II OZ 404/13

Dnia 6 czerwca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia B.M. i P.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2013 r., sygn. akt VII SA/Wa 2945/12 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2012 roku nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Siedlce z dnia [...] sierpnia 2012 roku nr [...] w sprawie ze skargi B.M. i P.M. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2012 roku nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił B.M. i P.M. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Wojewody Mazowieckiego z dnia [...] października 2012 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Siedlce z dnia [...] sierpnia 2012 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę J.R. i H.K. budynku mieszkalnego jednorodzinnego z częścią biurową zlokalizowanego na działce nr [...]. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że podstawą wniosku skarżących było stwierdzenie, że realizacja inwestycji może doprowadzić do wyrządzenia skarżącym znacznej szkody, głównie w związku z możliwością utraty oparcia dla ich budynku. Skarżący wskazali, że nie przeprowadzono oględzin ich nieruchomości i wydając opinię techniczną nie odniesiono się do rzeczywistego stanu ich budynku. Ponadto wskazali, że rozpoczęcie budowy przez uprawomocnieniem się wyroku może spowodować trudne do odwrócenia skutki, gdyż w razie uchylenia pozwolenia na budowę, nawet rozbiórka wykonanych do tego czasu robót budowlanych (w tym w szczególności wykonanych robót ziemnych) nie doprowadzi do całkowitego przywrócenia stanu na gruncie. Oddalając wniosek Sąd I instancji wskazał, że skarżący nie wyjaśnili na czym miałaby polegać szkoda, której niebezpieczeństwo wyrządzenia zachodzi wskutek wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W ocenie Sądu I instancji, szkody takiej nie można upatrywać w domniemanej przez skarżących "utracie oparcia" dla ich budynku. Skarżący nie doprecyzowali w jaki sposób miałaby się przejawiać tak przez nich określona szkoda, a ich twierdzenia zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji nie zostały uprawdopodobnione. Zdaniem Sądu I instancji, w sprawie nie zachodzi również przesłanka spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wskutek wykonania zaskarżonego aktu. Wypełnieniem tej przesłanki nie jest to, że rozpoczęcie budowy spowoduje niemożność całkowitego przywrócenia obecnego stanu na gruncie. Sąd I instancji podkreślił, że każda inwestycja powoduje uciążliwości, czy utrudnienia dla sąsiedztwa, jak również doprowadza do zmian stanu na nieruchomości, jednak nie można w przedmiotowej sprawie mówić, o tym, aby wskutek wykonania zaskarżonych decyzji miały nastąpić skutki negatywne dla skarżących, których zniwelowanie mogłoby nastąpić jedynie wskutek znacznego nakładu sił oraz czasu. Skarżący wnieśli zażalenie na powyższe postanowienie. Zarzucili naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako “p.p.s.a.") poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że w niniejszej sprawie nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w razie przystąpienia przez wnioskodawców do realizacji zamierzenia inwestycyjnego objętego skarżonymi rozstrzygnięciami organów administracji. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi Sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zamknięty. Oznacza to, że sąd nie bada zasadności samej skargi na etapie rozpoznania wniosku. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a., zobowiązuje stronę do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. W ocenie Sądu rozpoznającego zażalenie, Sąd I instancji dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego sprawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wstrzymanie wykonania decyzji dotyczącej realizacji inwestycji z reguły wiąże się nie tylko z niebezpieczeństwem powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków po stronie osób trzecich, ale także inwestora. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Z jednej strony bowiem skarżący obawiają się negatywnych konsekwencji realizacji inwestycji, przede wszystkim utraty oparcia dla fundamentów budynku znajdującego się na ich działce. Sąd I instancji wskazuje, że skarżący nie doprecyzowali, na czym miałaby polegać utrata oparcia budynku, jednak doświadczenie życiowe nakazuje przyjąć, że w każdym przypadku naruszenie fundamentów budynku wiąże się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody wobec tej nieruchomości. Z drugiej jednak strony należy mieć na uwadze również interesy inwestora w sprawie, bowiem niewątpliwie wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji może narażać go na straty związane ze wstrzymaniem realizacji inwestycji. W związku z powyższym istotne znaczenie ma wyważenie racji przemawiających za uwzględnieniem wniosku skarżących oraz interesów inwestora. Sąd I instancji powinien zatem brać pod uwagę interesy wszystkich uczestników postępowania, co oznacza między innymi konieczność oceny, w kontekście zasadności wniosku skarżących, opinii geologicznej przedłożonej przez inwestorów już na etapie postępowania zażaleniowego. Sąd I instancji powinien również rozważyć możliwość zastosowania przepisu art. 35a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2010 r., Nr 243, poz. 1623 ze zm.) zgodnie, z którym sąd może uzależnić wstrzymanie wykonania decyzji o pozwoleniu na budowę od złożenia przez skarżącą kaucji na zabezpieczenie roszczeń inwestora. Takiej oceny Sąd I instancji nie przeprowadził. Sąd I instancji wskazał, że każda inwestycja powoduje uciążliwości, czy utrudnienia dla sąsiedztwa, jak również doprowadza do zmian stanu na nieruchomości. Nie oznacza to jednak, że w związku z tym niejako automatycznie na uwzględnienie nie zasługują wnioski o wstrzymanie wykonania decyzji zezwalającej na realizację inwestycji. Skarżący podkreślili bowiem, że ich zdaniem w przypadku uwzględnienia ich skargi, przywrócenie stanu poprzedniego nie będzie utrudnione, lecz niemożliwe. W tej sytuacji uznać należy, że rozpatrujący wniosek Sąd I instancji nie dokonał jego wnikliwej analizy, która pozwoliłaby na prawidłową ocenę wystąpienia okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.