I OZ 1516/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 lipca 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 820/12 odmawiające zmiany postanowienia z dnia 29 listopada 2013 r. w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia: oddalić zażalenie. 2 Wnioskiem z dnia 11 października 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu, skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 29 listopada 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. W dniu 22 stycznia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił sprzeciw skarżącego od tegoż postanowienia referendarza. Postanowieniem z dnia 27 marca 2014 r., sygn. akt I OZ 224/14, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżącego na powyższe postanowienie Sądu. Kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika skarżący złożył w dniu 24 kwietnia 2015r. Wniosek ten został potraktowany jako wniosek o zmianę prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2013 r. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. odmówiono zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2013 r. Od tegoż postanowienia referendarza skarżący złożył sprzeciw, wnosząc o jego uchylenie w całości. Zaskarżonym obecnie postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił zmiany prawomocnego postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2013 r. Uznał bowiem, iż nie uległy zmianie okoliczności faktyczne sprawy, które uzasadniałyby uwzględnienie wniosku. Skarżący nadal podaje te same okoliczności – że jest osobą poszukującą pracy "na własną rękę", utrzymującą się z pomocy rodziny (ok. 700 zł miesięcznie), mieszkającą "przy rodzinie". W dalszym ciągu wykazuje, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z niepełnoletnią córką i płaci na nią alimenty w kwocie 500 zł. Jednocześnie nadal nie wyjaśnia wątpliwości w zakresie jego sytuacji rodzinnej i materialnej, tj. Dlaczego podaje córkę jako osobę pozostającą z nim we wspólnym gospodarstwie domowym i jednocześnie płaci na nią alimenty, z jakich środków opłaca koszty samodzielnego prowadzenia gospodarstwa domowego skoro kwotę 700 zł otrzymywaną jako pomoc od rodziny przeznacza na alimenty (500 zł), koszty przejazdu celem poszukiwania pracy (100 zł) i kartę do telefonu (50 zł). Ponadto skarżący nadal nie jest zarejestrowany w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna i nie wyjaśnia dlaczego, chociaż jego poszukiwania pracy "na własną rękę", nie przynoszą rezultatu. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w sprawie skarżący składał wiele wniosków o przyznanie prawa pomocy (część dotyczyła zwolnienia od kosztów sądowych, część ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika), które zostały załatwione odmownie z powodu nieprzedstawienia sytuacji materialnej w sposób rzetelny i wyczerpujący. Składając w dniu 24 kwietnia 2015 r. kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, skarżący był zatem świadomy, że powinien zachować należytą staranność i wykazać wszystkie okoliczności mające wpływ na ocenę jego zdolności płatniczych, dotyczące jego stanu rodzinnego, majątku i dochodów. W związku z powyższym Sąd I instancji, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., orzekł jak wyżej. Zażalenie na to postanowienie złożył M. S., domagając się ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu i zwolnienia od opłaty od wpisu w kwocie 100 zł. W jego uzasadnieniu wskazał, iż nie wnioskował o zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2013 r., lecz złożył nowy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który winien być merytorycznie rozpoznany z uwagi na nowe okoliczności, tj. wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zmiana postanowienia niekończącego postępowania w sprawie - a takim jest postanowienie w przedmiocie prawa pomocy - jest w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwa wówczas, gdy zmienią się okoliczności sprawy (art. 165 P.p.s.a.). Innymi słowy, warunkiem bezwzględnym weryfikacji takiego orzeczenia, nawet prawomocnego, jest wykazanie przez zainteresowanego, że okoliczności dla rozstrzygnięcia istotne - a więc tu jego sytuacja materialna – uległy modyfikacji na tyle ważkiej, że uzasadniają one jego zmianę. W niniejszej sprawie skarżący przedstawił praktycznie tożsamy stan faktyczny, jak w poprzednim postępowaniu dotyczącym prawa pomocy w tym samym zakresie, tj. ustanowienia pełnomocnika z urzędu, to zaś wyklucza zmianę postanowienia referendarza sądowego z dnia 29 listopada 2013 r., gdyż byłoby sprzeczne z brzmieniem przywołanego przepisu i podważałoby zasadność poprzedniego orzeczenia. W postępowaniu wywołanym kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy sądy nie zajmują się już ponowną oceną tych samych okoliczności i argumentów, jak przy rozpatrywaniu pierwszego. Ich zadanie sprowadza się do porównania sytuacji przedstawionej w dwóch wnioskach i następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy aktualne okoliczności uzasadniają zmianę pierwotnego rozstrzygnięcia w sprawie. Z powyżej opisanych niekwestionowanych ustaleń faktycznych wynika, że zagadnienie możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów niniejszego postępowania, w tym też związanych z ustanowieniem fachowego pełnomocnika z wyboru, została już w sposób wiążący przesądzona. Należy również zwrócić uwagę, że brak przedstawienia w sposób klarowny i wyczerpujący sytuacji majątkowej skarżącego, mimo wielokrotnych wezwań w tym przedmiocie, nasuwa istotne wątpliwości co do prawdziwości złożonych oświadczeń. Przy stwierdzeniu zatem braku istotnej zmiany sytuacji majątkowej strony Sąd I instancji nie był władny do dokonania innej oceny tych okoliczności, niż uczyniono to w pierwszym prawomocnym postanowieniu. Nie ma zatem znaczenia nowa zaszłość, jaką jest potrzeba sporządzenia skargi kasacyjnej, bo brak jest nadal podstawy faktycznej dla oceny spornego żądania, skoro dane podawane przez skarżącego są nierzetelne i niewiarygodne, co słusznie dostrzegł Sąd meriti. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. ----------------------- 2