I FZ 289/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Sędzia NSA Barbara Wasilewska, , , po rozpoznaniu w dniu 18 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 351/13, przywracające termin do wniesienia skargi E. sp. z o.o. z siedzibą w Ł. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 30 listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006 r. postanawia oddalić zażalenie. UZASDNIENIE Postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Łd 352/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przywrócił E. Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia 30 listopada 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2006 r. W uzasadnieniu tegoż postanowienia Sąd I instancji wskazał, że decyzja organu odwoławczego, wraz z prawidłowym pouczeniem o terminie i sposobie jej zaskarżenia, została doręczona profesjonalnemu pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 17 grudnia 2012 r. W dniu 8 lutego 2013 r. pełnomocnik strony nadał w urzędzie pocztowym skargę na ww. rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Jednocześnie wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Uzasadniając ww. wniosek poinformował, że uchybił terminowi do złożenia skargi wskutek choroby, a następnie powikłań z nią związanych, problemów z ciśnieniem, bardzo wysokiego poziomu cukru. Do wniosku załączono kserokopię zaświadczeń lekarskich, z których wynika, że niezdolność pełnomocnika strony skarżącej do pracy trwała nieprzerwanie od 6 grudnia 2012 r. do 1 lutego 2013 r., przy czym w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 1 lutego 2013 r. chory nie mógł chodzić. W ocenie Sądu I instancji sytuacja zdrowotna pełnomocnika strony skarżącej oraz brak możliwości posłużenia się inną osobą (na co wskazuje brak możliwości poruszania się), uzasadniała przyjęcie, że uchybienie terminu do złożenia sprzeciwu nastąpiło bez jego winy. W złożonym zażaleniu Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zaskarżył w całości ww. postanowienie, zarzucając naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", poprzez błędne przyjęcie, że uchybienie terminu do złożenia skargi nastąpiło bez winy pełnomocnika podatnika, w sytuacji gdy pełnomocnik podatnika dla wykazania braku winy w uchybieniu terminu do złożenia skargi przedłożył zaświadczenie lekarskie, potwierdzające fakt jego choroby, a nie wykazał okoliczności świadczących o możliwości działania, mimo dołożenia staranności w przezwyciężaniu tej przeszkody, poprzez wskazanie, że rodzaj choroby uniemożliwił dokonanie czynności w terminie i nie zaistniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w dokonaniu tej czynności. Autor zażalenia podkreślił, że: - choroba pełnomocnika nie była chorobą nagłą, na którą zapadł w okresie otwartym do złożenia skargi (czyli od 17 grudnia 2012 r. do 16 stycznia 2013 r.); - w dniach od 6 do 31 grudnia 2012 r. pełnomocnik nie posiadał zaleceń lekarskich do leżenia w trakcie choroby; - w dniu 31 grudnia 2012 r. , pomimo choroby, osobiście odebrał w placówce pocztowej przesyłkę nadaną w innym postępowaniu przez organ kontroli skarbowej. - analiza treści skargi złożonej, która jest w zasadzie powieleniem odwołania od decyzji organu I instancji, pozwala na postawienie tezy, że jej sporządzenie nie wymagało nadzwyczajnych środków oraz czasu potrzebnego do jej sporządzenia; - z pełnomocnictwa znajdującego się w aktach sprawy wynika, że pełnomocnik skarżącego w drodze substytucji, ustanowił E. G. pełnomocnikiem w przedmiotowej sprawie. Organ nie ma żadnej wiedzy na temat cofnięcia tej substytucji, czy też na temat niedyspozycji wskazanej osoby w okresie 17 grudnia 2012 r. – 16 stycznia 2013 r., która uniemożliwiłaby E. G. sporządzenie skargi do WSA w Łodzi; - ze strony internetowej Kancelarii Podatkowej "E." wynika, że podmiot ten tworzy zespół (tj. właściciel P. N. oraz siedmiu pracowników) doświadczonych i profesjonalnych osób, w odniesieniu do których organ również nie posiada informacji na temat ich niedyspozycji w terminie do złożenia skargi, która uniemożliwiałaby złożenie skargi. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych pełnomocnik organu wskazał ponadto, że od osoby profesjonalnie zajmującej się pomocą prawną należy oczekiwać daleko idącej współpracy ze swoim mocodawcą, także w sytuacjach losowych. W odpowiedzi na złożone zażalenie pełnomocnik skarżącego wskazał, że nie można przypisać było mu winy w uchybieniu terminu, gdyż nie mógł, ze wzglądu na stan zdrowia i rodzaj choroby oraz z powodu obowiązujących go, jako ubezpieczonego, przepisów prawa - art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t. j. Dz. U. z 2010 r., nr 77, poz. 512), dopełnić obowiązku wniesienia odwołania w obowiązującym terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Należy podkreślić, że termin "uprawdopodobnienie", o którym mowa w art. 87 § 2 P.p.s.a. nie jest pojęciem tożsamym z "udowodnieniem". Niemniej jednak dyspozycja tego przepisu nakazuje przyjąć, że konieczne jest wykazanie, że mimo dołożeniu szczególnej oraz należytej staranności przy dokonywaniu czynności, do której strona jest zobowiązana nie było możliwe przezwyciężenie przeszkody powstałej w dochowaniu terminu nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Ponadto, przy ocenie zawinienia, bądź też jego braku, sąd bierze pod uwagę czynnik obiektywny, rozpatrując czy strona dołożyła staranności, jakiej wymagać można od osoby dbającej w sposób należyty o swój interes prawny, czy też - przeciwnie - wykazała się niedbalstwem. Mając zatem na uwadze okoliczności sprawy przedstawione we wniosku o przywrócenie terminu, należało zgodzić się co do zasady z rozstrzygnięciem Sądu I instancji zawartym w zaskarżonym postanowieniu. Nie można bowiem przyjąć, że pełnomocnik strony skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Zasadność złożonego wniosku o przywrócenie terminu wywodzona była bowiem z faktu niezdolności do pracy, która potwierdzona została wystawionym zaświadczeniem lekarskim. Co prawda w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że samo zwolnienie lekarskie nie jest potwierdzeniem braku winy w uchybieniu terminu. Niekoniecznie musi ono bowiem oznaczać niemożność dokonania w sposób prawidłowy konkretnej czynności procesowej. W szczególności samo zwolnienie lekarskie nie wyklucza możliwości zlecenia dokonania czynności procesowej innej osobie, zwłaszcza gdy z treści zaświadczenia lekarskiego, jak w niniejszej sprawie, nie wynika stan w jakim znajdował się pełnomocnik strony. Istnienie przeszkody do dokonania czynności w postępowaniu (np. choroby) nie oznacza jeszcze, że automatycznie uprawdopodobniony został brak winy w uchybieniu terminu. Stąd też wskazać należy, że o braku winy można mówić w sytuacji, gdy dana przeszkoda w dokonaniu czynności skonfrontowana z obiektywnymi miernikami staranności prowadzi do wniosku, że zobowiązany do dokonania określonej czynności postępowania nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu do jej dokonania, nawet przy użyciu największego możliwego w danych warunkach wysiłku. Jednakże nie można zapominać, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi odnosił się do konkretnych okoliczności związanych z pełnomocnikiem strony, które uzasadniały taką a nie inną ocenę wniosku o przywrócenie terminu dokonaną przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Ze stanu faktycznego sprawy wynikało bowiem, że pełnomocnik skarżącego wskazywał, że w okresie, w którym upływał termin do wniesienia skargi przebywał na zwolnieniu lekarskim. Wbrew stanowisku prezentowanemu w zażaleniu nie jest uzasadnione odwoływanie się do okoliczności dotyczących rodzaju choroby i jej przebiegu. Wszelkie okoliczności związane z chorobą oraz charakterem wykonywanej pracy zostały ocenione przez lekarza wydającego zaświadczenie lekarskiego o czasowej niezdolności do pracy. Z przedstawionych przez pełnomocnika strony zwolnień lekarskich wynikało, że nie mógł on w okresie, w którym upłynął termin do wniesienia skargi, w ramach prowadzonej działalności, wykonywać swoich obowiązków zawodowych – a więc m.in. prowadzić sprawy skarżącego. A zatem w przypadku faktycznego przebywania przez pełnomocnika strony na zwolnieniu lekarskim i pobieraniu w tym okresie przez niego zasiłku chorobowego nie można oczekiwać, że będzie on świadczył pomoc prawną na rzecz określonego podmiotu. Faktyczne wykonywanie czynności zawodowych w ramach prowadzonej działalności w okresie otrzymywania świadczeń chorobowych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych narażałoby beneficjenta tego typu świadczeń na odpowiedzialność karną z tytułu ich wyłudzenia. Nieuzasadnione jest przy tym przyjęcie założenia, że sporządzenie skargi nie było związane ze zbytnim nakładem pracy. Teza ta jest nieuprawniona ze względów podanych powyżej, ale również z tego powodu, że opiera się na nieuzasadnionym przekonaniu, że pełnomocnik skarżącego może w sposób selektywny świadczyć pomoc prawną. Z tych samych względów o możliwości wykonywania usług prawnych nie świadczy odbiór w placówce pocztowej korespondencji. W aktach sprawy brak jest jednocześnie informacji na temat udzielonej E. G. substytucji. W treści znajdującego się w aktach sądowych odpisu pełnomocnictwa nie wynika aby takowe zostało udzielone jakiejkolwiek osobie. W odpowiedzi na zażalenie podkreślono, że została ona zresztą odwołana z funkcji pełnomocnika strony skarżącej w maju 2012 r. Mając na uwadze powyższe okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. .