I OSK 2954/13

Dnia 15 stycznia 2014 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej G. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 lipca 2013 roku, sygn. akt III SA/Kr 222/13 o odrzuceniu skargi G. P. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 10 października 2012 r., nr LVIII/795/12 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Zaskarżonym postanowieniem o sygn. akt III SA/Kr 222/13 z dnia 10 lipca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę G. P. na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 10 października 2012 r., nr LVIII/795/12 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z dnia 22 listopada 2012 r. G. P. wezwał Radę Miasta Krakowa w trybie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. do usunięcia naruszenia prawa uchwały Rady Miasta Krakowa z dnia 10 października 2012 r. Nr LVIII/795/12 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń. Rada Miasta Krakowa nie udzieliła odpowiedzi na powyższe wezwanie, a swoje stanowisko w tym przedmiocie wyraził Prezydent Miasta Krakowa. Pismem z dnia 2 lutego 2013 r. G. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, za pośrednictwem organu, skargę na uchwałę Rady Miasta Krakowa z dnia 10 października 2012 r. Nr LVIII/795/12 w przedmiocie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu Gminy Miejskiej Kraków oraz tymczasowych pomieszczeń. W odpowiedzi na skargę Prezydent Miasta Krakowa wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie. Sąd pierwszej instancji wskazał, że jak wynika z akt sprawy G. P. wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia jego uprawnienia w dniu 29 listopada 2012 r. (data wpływu wezwania na dziennik podawczy Rady Miasta Krakowa). Odpowiedź na powyższe wezwanie została udzielona przez Prezydenta Miasta Krakowa, a nie przez Radę Miasta Krakowa. Sąd podkreślił w uzasadnieniu, że odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia uprawnienia lub interesu prawnego nie może być udzielona przez którykolwiek organ gminy, lecz przez organ właściwy do ewentualnego uwzględnienia skierowanego przez wnioskodawcę wezwania. Zdaniem Sądu pierwszej instancji termin do wniesienia skargi wynosił więc w przedmiotowej sprawie 60 dni od daty wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia uprawnienia i upłynął z dniem 28 stycznia 2013 r. (poniedziałek). Skarga została natomiast nadana w Urzędzie Pocztowym w dniu 2 lutego 2013 r. W związku z tym stwierdził, że skarga została złożona po upływie terminu 60 dni licząc od daty wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia uprawnienia, a więc z uchybieniem terminu do jej wniesienia, podlegała odrzuceniu. W skardze kasacyjnej G. P., reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, zaskarżył w całości ww. postanowienie i zarzucił w trybie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 8 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie polegające na oddaleniu skargi w sytuacji, gdy do skarżącego została skierowana pisemna odpowiedź Przewodniczącego Rady Miasta Krakowa z dnia 3 stycznia 2013 r., wraz z pismem skierowanym do skarżącego od Prezydenta Miasta Krakowa, który to komplet pism skarżący zinterpretował jako odpowiedź na wezwanie do naruszenia prawa, licząc od dnia odebrania tej korespondencji 30-dniowy termin do złożenia skargi do Sądu Administracyjnego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik Prezydenta Miasta Krakowa wniósł o: 1. oddalenie skargi kasacyjnej, 2. zasądzenie od skarżącego na rzecz Prezydenta Miasta Krakowa zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, każdy czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może – po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa – zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jak stanowi art. 53 § 2 P.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. Art. 53 § 2 P.p.s.a. ma zastosowanie do skargi wnoszonej do sądu administracyjnego na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym. Już z dniem wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg termin sześćdziesięciu dni do wniesienia skargi, mimo że sprawa udzielenia odpowiedzi na to wezwanie jest otwarta. W okresie biegu tego terminu organ może udzielić odpowiedzi na wezwanie i w takim przypadku dalszy bieg tego terminu staje się bezprzedmiotowy, ponieważ od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie, rozpoczyna bieg termin trzydziestu dni od dnia doręczenia tej odpowiedzi. Jeżeli natomiast w tym okresie organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, to nieprzerwanie biegnie termin sześćdziesięciu dni, liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W normalnym toku czynności podejmowanych przez skarżącego w celu wniesienia skargi do sądu na uchwałę lub zarządzenie organu gminy, po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia, skarżący otrzymuje odpowiedź na wezwanie, a następnie, jeżeli w ocenie skarżącego wezwanie nie było skuteczne, wnosi skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, skarżący powinien wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia. Oznacza to, że w przypadku doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie, przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, zaczyna biec termin 30 dni do wniesienia skargi obliczany od dnia doręczenia odpowiedzi organu, jeżeli skarżący nie wniósł już skargi. Skarga na podstawie art. 101 ust. 1 o samorządzie gminnym jest wniesiona po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia, także wówczas, gdy skargę wniesiono w terminie 60 dni od dnia wezwania przed upływem terminu do załatwienia wezwania (art. 35 § 3 k.p.a. w związku z art. 101 ust. 3 ustawy o samorządzie gminnym), jeżeli organ nie uwzględnił wezwania. Ustawa o samorządzie gminnym w żaden sposób nie wiąże wniesienia skargi z terminem do załatwienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Jedynym warunkiem wniesienia skargi na uchwałę lub zarządzenie organu gminy jest uprzednie bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Skarga zatem oparta na art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym jest wniesiona w terminie wyłącznie w dwóch przypadkach: – jeżeli skarżący otrzymuje odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a następnie wnosi skargę w terminie 30 dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na to wezwanie; – jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, a skarżący wnosi skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie wezwanie do usunięcia naruszenia prawa miało miejsce w dniu 29 listopada 2012 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniesiono w dniu 2 lutego 2013 r. Oznacza to, że wniesiono ją po upływie 60 dni od dnia wezwania do usunięcia naruszenia prawa – a więc po upływie terminu do jej wniesienia. Zaskarżone postanowienie odpowiada więc prawu, a skarga kasacyjna podlega oddaleniu. Argumenty podniesione w skardze kasacyjnej nie mogły być uwzględnione. Termin do wniesienia skargi określony w art. 53 § 2 P.p.s.a., jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji, wynosi 60 dni od daty wniesienia wezwania do usunięcia prawa w przypadku nieudzielenia i niedoręczania odpowiedzi na takie wezwanie. W sytuacjach zaś gdy odpowiedź została udzielona termin ten wynosi 30 dni od daty jej doręczenia, w takim wypadku termin 60 uznaje się za bezprzedmiotowy. Odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia uprawnienia lub interesu prawnego powinna być natomiast udzielona przez organ właściwy do ewentualnego uwzględnienia skierowanego przez wnioskodawcę wezwania, w tym przypadku – Radę Miasta Krakowa i odpowiedź taka musi przybrać formę uchwały rady uwzględniającej lub odmawiającej uwzględnienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Za odpowiedź taką w żaden sposób nie można uznać pismo Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 28 grudnia 2012 r. mające w dodatku jedynie charakter informacyjny. Należy również podnieść, że Sąd nie ma obowiązku udzielania pouczeń, co do wszelkich możliwych zachowań strony występującej bez adwokata lub radcy prawnego; obowiązek ten odnosi się do wskazówek i pouczeń celowych z punktu widzenia prawidłowego przebiegu postępowania i dających gwarancje prawa strony do obrony (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 lipca 2000 roku, sygn. akt II UKN 639/99, OSNP 2002/3/78, M. Jędrzejewska (w:) T. Ereciński (red.), M. Jędrzejewska, J.Gudowski, Komentarz do kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza, postępowanie rozpoznawcze, Warszawa 2003, s. 79, A. Kabat [w:] B. Dauter, B.Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005 ). Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach postępowania kasacyjnego, gdyż przepisy art. 203 i art. 204 P.p.s.a., które regulują tę kwestię, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lutego 2008 r., sygn. I OPS 4/07, ONSAiWSA 2008, nr 2, poz. 23).