II SA/Gl 1021/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Magdalena Dąbek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 marca 2013 r. sprawy ze skargi Firmy "A" A. P., R. K., T. K. Sp. Jawna w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej jej decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] roku Firma "A" Spółka Jawna (dalej określana jako "Spółka") wystąpiła o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew/krzewów rosnących na terenie nieruchomości przy ul. [...] w B.. Wniosek dotyczył 43 drzew/krzewów, a został uzasadniony niszczeniem fundamentów budynku oraz ogrodzenia, zagrożeniem konstrukcji dachu przez upadek gałęzi oraz planami inwestycyjnymi dotyczącymi rozbudowy obiektów. Podano także, że drzewa mają być usunięte z działki nr 1 (będącej w użytkowaniu wieczystym wnioskodawcy) a teren działki jest przeznaczony pod przyszły zakład produkcyjny. Do wniosku dołączono załącznik zawierający wyliczenie drzew i krzewów objętych wnioskiem z podaniem obwodów pni mierzonych na wysokości 130 cm od gruntu. Decyzją z dnia 7 maja 2012 roku Prezydent Miasta B. na podstawie art. 83 ust. 1 i art. 86 ust. 1 pkt 4 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 roku o ochronie przyrody (Dz. U. nr 151, poz. 1220 ze zm.) zezwolił na usunięcie 18 drzew oraz jednego pnia o obwodzie 90 cm lipy dwupiennej – wyszczególnionych w tabeli nr 1 z terenu działki nr 1, zobowiązał do zasadzenia na terenie tej nieruchomości w terminie do [...] roku 19 drzew w zamian za usunięte oraz orzekł o nie pobieraniu opłaty za usunięcie wskazanych drzew. W punkcie 4 decyzji organ orzekł o nie zezwoleniu na usunięcie 23 drzew, jednego pnia o obwodzie 120 cm lipy dwupiennej – wyszczególnionych w tabeli nr 2 – a także 3 m2 krzewów – wyszczególnionych w tabeli nr 3 z nieruchomości przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ odwołał się do przeprowadzonych przez siebie oględzin w dniu [...] roku i stwierdził, że oględziny te wykazały żywotność drzew usunięcia których odmówiono, fakt kolidowania z przyszłym zagospodarowaniem terenu nie został wykazany, a hipotetyczna możliwość uszkodzenia podmurówki i ogrodzenia nie może stanowić przyczyny usunięcia. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła wnioskująca Spółka kwestionując tę decyzję w części odmawiającej udzielenia zezwolenia na wycięcie 23 drzew i jednego pnia o obwodzie 120 cm oraz 3 m2 krzewów z działki nr 1 (pkt 4 decyzji). W uzasadnieniu podniesiono, że wnioskodawca planuje dokonanie na działce nr 1 inwestycji budowlanej (otrzymał decyzję z [...] roku o warunkach zabudowy, dotyczącą m. in. działki nr 1 oraz decyzję z [...] roku zezwalającą na rozbiórkę dwóch budynków magazynowo-gospodarczych na działce nr 1). Podniesiono, że drzewa których usunięcia odmówiono kolidują z istniejącą zabudową i uniemożliwiają przyszłą inwestycję. Są to drzewa pospolite. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po przeprowadzeniu postępowania przewidzianego art. 136 kpa, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody utrzymało w mocy w całości zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu powołało się na protokół z [...] roku z którego wynika, że drzewa na usunięcie których nie wyrażono zgody są zdrowe, żywotne i z pojedynczymi suchymi gałęziami. Zdaniem organu nie wykazano także by drzewa te kolidowały z planowanymi działaniami inwestycyjnymi bowiem w oparciu o złożone przez wnioskodawcę decyzje nie istnieje możliwość ustalenia kształtu planowanej inwestycji, a zagrożenie dla istniejącej zabudowy ma charakter hipotetyczny. Skargę na decyzję ostateczną złożyła wnioskująca Spółka domagając się jej uchylenia i ewentualnie uchylenia decyzji organu I instancji w zakresie zaskarżonym, to jest pkt 4 tej decyzji. Zarzucała naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 83 ustawy o ochronie przyrody poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że do wydania zezwolenia konieczne są jakieś szczególne przesłanki oraz że podane przez stronę przyczyny wycinki nie są wystarczające oraz naruszenie art. 7 kpa i 11 kpa. W szczególności Spółka akcentowała, że zezwolenie na wycinkę drzew powinno wyprzedzać pozwolenie na budowę, w skład którego wchodzi projekt zagospodarowania działki. Twierdziła także, że o ile wniosek o wycinkę drzew spełnia warunki art. 83 ust. 4 ustawy to organ winien wydać zezwolenie. Wskazywała na spełnienie przesłanek do wydania zezwolenia i nie odniesienie się do nich przez organ odwoławczy oprócz przesłanki zagrożenia mienia. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z ustawą Prawo o ustroju sądów administracyjnych – art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 roku, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zaskarżonej decyzji co do zgodności z przepisami prawa materialnego i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 roku, poz. 270 ze zm., dalej "ppsa"). Rozpoznając sprawę pod katem kryterium zgodności Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie głównie z powodów, które sąd wziął pod uwagę z urzędu. Otóż zaskarżoną decyzją utrzymano w mocy w całości decyzję Prezydenta Miasta B. z dnia [...] r. w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew. Decyzje te zostały wydane między innymi w oparciu o art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Z treści art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody jednoznacznie wynika, że zasadą jest, iż postępowanie w sprawie zezwolenia na usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości wszczynane jest na wniosek posiadacza nieruchomości z której ma zostać usunięte drzewo lub krzew lub właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 kodeksu cywilnego – jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń. W sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie jej właścicielem, do wniosku powinna zostać dołączona zgoda właściciela. Odstępstwem od wymogu uzyskania zgody właściciela nieruchomości jest jedynie sytuacja, w której wniosek taki został złożony przez użytkownika wieczystego nieruchomości, jak w niniejszej sprawie (art. 83 ust. 1a ustawy). Artykuł 83 ust. 1 ustawy określa zarówno krąg podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku, jak również krąg stron postępowania o udzielenie zezwolenia na wycinkę drzew (krzewów). W sytuacji, gdy posiadacz nieruchomości nie jest jednocześnie jej właścicielem oraz w wypadku wniosku złożonego przez właściciela urządzeń, o których mowa w art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy oraz użytkownika wieczystego – stroną jest także właściciel nieruchomości, gdyż przysługuje mu interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa w toczącym się postępowaniu. Ze znajdującego się w aktach odpisu księgi wieczystej dla działki nr 1 wynika, że skarżąca jest jej użytkownikiem wieczystym a właścicielem tej działki jest Gmina B. Zgodnie więc z art. 90 czynności o których mowa w art. 83-89, w zakresie, w jakim wykonywane są one przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta, w odniesieniu do nieruchomości będących własnością gminy, wykonuje starosta. Ponieważ decyzję organu I instancji, która została utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją wydał Prezydent Miasta B., to decyzja ta narusza art. 90 ustawy o ochronie przyrody. Zawarte w tym przepisie rozwiązanie jest konsekwencją postanowień art. 24 kpa oraz uchwały 7 sędziów z dnia 19 maja 2002 r., OPS 2003/1 (ONSA 2003, nr 4, poz. 115) Nadto zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 16 kpa. Wniosek o udzielenie zezwolenia na usunięcie drzew stanowi bowiem kumulacje roszczeń oddzielnych. W takim wypadku przesłanki prawne rozstrzygnięcia nie muszą występować łącznie, można wydzielić części sprawy i rozstrzygać o nich kolejno. Dopuszczalne jest także wniesienie odwołania co do niektórych części, które nie są ze sobą integralnie powiązane. Jeżeli zaś odwołanie dotyczy tylko niektórych postanowień (części) decyzji, w pozostałym zakresie decyzja staje się ostateczna z chwilą upływu terminu do wniesienia odwołania. Należy w tym miejscu przypomnieć, że odwołanie w niniejszej sprawie dotyczyło tylko pkt 4 decyzji z dnia [...] roku. Z uwagi na powyższe naruszenia Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 135 ppsa stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, nadto Sąd orzekł zgodnie z art. 152 i art. 200 oraz art. 205 § 2 ppsa. Mimo stwierdzenia nieważności postępowania Sąd mając na uwadze ewentualne przyszłe postępowanie pragnie zwrócić uwagę na następujące kwestie: 1) z uregulowań ustawy z 2004 roku o ochronie przyrody wynika, iż przewidziane w art. 83 ust. 1 tej ustawy zezwolenie na wycięcie drzew (krzewów) jest wyjątkiem od reguły zachowania drzew (krzewów) jako podlegających ochronie prawnej elementu przyrody, a sama decyzja w przedmiocie zezwolenia jest decyzją uznaniową, 2) przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy uregulowanie, przewidujące ochronę drzewostanu stanowi ustawowe ograniczenie prawa własności. Cele i uregulowania ustawy o ochronie przyrody są zbieżne z przewidzianymi w Konstytucji postulatami ochrony środowiska i możliwością wprowadzenia związanych z nimi ograniczeń (art. 31 ust. 1, art. 5, art. 74, art. 86 Konstytucji), 3) wydanie zezwolenia na wycięcie drzew następuje w sytuacji, gdy organ uzna, że cel ustawy z 2004 roku jakim jest ochrona istniejących zadrzewień nie sprzeciwia się takiemu zezwoleniu, dokona rozważenia interesu społecznego oraz interesu składającego wniosek, 4) w art. 83 ust. 4 ustawy wskazano na składniki wniosku o wydanie zezwolenia, a w pkt 6 tego artykułu określono, że wniosek powinien zawierać przyczynę zamierzonego usunięcia drzew. Przyczyna ta powinna przy tym być określona dla każdego z drzew (dopuszczalne jest wskazanie kilku drzew jeżeli przyczyna ich usunięcia jest identyczna). Z kolei zezwolenie na wycięcie drzew może nastąpić jedynie wtedy, gdy przyczyna taka zostanie przez organ uznana za przyczynę ważną, uzasadniającą rezygnację z przewidzianej ustawą ochrony drzew, 5) projekt zagospodarowania działki wchodzi w skład projektu budowlanego, który podlega zatwierdzeniu w decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednakże postępowanie w przedmiocie udzielenia pozwolenia na budowę i postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na wycięcie drzew, to dwa odrębne i niezależne od siebie postępowania. Żaden z przepisów ustawy z 2004 roku o ochronie przyrody nie stanowi o konieczności posiadania pozwolenia na budowę wraz z zatwierdzonym projektem budowlanym aby móc się ubiegać o zezwolenie na wycięcie drzew. Należy jednak brać pod uwagę, że tylko konkretne uzasadnienie każdego przypadku wycięcia drzewa może stanowić podstawę do przyznania interesowi strony prymatu nad wynikającym z ustawy z 2004 roku interesem społecznym. W takiej sytuacji najlepszym uzasadnieniem może być właśnie pozwolenie na budowę, choć nawet jego uzyskanie w szczególnych przypadkach może nie zagwarantować uzyskania zezwolenia na wycięcie drzew. sw