V SA/Wa 63/13

WyrokWSA w Warszawie2013-03-26

Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Beata Blankiewicz- Wóltańska, Izabella Janson

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo ocenił sytuację majątkową i rodzinną strony skarżącej, odmawiając umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne, pomimo przedstawienia przez stronę dowodów wskazujących na trudną sytuację finansową i zdrowotną?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organ administracji publicznej nie przeprowadził wyczerpującej oceny materiału dowodowego dotyczącego sytuacji majątkowej i rodzinnej strony skarżącej. Uzasadnienie decyzji było wadliwe, ponieważ nie wykazało w sposób przekonujący, dlaczego wniosek o umorzenie należności nie zasługuje na uwzględnienie, nie porównując dochodów z niezbędnymi kosztami utrzymania ani nie oceniając prawidłowo argumentów dotyczących pomocy z ośrodka pomocy społecznej.
Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do ZUS o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek, wskazując na samotność, niepełnosprawność ruchową, niskie dochody z emerytury i zasiłku stałego, brak majątku oraz niemożność wykonywania dotychczasowej pracy z powodu stanu zdrowia. ZUS odmówił umorzenia, uznając, że spłata należności nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków dla skarżącego. Skarżący wniósł skargę do WSA, podnosząc, że decyzja jest krzywdząca ze względu na niskie dochody i stan zdrowia.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz- Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Izabella Janson, Protokolant referent - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2013 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy. - uchyla zaskarżoną decyzję. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez W.S.(zwanego dalej Skarżącym) jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] listopada 2012 r., Nr [...], wydana po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] września 2012 r. znak [...] odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2012 r. Skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie należności z tytułu nieopłaconych składek. We wniosku wskazał, iż otrzymał informację o rozwiązaniu umowy ratalnej z uwagi na nieopłacenie dwóch kolejnych rat. Oświadczył ponadto, iż w dniu [...] grudnia 2011 r. złożył wniosek o przyznanie emerytury i nie otrzymywał odpowiedzi, a jedynie informację, iż sprawa jest w rozpatrzeniu. Ponadto oznajmił, iż jest osobą samotną niepełnosprawną ruchowo, mieszka w lokalu komunalnym, nie posiada żadnego majątku oraz nie był karany. Skarżący podkreślił, iż stan zdrowia nie pozwala mu na kontynuowanie wykonywanego dotychczas zajęcia jakim było zbieranie puszek i złomu. Dodatkowo wskazał, iż z uwagi na brak środków do życia otrzymuje pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej Dzielnicy W.W. oraz z Urzędu Dzielnicy W.W. W dniu [...] września 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję znak: [...] odmawiającą umorzenia należności z tytułu składek. Skarżący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek. We wniosku wyjaśnił, iż obecnie otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, ponadto oznajmił, iż ze względu na stan zdrowia nie zbiera już puszek i złomu. Wskazał również, iż nie posiada innych dochodów, a także nie posiada już samochodu marki P.C., gdyż sprzedał go na złom. Decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. Nr [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, ZUS orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji własnej z dnia [...] września 2012 r. odmawiającej umorzenia należności z tytułu składek w łącznej kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, że spłata należności z tytułu składek nie pociągnie za sobą zbyt ciężkich skutków dla Skarżącego oraz nie pozbawi Go możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wskazano, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, źródłem utrzymania jest przyznane świadczenie emerytalne w kwocie [...] zł netto, zasiłek stały w wysokości [...],00 zł oraz pomoc finansowa rodziny w wysokości [...],00 zł. Ponadto został Skarżącemu przyznany dodatek mieszkaniowy na okres od 06/2012 r. do 11/2012 r. w wysokości [...] zł oraz obniżka czynszu na okres od 06/2012 r. do 05/2013 r. w wysokości [...] zł. Organ ustalił, że stałe miesięczne wydatki związane z utrzymaniem po odjęciu dodatków stanowią kwotę ok. 1.101,00 zł miesięcznie. Zaznaczono przy tym, iż mimo powoływanej przez Skarżącego trudnej sytuacji finansowej reguluje On zadłużenie z tytułu pożyczek. Regulowanie zaś zobowiązań finansowych na rzecz innych wierzycieli, które uszczuplają Pana miesięczne dochody - w ocenie Zakładu - nie może stanowić podstawy do umorzenia należności z tytułu składek. Tym samym na podstawie oceny zgromadzonych w niniejszej sprawie materiałów Zakład stwierdził, że Skarżący nie wykazał istnienia okoliczności, które pozwalałyby na umorzenie należności pomimo braku całkowitej nieściągalności ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. Zakład stwierdził ponadto, że Skarżący nie wykazał, jakoby poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodującego, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić Go możliwości prowadzenia działalności gospodarczej. Wskazano, że z dokumentacji medycznej wynika, iż w [...] r. Skarżący przeszedł [...], a ponadto wskazał na problemy z poruszaniem się, w związku ze złamaniem w [...] r. nasady [...]. Skarżący legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydanym na stałe, z którego wynika, iż może wykonywać pracę na stanowisku przystosowanym do niepełnosprawności. Z powyższego wynika, iż stan zdrowia nie pozbawia Skarżącego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na spłatę zadłużenia. Zdaniem organu przedstawione okoliczności nie są zatem w świetle przepisów samoistną i wystarczającą podstawą do wydania przez Zakład pozytywnej decyzji. Zakład przeanalizował sprawę również pod kątem umorzenia zadłużenia ze względu na ważny interes osoby zobowiązanej. W stosunku do płatników składek, będących jednocześnie osobami ubezpieczonymi przepis art. 28 ustawy, wprowadza wyjątek od zasady całkowitej nieściągalności, gdyż zgodnie z art. 28 ust. 3a ustawy, należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Organ wskazał przy tym, iż szczegółowe zasady umarzania należności tej grupy osób zobowiązanych określa rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31.07.2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). W.S. wniósł na tę decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wskazując, że decyzja Zakładu jest wobec niego krzywdząca, gdyż ma bardzo niskie dochody, nie może już pracować ze względu na stan zdrowia. Oświadczył ponadto, że z chwilą otrzymania emerytury Ośrodek Pomocy Społecznej zaprzestał mu wypłacania zasiłku stałego. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu administracyjnego pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jednocześnie, zgodnie z przepisem art. 134 § 1 p.p.s.a. , sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to między innymi, że sąd administracyjny nie musi w ocenie legalności zaskarżonego postanowienia ograniczać się tylko do zarzutów sformułowanych w skardze, ale może wadliwości kontrolowanego aktu podnosić z urzędu (patrz: T. Woś , Postępowanie sądowo-administracyjne, Warszawa 1996 r., str. 224). W tym celu Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszeń prawa w stosunku do aktów i czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał bowiem, rozpoznając niniejszą sprawę, iż organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie zastosowanie mają, oprócz przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 z p. zm., zwanej dalej u.s.u.s.) - również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z p. zm. – zwany dalej k.p.a.), albowiem do postępowań w sprawach uregulowanych w art. 83 ust. 4 u.s.u.s. stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. – należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Według ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi, gdy: - dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; - wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być przy tym w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności (ust. 3a). Zgodnie natomiast z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Należy w tym miejscu wyraźnie podkreślić, iż decyzja administracyjna wydana w przedmiocie umorzenia zaległości wobec ZUS ma charakter uznaniowy a to oznacza, że nie może być ona całkowicie dowolna. System kontroli takiej decyzji przez sąd sprowadza się wyłącznie do kontroli jej legalności, a więc sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia, bowiem jest to wyłączna kompetencja organu. Kontrola sądu obejmuje wyłącznie zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, tj. czy organ w sposób wyczerpujący zebrał materiał dowodowy oraz rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi w postaci umorzenia należności (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 listopada 2007 r., sygn. akt V SA/Wa 1876/07, LEX nr 484969). Organ działa przy tym na zasadzie art. 7 k.p.a. i zobowiązany jest do dokonania wyczerpujących ustaleń faktycznych w sprawie, jednakże nie zwalnia to samej strony z wykazywania odpowiedniej inicjatywy dowodowej, szczególnie w zakresie okoliczności faktycznych działających na jej korzyść (mogących się przyczynić do podjęcia decyzji o umorzeniu zaległości). Niezależnie jednak czy chodzi o kwestię umorzenia należności z tytułu składek, czy także - w przypadku ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami - o kwestię umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ustawodawca używając zwrotu "mogą być umorzone" przesądził, że decyzja Zakładu ma charakter uznaniowy, a to oznacza, że organ ten przy ustalonym stanie faktycznym ma możliwość wyboru jednego spośród kilku wariantów rozstrzygnięć. O tym, czy składki zostaną umorzone czy też nie rozstrzyga Zakład. Zakład ma możliwość, ale nie ma obowiązku umorzenia należności nawet w razie spełnienia przesłanek określonych w art. 28 ust. 2 u.s.u.s, lub w rozporządzeniu wykonawczym, tj. w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek albo gdy zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Jednocześnie należy wskazać, że kwestia działania organów administracji publicznej w ramach "uznania administracyjnego" już wielokrotnie wyjaśniana była w bogatym orzecznictwie sądowym. Dla przykładu, w wyroku z dnia 16 listopada 1999 r. (sygn. akt III SA 7900/98, LEX nr 47243) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż "w celu wydania prawidłowego orzeczenia w sytuacji uznania administracyjnego organ administracyjny obowiązany jest szczegółowo zbadać stan faktyczny i utrwalić w aktach wyniki badania. Obowiązki organu administracyjnego w zakresie postępowania dowodowego są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu, gdyż w poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on wszechstronnie zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela z art. 7 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego. Z kolei w wyroku z 28 kwietnia 2003 r. (sygn. akt II SA 2486/01, LEX nr 149543) Naczelny Sąd Administracyjny zawarł tezę, iż "podejmując decyzję uznaniową organ administracji stosownie do art. 7 k.p.a, ma obowiązek kierowania się słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny ani nie przekracza to możliwości organu administracji publicznej wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków prawnych". Podkreślić więc trzeba, iż rozstrzyganie w ramach uznania wymaga od organu nie tylko poczynienia ustaleń dokonanych w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku wydania decyzji o przekonującej treści (art. 11 k.p.a.), ale także załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Przez właściwe motywowanie decyzji organ realizuje również zasadę przekonywania, wyrażoną w art. 11 k.p.a. W orzecznictwie zaznacza się, iż obowiązkiem każdego organu administracji jest wyjaśnienie stronie zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. W istocie chodzi o wytłumaczenie stronie, dlaczego organ dany przepis zastosował do konkretnych ustaleń faktycznych lub uznał go za niewłaściwy. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre dowody zgromadzone w sprawie, czy też twierdzenia, wyjaśnienia strony, albo nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy bądź okoliczności podnoszonych przez stronę. Oceniając zaskarżoną decyzję w powyższym świetle Sąd doszedł do przekonania, iż organ orzekający w sprawie nie przeprowadził wyczerpującej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej strony skarżącej. Zaprezentowanie takiego wywodu, który obrazowałby dlaczego uznano, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie, stanowi bezwzględny obowiązek organu. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażony w wyroku 20 marca 2007 r. sygn. akt II GSK 345/06, iż okoliczności sprawy winny być przeanalizowane i omówione w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, zwłaszcza, że w omawianym przypadku decyzja dotyczy nie kwestii błahych, bez istotnego znaczenia z punktu widzenia podstawowych praw i przyrodzonej godności człowieka, ale sfery jego elementarnych potrzeb - posiadania środków niezbędnych do przeżycia i miejsca do zamieszkania. Nie wystarczy zatem samo wskazanie w uzasadnieniu decyzji wysokości osiąganych dochodów. Konieczna jest natomiast ocena zaprezentowanych dowodów przejawiająca się w wyczerpującym wyłożeniu tych okoliczności, ze względu na które organ nie uznał wniosku Skarżącego o umorzenie zadłużenia. Innymi słowy, jeżeli organ, w ramach służącego mu uznania administracyjnego stwierdza, że zgromadzony materiał dowodowy nie daje podstaw do umorzenia zadłużenia strony, to ma obowiązek wyraźnie wskazać jakie konkretne powody o tym przesądziły i jakie są rzeczywiste możliwości Skarżącego na wywiązanie się z obowiązku jego spłaty. Organ winien przekonać wnioskującą stronę, iż nie ma racji twierdząc, że nie jest w stanie spłacić należności i jednocześnie wskazać jakie możliwości w tym zakresie strona realnie posiada. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy podkreślić, iż nie jest realizacją powyższego obowiązku samo wskazanie, iż Skarżący posiada źródła dochodów, bez porównania ich wysokości do niezbędnych kosztów utrzymania. Nie jest nim również podniesienie, że Skarżący korzysta z pomocy uprawnionych organów. Wręcz przeciwnie, w ocenie Sądu, argumenty dotyczące faktu uzyskiwania przez Skarżącego pomocy z Ośrodka Pomocy Społecznej (dodatek mieszkaniowy, zasiłek stały) przemawiają na korzyść Skarżącego i dowodzą ciężkiej sytuacji majątkowej, w jakiej się znajduje. Organ ponadto wskazał, że Skarżący nadal – mimo uzyskania świadczenia emerytalnego – nadal uzyskuje zasiłek stały, choć zbieg tych świadczeń został uregulowany wprost w przepisach prawa powszechnie obowiązującego (patrz np. art. 99 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej – Dz. U. z 2009r. Nr 175, poz. 1362 z p. zm.). Tym samym należy wskazać, iż Zakład nie ocenił należycie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, a owa wadliwość uzasadnienia skarżonej decyzji powoduje, iż nie może się ona ostać w porządku prawnym. Kontrolując zaskarżoną decyzję wspomnieć również należy o stosowaniu w toku postępowania administracyjnego zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Jak podkreśla się w orzecznictwie, nie jest dopuszczalne przyjęcie założenia, iż interes społeczny przewyższa swą rangą interes prywatny. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 25 czerwca 2003 r. (sygn. akt. III SA 3118/01) zauważył, iż interes publiczny nie powinien być rozumiany jako sprzeczny z indywidualnym interesem obywatela. Sytuacja, w której zapłata zaległości powoduje konieczność sięgania przez zobowiązanego, pozbawionego możliwości zaspokojenia swoich niezbędnych potrzeb materialnych, do środków pomocy państwa, nie jest bowiem zgodna z interesem tego obywatela, jednocześnie nie jest też zgodna z interesem publicznym. Biorąc zatem w niniejszej sprawie pod uwagę tę okoliczność, iż Skarżący utrzymywał się w części ze środków pomocowych (pomoc społeczna) trudno przyjąć, że wyegzekwowanie od Niego zaległych należności, nawet jeśli przyjąć iż jest realnie możliwe, może pozostawać w zgodzie z interesem publicznym i słusznym interesem obywatela. Jak to słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym wcześniej wyroku z 20 marca 2007 r. - a Sąd orzekający w niniejszej sprawie pogląd ten podziela - przy założeniu przeciwnym norma prawna, która dopuszcza umorzenie należności w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności, wobec permanentnie niezadowalającego stanu finansów ubezpieczeń społecznych nie znalazłaby w praktyce w ogóle zastosowania. Z tych wszystkich względów należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja narusza przepisy art. 6 - 9, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a, w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 134 p.p.s.a, orzeczono, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło