VI SA/Wa 2320/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Pamela Kuraś-Dębecka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Romanowski Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Protokolant ref. staż. Renata Lewandowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wykonywanie przejazdu bez uiszczenia opłaty elektronicznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r.; 2. stwierdza, że uchylone decyzje nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz skarżącego P. S. kwotę 737 (siedemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej GITD) zaskarżoną decyzją z [...] sierpnia 2012 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z [...] grudnia 2011 r., którą nałożył na P. S. (dalej skarżący) karę pieniężną w wysokości 3.000 złotych. Jako postawę zaskarżonej decyzji organ wskazał art. 127 § 3 w zw. z art. 138 § 1 pk 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 13k ust. 1 pkt 1 i art. 13k ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2007 r. nr 19, poz. 115 ze zm., Dz. U. z 2008 r., nr 218, poz. 1391), dalej u.d.p., a także załącznik nr 1 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej (Dz. U. z 2011 r., nr 80, poz. 433), dalej rozporządzenie o drogach; art. 50 pkt 1 lit j, art. 51 ust. 6 pkt 1 lit b i art. 51 ust. 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t.j. Dz. U. z 2007 r., nr 125, poz. 874 ze zm.), dalej u.t.d. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym. Dnia [...] grudnia 2011 r. o godz. [...]:[...] skarżący - prowadząc samochód ciężarowy o dmc do 3,5t (nr rej. [...]) z przyczepą o dmc 2,5t (nr rej. [...]), został zatrzymany do kontroli drogowej na drodze krajowej - autostrada A[...], w mieście R. Zatrzymanie było wynikiem tego, że urządzenie DSRC zainstalowane w jednostce mobilnej Inspekcji Transportu Drogowego, nie wykryło w pojeździe skarżącego urządzenia służącego do poboru opłat elektronicznych (jednostki pokładowej viaBOX). Podczas kontroli ustalono, że istotnie w pojeździe nie znajduje się urządzenie służące do pobierania opłat elektronicznych za przejazd płatnymi odcinkami dróg krajowych. Podczas kontroli uzyskano również z systemu viaToll informację, iż z ww. pojazdem powiązany był inny incydent z tego samego dnia, tyle że o godzinie [...]:[...] - zanotowany na autostradzie A[...] na odcinku Z. (granica państwowa) - węzeł B. przez bramownicę nr [...], polegający także na nieuiszczeniu przez skarżącego wymaganej opłaty elektronicznej. Owe fakty zostały zapisane w protokole z kontroli drogowej, który skarżący podpisał bez uwag. Skarżący w toku kontroli złożył także - w języku polskim, wyjaśnienia, w których przyznał, iż nie posiada w pojeździe zainstalowanego urządzenia viaBox, ponieważ nie wiedział o obowiązku zapłaty za przejazd, a ponadto oświadczył, iż w dniu kontroli ww. zespołem pojazdów kierował tylko on. Mając na uwadze powyższe Inspektorzy stwierdzili wykonywanie przez skarżącego przejazdu po drodze, wymienionej w rozporządzeniu o drogach bez uiszczenia opłaty, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. W wyniku ustalenia ww. naruszenia na skarżącego nałożono karę pieniężna w kwocie 3.000 złotych. Skarżący nie zgadzając się z karą złożył w terminie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Podkreślił, że jest wolontariuszem Domu Opieki w B. i nieodpłatnie wspiera tę placówkę. Podał, że w dniu kontroli wykonywał przewóz sprzętu na rzecz właśnie tej placówki i nie wiedział o obowiązku uiszczenia opłaty z uwagi na fakt, iż mieszka na terenie Niemiec. Jednocześnie skarżący oświadczył, że przy wjeździe do Polski nie było żadnej informacji o konieczności uiszczenia opłaty. W związku z powyższym – skoro nie miał obiektywnej możliwości uzyskania informacji dotyczącej obowiązku uiszczenia opłaty, to jego zdaniem nałożona kara jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Nadto skarżący wskazał, że został ukarany trzykrotnie za to samo przewinienie tj. za przejazd bez uiszczenia opłaty. Do wniosku załączono pismo Dyrektora ww. Domu Opieki, zwracającego się o umorzenie kary nałożonej na skarżącego, z uwagi na prowadzoną przez niego działalność charytatywną. GITD ponownie rozpoznając sprawę wezwał podmiot odpowiedzialny za obsługę krajowego systemu poboru opłat, działający w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, do udzielenia informacji związanych z kontrolowanym przejazdem, w szczególności do wskazania, czy opłata za przejazd określony w protokole kontroli została uiszczona. W odpowiedzi organ uzyskał informację, że w dniu kontroli skarżący nie posiadał podpisanej umowy z Operatorem Systemu viaToll. Wobec tego GITD zawiadomił skarżącego o nowo zebranym materiale dowodowym i poinformował, że przed wylaniem decyzji ma on prawo do wypowiedzenia się w zakresie zebranych dowodów i materiałów oraz ma prawo zgłoszenia żądań. Skarżący nie skorzystał jednak z ww. uprawnień. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że droga krajowa - autostrada A[...] Z. (granica państwowa) - węzeł B. klasy A i S, po której w dniu kontroli poruszał się skarżący, została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia o drogach. Nadto zdaniem organu kontrola bezspornie potwierdziła, iż zatrzymany pojazd nie był wyposażony w urządzenie służące do poboru opłat elektronicznych (jednostkę pokładową viaBOX), zaś za przejazd na kontrolowanym odcinku drogi krajowej tego samego dnia, tyle że o godzinie [...]:[...] nie uiszczono opłaty elektronicznej, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p., co zarejestrowała bramownica. Jako źródła w ustaleniu powyższego stanu faktycznego GITD podał: protokołu kontroli; dowody rejestracyjne skontrolowanego zespołu pojazdów; dokumentację fotograficzną zgromadzoną w aktach sprawy; pismo podmiotu odpowiedzialnego za obsługę krajowego systemu poboru opłat, działającego w imieniu i na rzecz Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad oraz wyjaśnienia skarżącego zgłoszone w toku kontroli. Zdaniem GITD zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego w sposób nie budzący wątpliwości wynika, że kontrolowany pojazd samochodowy poruszał się po drodze wymienionej w rozporządzeniu o drogach i za kontrolowany przejazd nie została uiszczona opłata, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3 u.d.p. Także strona niniejszego postępowania administracyjnego została ustalona prawidłowo, gdyż jest nią osoba, która kierowała kontrolowanym pojazdem samochodowym, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. – tj. skarżący. Mając powyższe na uwadze GITD stwierdził, że konsekwencją ww. stanu sprawy musiało być nałożenie na skarżącego kary pieniężnej, stosownie do treści art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego w toku postępowania zarzutów organ uznał, że owe okoliczności nie mogły stanowić podstawy do umorzenia postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za wykonywanie przewozu z naruszeniem obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej. Ustawodawca nie przewidział bowiem okoliczności pozwalających na odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej za naruszenie obowiązków określonych w art. 13k ust. 1 u.d.p. w przypadku nieuiszczenia opłaty elektronicznej. GITD przypominał, że kierujący pojazdami samochodowymi mają obowiązek znać podstawowy zakres przepisów dotyczących dróg publicznych. Brak wiedzy, czy świadomości w zakresie obowiązującej w Polsce kategorii dróg publicznych, czy też ponoszenia opłat elektronicznych nie może być usprawiedliwieniem dla naruszenia przepisów. Organ wskazał, że obowiązek w zakresie ponoszenia opłat elektronicznych wszedł w życie z dniem 1 lipca 2011 r., mając uprzednio prawie trzyletni okres vacatio legis. Zatem w ocenie organu skarżący miał wystarczająco dużo czasu na zaznajomienie się z nowymi rozwiązaniami prawnymi. W uzasadnieniu organ podkreślił, iż o zaliczeniu drogi do kategorii dróg, za przejazd po których pobiera się opłatę elektroniczną, rozstrzygają wyłącznie przepisy ustawy o drogach publicznych i rozporządzenia o drogach, a nie znaki drogowe. Znaki drogowe, na których brak pował się skarżący, mają charakter jedynie znaków informujących, a nie znaków zakazu lub nakazu. Organ wskazał także, że za właściwe ustawienie znaków drogowych odpowiada zarządca drogi, nie Inspekcja Transportu Drogowego. W złożonej w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze skarżący wniósł o uchylenie decyzji. W uzasadnieniu swojego żądania raz jeszcze odwołał się do faktu, iż kontrolowany przejazd wykonywał charytatywnie, przewożąc chodziki, łóżka i inny sprzęt do opieki nad ciężko chorymi. Podał, że nie wiedział o obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd, który to obowiązek pojawił się dopiero 1 lipca 2011 r., a wcześniej takich opłat nie było. Przypomniał także, że brak jest jakichkolwiek informacji o owym obowiązku uiszczania opłat. Skarżący zarzucił, że za to samo naruszenie – brak opłaty, na tej samej drodze – autostrada A4, został ukarany trzykrotnie. W odpowiedzi na skargę GITD wnosząc o oddalenie skargi, podtrzymał argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, iż skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. , że przejazd po drodze krajowej kierującemu pojazdem samochodowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 pkt 3, za który pobiera się opłatę elektroniczną bez uiszczenia tej opłaty - wymierza się karę pieniężną w wysokości 3 000 złotych. Kary pieniężne, o których mowa w ust. 1 i 2, nakładają, w drodze decyzji administracyjnej, uprawnieni do kontroli, o których mowa w art. 13l ust. 1 (art. 13k ust. 4 u.d.p.). W myśl art. 13l ust. 1 pkt 2 u.d.p. - do kontroli prawidłowości uiszczenia opłaty elektronicznej, w tym kontroli używanego w pojeździe urządzenia, o którym mowa w art. 13i ust. 3, jeżeli jest ono wymagane, oraz nałożenia i pobierania kar pieniężnych, o których mowa w art. 13k, są uprawnieni inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego. Z protokołu kontroli nr [...] wynika, że w dniu [...] grudnia 2011 r. odnotowano brak opłaty elektronicznej za następujące przejazdy wykonywane przez skarżącego P. S., a mianowicie; a) o godzinie [...]:[...]:[...] – incydent zanotowany na autostradzie A[...] na odcinku Z. (granica państwowa) - węzeł B. przez bramownicę nr [...], polegający na nieuiszczeniu przez skarżącego wymaganej opłaty elektronicznej, która została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia o drogach. ( sygn. akt VI SA/Wa 2321/12 ), b) o godzinie [...]:[...]:[...] – incydent będący przedmiotem rozpoznawanej sprawy zanotowany na autostradzie A[...] na odcinku Z. (granica państwowa) - węzeł B. przez bramownicę nr [...], polegający na nieuiszczeniu przez skarżącego wymaganej opłaty elektronicznej, która została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia o drogach, c) o godz. [...]:[...] – zatrzymanie skarżącego do kontroli drogowej na drodze krajowej - autostrada A[...], przedmiotowy pojazd poruszał się drogą krajową - autostrada A[...] na odcinku węzeł K. - węzeł M. klasy A i S, która została wyszczególniona w załączniku nr 1 pkt 3 lit. c rozporządzenia o drogach. ( sygn. akt VI SA/Wa 2322/12) Zdaniem Sądu organ niewłaściwie zakwalifikował przejazdy o godzinie [...]:[...]:[...] oraz o godzinie [...]:[...]:[...] jako dwa odrębne przejazdy, za które wymierza karę w wysokości 3.000 złotych. Wspomniane przejazdy odbyły się po tej samej autostradzie A[...], na tym samym odcinku Z. (granica państwowa) - węzeł B. wyszczególnionym w załączniku nr 1 pkt 3 lit. a rozporządzenia o drogach). Przejazdy te różniły się tylko godziną oraz numerem bramownicy. Za te dwa przejazdy ( określane przez organ jako "incydenty") zostały nałożone na skarżącego dwie kary pieniężne w wysokości po 3.000 zł. Z urzędu należy zaznaczyć, że skarga P. S. na decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 3.000 zł za przejazd w dniu [...] grudnia 2011 r. godzinie [...]:[...]:[...] na autostradzie A[...] na odcinku Z. (granica państwowa) - węzeł B. przez bramownicę nr [...] została zarejestrowana pod sygn. akt VI SA/WA 2321/12. Według oceny Sądu nieuprawniony jest przyjęty przez organ sposób rozumienia w/w przepisów pozwalający na kumulację kar pieniężnych za jeden czyn polegający na przejeździe danym odcinkiem drogi krajowej bez wniesienia opłaty elektronicznej, w zależności od liczby tzw. bramownic znajdujących się na tym odcinku, które zarejestrowały brak wniesienia opłaty. Wykładnia językowa przepisu art. 13h ust. 1 u.d.p. prowadzi do wniosku, że karze podlega "przejazd po drodze krajowej". Przepis ten nie przewiduje możliwości wielokrotnego wymierzenia kary za jeden przejazd danym odcinkiem drogi. Zastosowanie tego rodzaju kary musiałoby mieć swoje wyraźne umocowanie w prawie. Z uwagi zaś na sankcyjny charakter przepisu art. 13h ust. 1 u.d.p. nie jest, zdaniem Sądu dopuszczalne stosowanie dowolnej wykładni tego rodzaju przepisu. Sąd nie podzielił jednak zarzutu skarżącego, iż za przejazd po płatnych odcinkach autostrady można nałożyć tylko jedną karę pieniężną , zaś skarżący został ukarany trzykrotnie za to samo przewinienie tj. za przejazd bez uiszczenia opłaty. Ustosunkowując się do tego zarzutu, Sąd zauważa, że z art.13k ust. 1 pkt 1 u.d.p. oraz powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 marca 2011 r. w sprawie dróg krajowych lub ich odcinków, na których pobiera się opłatę elektroniczną, oraz wysokości stawek opłaty elektronicznej wynika, że karę 3.000 złotych nakłada się; – na kierującego pojazdem samochodowym, – za przejazd po drodze krajowej – bez uiszczenia opłaty elektronicznej. Oznacza to , że za każdy odrębny odcinek drogi krajowej wymieniony w ww. rozporządzeniu powinna być uiszczona stosowna opłata elektroniczna. Natomiast bez wpływu na odpowiedzialność karno-administracyjną kierującego pojazdem pozostawał fakt, że skarżący w dniu kontroli wykonywał transport charytatywny na rzecz domu pomocy społecznej. Tak więc w niniejszej sprawie Główny Inspektor Transportu Drogowego dopuścił się naruszenia prawa materialnego tj. art. 13h ust. 1 ustawy o transporcie drogowym nakładając na skarżącego po raz drugi karę pieniężną za przejazd po tej samej drodze krajowej. Dlatego też wydane decyzje nie mogą się ostać i podlegają uchyleniu stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. Rozstrzygnięcie jak w pkt 2 i 3 wyroku Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.