jednego) roku od dnia wykonania decyzji lub gdy decyzja nie zostanie wykonana, od ostatniego dnia gdy decyzja powinna zostać wykonana; 2. w pozostałej części skargę oddala; 3. zasądza od Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców na rzecz skarżącej H. N. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotów kosztów postępowania sądowego.
Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] postanowił – na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) – wydalić H. N. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w terminie do 14 dni od dnia otrzymania decyzji oraz określił zakaz wjazdu cudzoziemki na terytorium RP przez okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji o wydaleniu.
W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że H. N. przebywa w Polsce na podstawie ważnego [...] dokumentu podróży oraz [...] zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W okresie od dnia [...] lutego 2011 r. do dnia [...] października 2011 r. skarżąca wykonywała pracę bez wymaganego zezwolenia w lokalu [...] należącym do firmy "L." w U. przy ul. [...]. Powyższe rozstrzygnięcie było konsekwencją ustaleń poczynionych w trakcie przeprowadzonej przez funkcjonariuszy Straży Granicznej w dniu [...] października 2011 r. kontroli legalności zatrudnienia w wymienionym lokalu.
Skarżąca H. N., obywatelka [...], ur. [...] września 1979 r., działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 2 w związku z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP oraz art. 8 kpa poprzez nieuwzględnienie przez organ faktu, że cudzoziemka dopuściła się zarzucanego jej wykroczenia bez swojej winy oraz poprzez przerzucenie na skarżącą negatywnych skutków jej nieświadomego działania. Stwierdzono przy tym, że do naruszenia przepisów prawnych przez cudzoziemkę doszło w wyniku zaufania do informacji zawartej w powszechnie dostępnej broszurze, przygotowanej przez Fundację [...] w ramach projektu "Centrum Informacyjne dla Cudzoziemców", a współtworzonej – zdaniem pełnomocnika – przez Wojewodę [...]. W broszurze tej jednoznacznie wskazano, że prawo do pracy w Polsce bez potrzeby uzyskania zezwolenia mają cudzoziemcy, którzy posiadają zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, udzielone przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej.
Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w części dotyczącej wydalenia H. N. z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz uchylił zaskarżoną decyzję w części określającej termin opuszczenia przez cudzoziemkę terytorium RP i w części określającej zakaz ponownego wjazdu cudzoziemki na terytorium RP i w tym zakresie określił termin opuszczenia przez H. N. terytorium RP do 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji i orzekł o zakazie jej ponownego wjazdu na to terytorium przez okres jednego roku od dnia wykonania decyzji lub gdy decyzja nie zostanie wykonana, od ostatniego dnia, gdy decyzja powinna zostać wykonana.
W uzasadnieniu kwestionowanej decyzji Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ustalono, że w dniach od [...] lutego 2011 r. do dnia [...] października 2011 r. H. N. wykonywała pracę bez wymaganego zezwolenia w lokalu [...] należącym do firmy "L." w U. przy ul. [...]. W związku z tym Sąd Rejonowy w C. ukarał pracodawcę cudzoziemki grzywną w wysokości [...],-zł orzeczoną w wyroku nakazowym z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...].
Organ odwoławczy wyjaśnił, że cudzoziemka, posiadając zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydane przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej, może podejmować w Polsce pracę bez stosownego zezwolenia tylko wówczas, jeżeli uzyskała w naszym kraju zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE uzyskane w innym państwie Unii Europejskiej. Wobec powyższego, chcąc podjąć w Polsce pracę bez zezwolenia właściwego miejscowo wojewody H. N. powinna była wcześniej uzyskać od tego wojewody, na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na posiadane zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydane w [...]. Nie posiadając takiego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wydanego przez polski organ administracji publicznej, a chcąc podjąć w naszym kraju pracę, cudzoziemka powinna była wcześniej uzyskać, stosownie do art. 88 pkt 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r., Nr 69, poz. 415 ze zm.), zezwolenie na pracę od właściwego miejscowo wojewody. Dopuszczając się powyższego wykroczenia skarżąca wyczerpała dyspozycję art. 88 ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, w świetle którego cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej. Wydalenie skarżącej i wynikające stąd konsekwencje stanowią sankcję za naruszenie przez nią prawa.
Organ odwoławczy odniósł się również do błędnej informacji zamieszczonej w biuletynie na potrzeby cudzoziemców przyjeżdżających do Polski i wskazał, że źródłem powszechnie obowiązującego prawa w Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Akty prawne, w tym dotyczące pobytu i działalności cudzoziemców w Polsce, są publikowane i ogólnodostępne w dziennikach ustaw. Każdy cudzoziemiec chcąc przyjechać do Polski i podjąć w niej pracę powinien wcześniej zaznajomić się z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami. Nieznajomość przez cudzoziemca przepisów, nie może usprawiedliwiać ich naruszania. Takiego zachowania cudzoziemca nie może również usprawiedliwiać błędna informacja zawarta w biuletynie, przygotowana przez Fundację [...] w ramach projektu "Centrum Informacji dla Cudzoziemców". To, że Wojewoda [...] jest wymieniony w tym biuletynie jako jeden z partnerów projektu, nie oznacza, że zawarte w nim informacje pochodzą od tego organu, jak również biuletyn ten nie może stanowić źródła prawa. Organ wskazał również na zamieszczony w tym biuletynie zapis, że za treść publikacji odpowiada Fundacja [...], a poglądy w niej wyrażone nie odzwierciedlają oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej. Tak więc, w cenie organu, za chybione należy uznać powoływanie się przez skarżącą na powyższą publikację jako przyczynę błędnej interpretacji obowiązujących przepisów prawa, a w konsekwencji przyczynę nieświadomego naruszenia przez skarżącą prawa mogącą stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji.
W toku postępowania odwoławczego organ orzekający w sprawie stwierdził ponadto, że w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 89 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. W ocenie organu również brak jest podstaw do stwierdzenia, że w kraju pochodzenia skarżąca będzie narażona na prześladowania i zagrożenia wymienione w art. 97 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, jak również nie zostało wydane orzeczenie sądu ani rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości o niedopuszczalności wydania cudzoziemca. Skarżąca nie jest małżonką obywatela polskiego ani cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się lub pobyt rezydenta długoterminowego UE.
W ocenie organu odwoławczego, określony termin 14 dni od dnia doręczenia niniejszej decyzji do dobrowolnego opuszczenia Polski, jest terminem wystarczającym do załatwienia przez skarżącą swoich spraw osobistych i opuszczenia terytorium RP, a roczny zakaz ponownego wjazdu cudzoziemki na to terytorium – stosownie do treści art. 99b ustawy o cudzoziemcach, obowiązującego z dniem 12 czerwca 2012 r., tj. z dniem wejścia w życie nowelizacji ustawy z dnia 27 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 589) – stanowi sankcję adekwatną do popełnionego przez nią wykroczenia.
Skargę na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła H. N., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o stwierdzenie nieważności kwestionowanej decyzji, ewentualnie o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na treść wydanej decyzji, polegające na naruszeniu art. 2 w zw. z art. 8 § 2 Konstytucji RP poprzez nieuwzględnienie przez organ odwoławczy, że skarżąca działała w błędzie co do prawa, tzn. w nieświadomości bezprawności podjętego przez nią działania;
2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia polegające na rażącym naruszeniu zasady pogłębiania zaufania, zawartej w art. 8 kpa w szczególności poprzez:
a) przerzucenie na skarżącą negatywnych skutków wynikających z jej działania zgodnego z wadliwą interpretacją obowiązujących przepisów dokonaną przez Wojewodę [...] w broszurze przez tenże organ współtworzonej, w zakresie regulacji dotyczących podejmowania pracy przez cudzoziemców, co do której skarżąca działała w pełnym zaufaniu i przekonaniu o jej prawidłowości;
b) naruszenie dyrektywy przewidywalności działań administracji publicznej wskutek rozpatrzenia sprawy skarżącej przez Wojewodę [...] w sposób odmienny od stanowiska zawartego w broszurze współtworzonej przez Wojewodę [...], pozostającego z organem rozpatrującym sprawę w tej samej strukturze organów administracji rządowej;
3) naruszenie zasady reformationis in peius wyrażonej w art. 139 kpa polegające na orzeczeniu wobec skarżącej rocznego zakazu wjazdu do Polski, mimo że zgodnie z decyzją organu pierwszej instancji ów zakaz został orzeczony na okres 6 miesięcy.
W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, wniósł o oddalenie skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji jedynie w części dotyczącej zakazu wjazdu i oddalenie skargi w pozostałej części.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania aktu, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Ponadto zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, że Sąd bada w pełnym zakresie pod kątem zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi zaskarżonego aktu organu administracji publicznej, a nie celowości czy słuszności lub sprawiedliwości społecznej i z urzędu bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa proceduralnego i materialnego, niezależnie od treści podnoszonych w skardze zarzutów, jednak tylko w granicach sprawy, w której skarga została wniesiona. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt organu administracji państwowej, niezbędne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo też do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania albo stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia.
Rozpoznając sprawę w ramach tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie jedynie w tej części, w której orzeczono zaskarżoną decyzją zakaz ponownego wjazdu skarżącej na terytorium RP przez okres jednego roku od dnia wykonania decyzji lub gdy decyzja nie zostanie wykonana, od ostatniego dnia, gdy decyzja powinna zostać wykonana.
Rozpatrując sprawę organ pierwszej instancji orzekł wobec skarżącej zakaz jej ponownego wjazdu do Polski przez okres 6 miesięcy od dnia wykonania decyzji o wydaleniu, podczas gdy organ odwoławczy uchylił w tym zakresie decyzję organu pierwszej instancji i orzekł zakaz ponownego wjazdu skarżącej przez okres jednego roku. Na takie działanie organu odwoławczego miała decydujący wpływ zmiana stanu prawnego, jaka dokonała się w toku postępowania odwoławczego ustawą z dnia 27 kwietnia 2012 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2012 r., poz. 589), która weszła w życie z dniem 12 czerwca 2012 r. Na mocy tej nowelizacji do ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.) dodano art. 99b w brzmieniu: "Zakaz ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i państw obszaru Schengen, o których mowa w art. 90 ust. 1 pkt 4 i art. 97 ust. 2a, określa się na następujące okresy (...) od 1 roku do 3 lat – w przypadkach, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 2 (...)" ustawy o cudzoziemcach. Z treści tej regulacji wynika, że jeżeli dochodzi do wydalenia na mocy art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, który w niniejszej sprawie ma zastosowanie, minimalny okres, na jaki można orzec zakaz ponownego wjazdu wynosi 1 rok. Nowelizacja nie zawiera przepisów intertemporalnych, które wskazywałyby czy i w jakim zakresie do danej sytuacji należy stosować przepisy ustawy zmienianej, czy też przepisy ustawy nowelizującej. Na skutek zmiany przepisów na etapie postępowania odwoławczego doszło do takiego stanu, w którym utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji w części dotyczącej ponownego wjazdu prowadziłoby do rażącego naruszenia art. 99b ustawy o cudzoziemcach. Organ odwoławczy, decydując się na zastosowanie znowelizowanych przepisów ustawy o cudzoziemcach, postawił skarżącą w sytuacji prawnej dla niej mniej korzystnej aniżeli uczynił to organ pierwszej instancji, nie stwierdzając przy tym w zaskarżonej decyzji, że decyzja wydana w pierwszej instancji rażąco narusza prawo, a tylko w takiej sytuacji organ odwoławczy może wydać decyzję na niekorzyść strony odwołującej się. Zakaz reformationis in peius ustanowiony w art. 139 in fine kpa nie obowiązuje jedynie wówczas, gdy decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Zatem, w świetle tego przepisu, dopuszczalność pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej się jest uzasadniona tylko ze względu na ochronę porządku prawnego lub interesu społecznego, bowiem strona odwołująca się powinna pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej w dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia, ponieważ zakaz reformationis in peius służy ochronie interesów strony odwołującej się.
W takiej sytuacji, jaka zaistniała w rozpoznawanej sprawie, organ odwoławczy winien dać pierwszeństwo – tak jak uczynił to organ pierwszej instancji – regułom kolizyjnym służącym usuwaniu niezgodności prawa krajowego z prawem unijnym. Prawo unijne, stanowiące autonomiczny system prawny w konkretnej sprawie rozstrzyganej przez sąd (czy organ publiczny) państwa członkowskiego, przeważa nad systemem prawnym państwa członkowskiego. Zasada pierwszeństwa (nadrzędności, supremacji) prawa unijnego nie zakłóca koegzystencji systemu prawa krajowego oraz prawa unijnego. Zasada nadrzędności oznacza, że normy prawa UE zajmują nadrzędną pozycję wobec wszelkich norm prawa wewnętrznego państw członkowskich. Zatem sąd krajowy jest zobowiązany – stosując relewantne zasady prawa unijnego – nadać in concreto większą wagę przepisom prawa unijnego (np. dyrektywom) niż przepisom ustawy krajowej, które mają mniejszą wagę z punktu widzenia hierarchii.
Jedną z zasad prawa unijnego, jaką sąd w procesie stosowania prawa unijnego musi się posługiwać, jest zasada dokonywania wykładni zgodnej (wykładni prounijnej). Inną zasadą jest zasada pierwszeństwa (zasada kolizyjna), będąca zasadą służebną wobec zasady efektywności prawa Unii Europejskiej. Zasada nadrzędności pozwala sądowi odmówić zastosowania przepisu ustawy krajowej niezgodnej z postanowieniem dyrektywy oraz w zależności od tego, czy przepis dyrektywy jest bezpośrednio skuteczny, zastosować wprost przepis dyrektywy lub zastosować inny przepis prawa krajowego na podstawie zasady pierwszeństwa. Zarówno zastosowanie zasady bezpośredniego skutku, jak i zasady pierwszeństwa zmierza do zrealizowania nadrzędnego celu, jakim jest zapewnienie jednolitości prawa unijnego we wszystkich państwach członkowskich. Odmowa zastosowania przepisu ustawy krajowej niezgodnej z prawem unijnym ma swoje źródło w kolizji normy krajowej i unijnej. Decyzja o odmowie zastosowania ustawy krajowej niezgodnej z dyrektywą jest zabiegiem ostatecznym, stanowiącym remedium na niespójność systemu prawnego. Rozstrzygając kolizję między przepisem ustawy krajowej a przepisem dyrektywy, w pierwszej kolejności należy zastosować zasadę wykładni prounijnej, a jedynie w wypadku, gdy okaże się to niemożliwe (tj. gdy postanowienie dyrektywy wywołuje bezpośredni skutek), można wydać orzeczenie przy zastosowaniu zasady bezpośredniego skutku, odmawiając zastosowania ustawy krajowej niezgodnej z dyrektywą.
Traktat o ustanowieniu Wspólnoty Europejskiej utworzył autonomiczny system prawny, który od momentu wejścia w życie jest "własnym" systemem prawnym państw członkowskich. Traktat o Unii Europejskiej oraz Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej nakłada na państwa członkowskie, w szczególności na sądy, obowiązek podejmowania wszelkich działań w celu zapewnienia realizacji zobowiązań wynikających z traktatów i innych aktów wydawanych przez instytucje unijne. Prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy wymaga więc od sądów krajowych – sądów państw członkowskich Unii Europejskiej – posłużenia się zasadami prawa unijnego, których właściwe zastosowanie pozwala na zapewnienie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. Jednym z podstawowych obowiązków sądów państw członkowskich jest zapewnienie przestrzegania przez państwo członkowskie prawa unijnego, co może nastąpić przez zagwarantowanie jednostkom efektywnych środków ochrony praw wywodzonych z prawa Unii Europejskiej. Zgodnie z zasadą pierwszeństwa prawa unijnego sąd krajowy jest obowiązany odmówić zastosowania ustawy krajowej, której nie da się pogodzić z dyrektywą. Wymaga tego zapewnienie efektywności prawu unijnemu, tj. wykonanie obowiązku zapewnienia pełnej realizacji zasady jednolitego stosowania i wykładni prawa unijnego we wszystkich państwach członkowskich, bowiem prawo Unii Europejskiej uznaje się za autonomiczny system prawa istniejący obok prawa międzynarodowego i prawa wewnętrznego państw członkowskich. Prawo Unii Europejskiej jest prawem materialnym, które sądy polskie mają obowiązek stosować od dnia 1 maja 2004 r. w związku z wstąpieniem Polski do Unii Europejskiej. Prawem materialnym są normy prawne zawarte w aktach normatywnych stanowiących źródło prawa w rozumieniu prawa unijnego i krajowego.
Sąd krajowy, rozpoznając sprawę z elementem unijnym, jest obowiązany odmówić zastosowania normy krajowej niezgodnej z normą unijną na podstawie zasady pierwszeństwa prawa UE. Norma krajowa kolidująca z normą unijną nie przestaje obowiązywać, a więc nie traci mocy prawnej, lecz nie ma zastosowania w danej sprawie.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, przyznać należy rację organowi pierwszej instancji, który w miejsce przepisów krajowych zastosował bardziej korzystne dla skarżącej przepisy dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej 2008/115/WE z dnia 16 grudnia 2008 r. w sprawie wspólnych norm i procedur stosowanych przez państwa członkowskie w odniesieniu do powrotów nielegalnie przebywających obywateli państw trzecich (Dz. Urz. UE. L. 2008, poz. 348, nr 98), która odnosi się nie tylko do osób nielegalnie przebywających, ale również tych którzy przestali spełniać warunki wjazdu, pobytu lub zamieszkania w państwie członkowskim, i na mocy art. 11 ust. 2 powołanej dyrektywy określił czas trwania zakazu wjazdu skarżącej do Polski – z należytym uwzględnieniem wszystkich istotnych w niniejszej sprawie okoliczności – na 6 miesięcy, który stanowi sankcję adekwatną do popełnionego przez nią wykroczenia, mając na uwadze pobyt rezydenta długoterminowego WE na terytorium [...] – i stwierdzając w uzasadnieniu, że skarżąca nie stanowi zagrożenia dla porządku publicznego, bezpieczeństwa publicznego lub bezpieczeństwa narodowego, o jakich mowa w powołanym wyżej przepisie. Również organ pierwszej instancji prawidłowo uznał, że w sprawie nie istnieje ryzyko ucieczki skarżącej, gdyż wymieniona brała czynny udział w postępowaniu, wobec tego nie zachodzi przesłanka z art. 7 ust. 4 powołanej konwencji dlatego określono termin opuszczenia przez skarżącą terytorium RP do 14 dni. Wprawdzie organ pierwszej instancji określając ten termin wskazał, że należy liczyć go od "otrzymania niniejszej decyzji", czyli od otrzymania przez skarżącą decyzji wydanej w pierwszej instancji, jednakże organ drugiej instancji rozpatrując sprawę w postępowaniu odwoławczym wskazał, że termin dobrowolnego opuszczenia Polski należy liczyć "od dnia doręczenia niniejszej decyzji", a zatem od dnia doręczenia decyzji wydanej w postępowaniu odwoławczym. Wobec tego, że decyzja organu drugiej instancji jest decyzją reformatoryjną, mającą oparcie w art. 138 § 1 pkt 2 kpa, uznać należy za trafność tego rozstrzygnięcia, albowiem decyzja ta nie podlega natychmiastowemu wykonaniu. Ponadto wydalenie cudzoziemca po uzyskaniu przez niego negatywnej decyzji organu pierwszej instancji, zanim zdąży on złożyć od niej odwołanie, a następnie ewentualnie skargę do Sądu od decyzji wydanej w trybie odwoławczym lub przed rozpoznaniem odwołania, pozbawiłoby cudzoziemca możliwości zaskarżenia decyzji do Sądu oraz późniejszej obrony jego praw w postępowaniu czy to odwoławczym, czy sądowym i odbyłoby się z rażącym naruszeniem art. 78 Konstytucji RP, w świetle którego każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji. Wydalenie cudzoziemca po otrzymaniu przez niego decyzji negatywnej w postępowaniu przed organem pierwszej instancji w sprawie o wydalenie, mimo że formalnie możliwe i wykonalne, faktycznie pozbawiłoby go możliwości skorzystania z gwarantowanego konstytucyjnie prawa do sądu wyrażonego w art. 45 Konstytucji RP, które jest nieodłącznym warunkiem zachowania standardów rzetelnej procedury i realizacji prawa do rozpoznania sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym. Zauważyć również należy, że prawo do kontroli sądowej decyzji administracyjnych gwarantuje również prawo Unii Europejskiej, np. dyrektywa Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w państwach członkowskich, czy art. 32 ust. 2 konwencji dotyczącej statusu uchodźców (Dz. U. z 1991 r., Nr 119, poz. 515 ze zm.), w świetle którego wydalenie uchodźcy może nastąpić jedynie na podstawie decyzji podjętej zgodnie z przewidzianą przez prawo procedurą, a ponadto uchodźcy powinno się zezwolić na przedstawienie dowodów na swoje usprawiedliwienie i złożenie odwołania. Wprawdzie sam fakt złożenia odwołania czy skargi do sądu administracyjnego nie ma charakteru suspensywnego i nie jest przeszkodą do wykonania decyzji o wydaleniu, niemniej jednak obecność na terytorium Polski cudzoziemca skarżącego decyzję orzekającą o wydaleniu jest podstawową gwarancją jego prawa do sądu. Wydalenie cudzoziemca przed ostatecznym oraz prawomocnym zakończeniem postępowania w sprawie o wydalenie uniemożliwiłoby skuteczną kontrolę prawidłowości wydanych decyzji w tym postępowaniu, tym samym wydalenie odbyłoby się z naruszeniem obowiązującej w Polsce konstytucyjnej zasady równoważenia i kontrolowania się władz oraz z podważeniem rangi władzy sądowniczej. Przymusowe opuszczenie terytorium Polski uniemożliwiłoby skarżącej skorzystanie w pełnym zakresie z prawa do sądu, a nadto w razie uwzględnienia skargi, nie zostałaby jej udzielona konwencyjna ochrona międzynarodowa. Wyjazd cudzoziemca z Polski przed prawomocnym rozpoznaniem sprawy przez sąd pozbawiłby go nie tylko możliwości osobistego uczestnictwa w postępowaniu sądowym, ale też sprawiłby, że w razie ewentualnego uwzględnienia skargi, ewentualnie udzielona cudzoziemcowi ochrona sądowa mogłaby się okazać iluzoryczna. Jednak aby cudzoziemiec w ogóle miał szansę skorzystania z tych gwarancji, musi mieć on fizyczną możliwość złożenia odwołania, a następnie ewentualnie skargi do sądu administracyjnego oraz przebywania na terytorium RP do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o wydalenie.
Mając na uwadze powyższe rozważania, wydalenie skarżącej z terytorium RP w terminie 14 dni od momentu otrzymania przez nią decyzji organu pierwszej instancji pozbawiłoby jej możliwości skorzystania z prawa do rozpoznania sprawy w postępowaniu dwuinstancyjnym.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego organ odwoławczy naruszył normy prawa unijnego, co skutkowało, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchyleniem zaskarżonej decyzji w części określającej okres zakazu ponownego wjazdu skarżącej na terytorium Polski.
W pozostałej części zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Materialnoprawną podstawę wydania zaskarżonej decyzji stanowi art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2011 r. Nr 264, poz. 1573 ze zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu cudzoziemcowi wydaje się decyzję o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli wykonywał pracę niezgodnie z ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy albo podjął działalność gospodarczą niezgodnie z przepisami obowiązującymi w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej. Z uwagi na kategoryczne sformułowanie "wydaje" użyte w dyspozycji tej normy prawnej, przy orzekaniu na gruncie tego przepisu organ nie dysponuje swobodą w zakresie kwalifikacji skutków zdarzenia, określaną jako "uznanie administracyjne", a zatem właściwy wojewoda ma obowiązek, zgodnie z tym uregulowaniem ustawowym, wydania decyzji o wydaleniu cudzoziemca w przypadku zaistnienia określonych w nim przesłanek. Wskazać bowiem należy, że ustawodawca w art. 2 ust. 1 pkt 14 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.) zawarł legalną definicję nielegalnego wykonywania pracy przez cudzoziemca, co w rozumieniu tego przepisu oznacza wykonywanie pracy przez cudzoziemca, który nie posiada ważnej wizy lub innego dokumentu uprawniającego go do pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, lub którego podstawa pobytu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej nie uprawnia do wykonywania pracy, lub który wykonuje pracę bez zezwolenia, w przypadkach gdy jest ono wymagane, lub na innych warunkach lub na innym stanowisku niż określone w zezwoleniu na pracę, z zastrzeżeniem art. 88i, lub bez zawarcia wymaganych umów o pracę albo umów cywilnoprawnych.
Dla oceny legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia w części dotyczącej wydalenia, zasadnicze znaczenie ma zatem ustalenie, czy w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki z dyspozycji omawianego przepisu.
Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych sprawy, skarżąca przebywa w Polsce na podstawie ważnego [...] dokumentu podróży oraz [...] zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE. W dniu [...] października 2011 r. funkcjonariusze Straży Granicznej przeprowadzili kontrolę legalności zatrudnienia w lokalu [...] należącym do firmy "L." w U. przy ul. [...]. W wyniku kontroli stwierdzono, że w okresie od dnia [...] lutego 2011 r. do dnia [...] października 2011 r. skarżąca wykonywała pracę bez wymaganego zezwolenia. W związku z tym Sąd Rejonowy w C. ukarał pracodawcę cudzoziemki grzywną orzeczoną w wyroku nakazowym z dnia [...] grudnia 2011 r., sygn. akt [...].
Zaskarżone rozstrzygnięcie oparto na wymienionym wyroku nakazowym potwierdzającym okoliczność nielegalnego wykonywania pracy przez skarżącą na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Powyższe stało się podstawą do wydania w sprawie decyzji o wydaleniu jej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Organy administracji publicznej związane treścią wymienionego wyroku karnego wskazującego na nielegalne wykonywanie pracy przez cudzoziemkę prawidłowo oparły na tej podstawie swoje rozstrzygnięcia, albowiem przedmiotowy wyrok – z uwagi na formę i organ, od którego pochodzi – ma walor dokumentu urzędowego. Zatem organ, dopuszczając dowód z takiego wyroku, zobowiązany jest uwzględnić nie tylko fakt ukarania cudzoziemki grzywną, ale również uznać fakty potwierdzone w uzasadnieniu tego wyroku. Faktem stwierdzonym w dokumencie urzędowym, jakim jest wyrok sądu, są przede wszystkim okoliczności, które zostały wskazane w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Wobec tego organ, dysponując nakazowym wyrokiem Sądu, zobligowany był uznać stwierdzony w tym dokumencie fakt wykonywania pracy przez skarżącą bez wymaganego zezwolenia.
Ustawodawca w art. 87 ust. 1 pkt 12 lit. e ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wskazał, że cudzoziemiec jest uprawniony do wykonywania pracy na terytorium RP, jeżeli posiada zezwolenie na pracę oraz przebywa na terytorium RP na podstawie dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo obszaru Schengen. Natomiast w świetle art. 88 pkt 1 powyższej ustawy, zezwolenie na pracę jest wymagane, jeżeli cudzoziemiec wykonuje pracę na terytorium RP na podstawie umowy z podmiotem, którego siedziba lub miejsce zamieszkania albo oddział, zakład lub inna forma zorganizowanej działalności znajduje się na terytorium RP. Z obowiązku posiadania zezwolenia na pracę jest zwolniony, zgodnie z art. 87 ust. 2 pkt 1 tej ustawy, cudzoziemiec posiadający w Rzeczypospolitej Polskiej zezwolenie zamieszkania na czas oznaczony udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 53 ust. 1 pkt 10, 11, 13 i 15-18 ustawy o cudzoziemcach. Art. 53 ust. 1 pkt 13 tej ustawy zaś stanowi, że zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udziela się cudzoziemcowi, który posiada zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE, udzielone przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej, oraz zamierza wykonywać pracę lub prowadzić działalność gospodarczą na podstawie przepisów obowiązujących w tym zakresie w Rzeczypospolitej Polskiej, podjąć lub kontynuować studia lub szkolenie zawodowe lub wykaże, że zachodzą inne okoliczności uzasadniające jego zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Z obowiązujących w Polsce regulacji prawnych jednoznacznie wynika, że cudzoziemiec posiadający zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydane przez inne państwo członkowskie Unii Europejskiej może podejmować w Polsce pracę bez stosownego zezwolenia tylko wówczas, jeżeli uzyskał w naszym kraju zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE uzyskane w innym państwie Unii Europejskiej. Wobec tego, skarżąca chcąc podjąć w Polsce pracę bez zezwolenia właściwego miejscowo wojewody, powinna była wcześniej uzyskać od tego wojewody, na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 13 ustawy o cudzoziemcach, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony z uwagi na posiadane zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydane w [...]. Nie posiadając takiego zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony wydanego przez polski organ administracji publicznej, a chcąc podjąć w Polsce pracę, skarżąca powinna była wcześniej uzyskać na to stosowne zezwolenie właściwego miejscowo wojewody. Mimo posiadanego zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydanego w [...], skarżąca nie może w Polsce podejmować pracy bez zezwolenia na pracę wydanego przez Wojewodę [...]. Dopuszczając się powyższego wykroczenia, nielegalnie wykonując pracę, skarżąca wyczerpała dyspozycję art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. Zatem, na podstawie zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego oraz przedstawionych wyżej regulacji ustawowych, Sąd stwierdza zasadność wydania zaskarżonej decyzji w części dotyczącej wydalenia cudzoziemki.
W toku postępowania odwoławczego organ orzekający w sprawie również rozważył, czy w sprawie nie znajdują zastosowania przepisy art. 89 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach i zasadnie stwierdził brak podstaw do stwierdzenia, że w kraju pochodzenia skarżąca będzie narażona na prześladowania i zagrożenia wymienione w art. 97 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, jak również nie zostało wydane orzeczenie sądu ani rozstrzygnięcie Ministra Sprawiedliwości o niedopuszczalności wydalenia cudzoziemca, ani też skarżąca nie jest małżonką obywatela polskiego, ani cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się lub pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Przechodząc do rozważenia zarzutu przywołanego przez skarżącą, że nie ponosi ona winy za naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu art. 88 pkt 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, ponieważ nie miała świadomości jego obowiązywania, będąc cudzoziemką posiadającą zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydane w [...] nie miała świadomości obowiązku uzyskania zezwolenia na wykonywanie pracy w Polsce, co zdaniem skarżącej wyłącza jej odpowiedzialność za popełnione przez nią wykroczenie, należy stwierdzić, że argument ten skarżąca mogła powołać jedynie w postępowaniu dotyczącym popełnienia przez nią wykroczenia określonego w treści art. 120 ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Tymczasem w nawiązaniu do tej okoliczności wina nie stanowi przesłanki wymienionej w art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach, ponieważ przepis ten ma charakter normy bezwzględnie obowiązującej ius cogens, która nie pozostawia organowi dowolności, lecz nakazuje mu wydanie decyzji o wydaleniu, a nakaz ten ma charakter obligatoryjny. Zatem organy dokonały prawidłowej wykładni i właściwie zastosowały powyższy przepis uznając, że te elementy stanu faktycznego sprawy podnoszone przez skarżącą, a odnoszące się do okoliczności braku jej winy, pozostają bez wpływu na kierunek przyjętego rozstrzygnięcia. Skarżąca nie kwestionuje, że miała obowiązek posiadać zezwolenie na pracę i że w dniu zatrzymania wykonywała pracę bez wymaganego zezwolenia. Podnosi jednak, że nie miała świadomości, że wykonuje pracę bez zezwolenia oraz że działała w zaufaniu do interpretacji obowiązujących przepisów zawartej w powszechnie dostępnej broszurze "współtworzonej" przez Wojewodę [...]. Jednakże broszura ta zawiera błędną informację odnośnie możliwości wykonywania pracy bez zezwolenia przez cudzoziemców posiadających zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE wydane przez inne państwo UE. Z treści biuletynu nie wynika w jakim zakresie treść publikacji była konsultowana z Wojewodą [...], czy ewentualne uwagi tego organu zostały uwzględnione, czy zamieszczenie informacji nie było wynikiem błędu w redakcji tekstu. Takiego zachowania skarżącej nie może usprawiedliwiać błędna informacja zawarta w biuletynie, przygotowana przez Fundację [...] w ramach projektu "Centrum Informacji dla Cudzoziemców", za treść której odpowiada Fundacja. To, że Wojewoda [...] jest wymieniony w tym biuletynie jako jeden z partnerów projektu, nie oznacza, że zawarte w nim informacje pochodzą od tego organu, jak również biuletyn ten nie może stanowić źródła prawa powszechnie obowiązującego w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP. Wobec tego rozpatrując sprawę organy administracji nie mogły kierować się poglądami wyrażonymi w publikacji nawet, gdyby pochodziły bezpośrednio od Wojewody. Zatem wynikający z art. 8 kpa wymóg prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, nie może zostać rozstrzygnięty poprzez nadanie prymatu nieświadomości skarżącej działającej w zaufaniu do organu i w błędnym przekonaniu o braku obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę i domagającej się niezastosowania względem niej konsekwencji prawnych naruszenia przepisów o promocji zatrudnienia.
Z akt sprawy wynika również, że skarżąca zanim podjęła pracę bez zezwolenia udała się w celu uzyskania stosownych informacji do biura doradcy podatkowego, a więc podmiotu, który nie zajmuje się profesjonalnie udzielaniem porad prawnych w tego rodzaju sprawach jak niniejsza, bowiem zakres czynności doradztwa podatkowego uregulowany został w art. 2 ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2011 r. nr 41, poz. 213), a tym samym udzielanie przez doradcę podatkowego porad prawnych w tego rodzaju sprawach, jak niniejsza, wykracza poza zakres czynności doradztwa podatkowego. Skorzystanie przez skarżącą z usługi prawnej świadczonej przez podmiot nie zajmujący się zawodowo tego rodzaju sprawami i wprowadzenie jej w błąd nie może wyłączać winy skarżącej w niedopełnieniu obowiązku uzyskania zezwolenia na pracę.
W orzecznictwie sądów administracyjnych problem pozostawania cudzoziemca w nieświadomości odnośnie konieczności posiadania zezwolenia na pracę był niejednokrotnie poruszany, czego wyrazem jest np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1123/10 dostępny na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, którego wyrażone w nim stanowisko skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd stwierdził, że niezawinione pozostawanie w błędnym przekonaniu o braku wymogu uzyskania zezwolenia na wykonywanie pracy, konieczność niezwłocznego opuszczenia kraju, w którym koncentrują się czynności życiowe (zawodowe) skarżącej, jak też pogorszenie jej sytuacji materialnej uniemożliwiające utrzymanie standardu leczenia obowiązującego w Polsce, nie stanowią okoliczności, które mogłyby przeciwdziałać wydaniu decyzji o wydaleniu cudzoziemca, który wykonywał pracę niezgodnie z ustawą o promocji zatrudnienia (art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach). Zauważenia wymaga, że w świetle ustawy o promocji zatrudnienia, każdy cudzoziemiec przebywający w Polsce objęty jest obowiązkiem wykonywania pracy na podstawie uprzednio wydanego zezwolenia. Zakaz ten ma charakter generalny, opierający się na enumeratywnym wyliczeniu tych cudzoziemców posiadających szczególny status (m.in. uchodźcy, obywatele państw członkowskich UE), których wymóg powyższy nie dotyczy (art. 87 ustawy o promocji zatrudnienia). Wprawdzie tryb uzyskiwania zezwoleń na pracę, ukształtowany przepisami ustawy o promocji zatrudnienia, nie pozwala cudzoziemcom uczestniczyć w tych postępowań jako ich strona (art. 28 kpa), niemniej trudno przyjąć, by cudzoziemiec w sprawach dotyczących udzielania zezwolenia na pracę, pozbawiony był tym samym możliwości kontrolowania tego, czy wykonywana przez niego praca nie stanowi naruszenia ustawy o promocji zatrudnienia. Art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach stanowi sankcję niezgodnego z prawem działania jednostki. Powyższy przepis cechuje niewątpliwie pewien automatyzm, niemniej jest to usprawiedliwione tym, że analizowana regulacja ma w jak największym stopniu dyscyplinować jej adresatów i oddziaływać prewencyjnie na ich zachowania.
Z powyższych względów organ odwoławczy nie mógł odstąpić od zastosowania art. 88 ust. 1 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach jedynie z tej przyczyny, że skarżąca została wprowadzona w błąd odnośnie możliwości wykonywania przez nią pracy bez zezwolenia.
Mając na uwadze podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 2 w związku z art. 8 § 2 Konstytucji RP należy zwrócić uwagę, że art. 8 Konstytucji nie zawiera jednostki redakcyjnej §, lecz ustępy. Pomijając jednak ten szczegół stwierdzić należy, że art. 2 Konstytucji w powiązaniu z jej art. 8, nie mogą stanowić samoistnej podstawy rozstrzygnięć podejmowanych w procesie stosowania prawa. Wprawdzie, zgodnie z art. 8 ust. 2 Konstytucji, jej przepisy stosuje się bezpośrednio, to jednak przepisy art. 2 i art. 7 Konstytucji to normy generalne – zasady ustroju państwa. Samoistne stosowanie norm konstytucji oznacza, że jest ona wystarczającą i jedyną podstawą podjęcia aktu prawnego. Treść tych norm wytycza kierunki tworzenia prawa, a także sposób wykładni i stosowania przepisów obowiązującego prawa. Postanowienia ogólnych zasad ustrojowych znajdują natomiast konkretyzację w ustawach zwykłych. Oznacza to, że ani art. 2, ani art. 8 Konstytucji nie mogą stanowić samoistnej podstawy rozstrzygnięć podejmowanych w procesie stosowania prawa. Formą bezpośredniego stosowania ogólnych zasad ustrojowych zawartych w Konstytucji jest współstosowanie interpretacyjne ustawy zasadniczej, a następuje ono gdy organ stosujący prawo ustala jego znaczenie biorąc pod uwagę zarówno normę ustawową jak i odpowiednią normę Konstytucji. Przepisy ustawy zasadniczej dostarczają wskazówek pozwalających na właściwą wykładnię ustawy i innych aktów prawa powszechnie obowiązującego, ich zakresu stosowania, a także zakresu ich obowiązywania. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OSK 293/2005, Lex nr 198191).
Z tych względów, oceniając zaskarżoną decyzję w części orzekającej o wydaleniu skarżącej, w świetle materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, po rozważeniu podniesionych przez skarżącą zarzutów, Sąd uznał, że nie dają one podstaw do postawienia organom orzekającym w niniejszej sprawie zarzutu naruszenia prawa i podważenia legalności zapadłych w sprawie decyzji orzekających o wydaleniu, bowiem w rozpoznawanej sprawie, organy wydając decyzje o wydaleniu cudzoziemca z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i dokonały prawidłowej oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a ustalone okoliczności faktyczne sprawy znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych sprawy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd oddalił skargę wniesioną na decyzję organu odwoławczego w zakresie, w jakim utrzymuje ona w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej wydalenia skarżącej z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło