VII SA/Wa 2655/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi J. K. i S. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2012 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia go poprzedzającego, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz J. K. i S. K. kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2012 r. umorzył postępowanie wszczęte na wniosek [...] i [...][...] postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Mista [...] z dnia [...] czerwca 2012 wstrzymujące na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [...] i [...][...] prowadzenie robót budowlanych obejmujących budowę szklarni na działce nr [...]usytuowanej przy ul. [...]w [...]. Po rozpoznaniu zażalenia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił pogląd [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego co do tego, że postanowienie wydane w trybie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nie podlega zaskarżeniu. W związku z tym do tego rodzaju postanowień nie stosuje się przepisów dotyczących stwierdzenia nieważności. Wynika to z treści art. 126 Kpa, który wskazuje, iż do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 105, art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie, oraz do postanowień określonych w art. 134 - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 151 § 1 i art. 158 § 1, wydaje się postanowienie. Z zapisu tego jednoznacznie wynika, że skoro postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego nie służy zażalenie to tym samym nie stosuje się do takich postanowień art. 156 Kpa. Z uwagi na to, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało już wszczęte należało je umorzyć jako bezprzedmiotowe. Skargę na to postanowienie złożyli [...] i [...][...]. Podnosili w niej niezasadność wydania postanowienia opartego na przepisie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Wskazywali, że zrealizowany przez nich obiekt nie wymagał uzyskania pozwolenia na budowę a wystarczające było dokonanie zgłoszenia. Z tego tez powodu organ nadzorczy powinien wszcząć postępowanie zmierzające do wyeliminowania postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta [...] z dnia [...] czerwca 2012 wstrzymujące na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane [...] i [...][...] prowadzenie robót budowlanych obejmujących budowę szklarni na działce nr [...]usytuowanej przy ul. [...] w v. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega uwzględnieniu. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). W rozpatrywanej sprawie wystąpiły tego rodzaju wady i uchybienia. W rozpatrywanej sprawie Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2012 r. umarzające postępowanie wszczęte na wniosek [...] i [...][...]. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję o umorzeniu. Bezprzedmiotowość oznacza, że występuje brak jakiegoś elementu materialnego stosunku prawnego. W tej sytuacji nie można wydać decyzji co do jej istoty. Przesłanka ta może zaistnieć również w trakcie toczącego się postępowania administracyjnego i może powstać na skutek zdarzeń prawnych, jak np. ustanie bytu prawnego osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej. Z treści art. 104 k.p.a. i art. 123 k.p.a. wynika, że ustawodawca przyjął jako zasadę zakończenie postępowania administracyjnego w formie decyzji. Postanowienie nie rozstrzyga bowiem w żadnym zakresie o istocie sprawy (nie załatwia sprawy administracyjnej będącej przedmiotem postępowania), nie określa praw i obowiązków stron postępowania w sferze prawa materialnego. Postanowienia rozstrzygają jedynie o prawach i obowiązkach procesowych stron i innych uczestników postępowania. Postanowienie, w odróżnieniu od decyzji administracyjnej, która niezależnie od treści zawartego w niej rozstrzygnięcia kończy sprawę w danej instancji, z reguły nie powoduje zakończenia postępowania przed organem pierwszej lub drugiej instancji (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX/el. 2010, komentarz bieżący do art. 123). Dodać należy, że nowelizacja kpa wchodząca w życie z dniem 11.04.2011 r. oznacza, że wprowadzenie odpowiedniego zastosowania art. 105 określającego instytucję umorzenia postępowania do wszystkich postanowień ma takie znaczenie, iż w przypadku prowadzenia postępowania, w którym postanowieniem (a nie decyzją administracyjną) następuje rozstrzygnięcie, możliwe jest umorzenie takiego postępowania również postanowieniem przy odpowiednim zastosowaniu art. 105. Mając na uwadze powyższe rozważania należy uznać, że postanowienia obu instancji rażąco naruszają art. 105 kpa. O rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony, oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności między treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2525/10 - Lex nr 1145613). Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o niedopuszczalne przekroczenie prawa, dodatkowo w sposób jasny i niedwuznaczny (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 2565/10 - Lex nr 1219119). Nie może budzić wątpliwości oczywistość naruszenia prawa jak i zasadniczy charakter naruszonego przepisu. Oceniając zaś skutki tego naruszenia należy wskazać, że wydanie rozstrzygnięcia w niewłaściwej formie pociąga za sobą nie tylko daleko idące konsekwencje w odniesieniu do postępowań odwoławczych ale przede wszystkim rodzi nieodwracalne skutki w zakresie ewentualnych postępowań nadzwyczajnych. W świetle przepisu art. 145 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., aby wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo też do naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, albo stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdzenie nieważności decyzji oznacza, iż weryfikowana decyzja jest dotknięta ciężką wadliwością od chwili jej wydania (skutek ex tunc), a rozstrzygnięcie Sądu nie wymaga wcześniejszego ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu taka właśnie sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy na skutek ujawnionego i opisanego powyżej rażącego naruszenia prawa, w oparciu o treść art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. Wobec dostrzeżonych podstaw do stwierdzenia nieważności, niemożliwa jest na obecnym etapie ocena zarzutów merytorycznych skargi. O niewykonywaniu uchylonej decyzji orzeczono na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.