I SA/Gd 1438/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 9 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi H. S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia oddala skargę. H. S. w dniu 25 lipca 2012 r. złożył do Urzędu Skarbowego wniosek o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Naczelnik Urzędu Skarbowego po rozpatrzeniu wniosku wydał postanowienie z dnia 1 sierpnia 2012 r., którym odmówił wydania zaświadczenia na dzień 1 sierpnia 2012 r. o treści żądanej przez stronę. Powodem odmowy wydania zaświadczenia było istnienie zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. Pismem z dnia 13 sierpnia 2012 r. H. S. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 1 sierpnia 2012 r. Zdaniem strony zaskarżone postanowienie narusza przepisy prawa materialnego, tj. art. 306a § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatkowej - poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, wobec nieistnienia zaległości w podatku dochodowym za 2003 r. wskutek wygaśnięcia zobowiązania z powodu przedawnienia. Mając na względzie powyższe H. S. wniósł o wydanie na podstawie art. 226 § 1 ordynacji podatkowej nowego postanowienia, którym organ pierwszej instancji zmieni zaskarżone postanowienie, uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji w całości i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i skierowanie do ponownego rozpoznania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego, jako organ pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 19 października 2012 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego na podstawie swoich rejestrów ustalił, że H. S. w okresie od 16 lutego 2009 r. do 14 lutego 2010 r. jako adres rejestracyjny wskazywał: [..]. Dlatego też organ pierwszej instancji pismem z dnia 25 lipca 2012 r. wystąpił do Naczelnika Urzędu Skarbowego z zapytaniem, czy H. S. posiada zaległości podatkowe oraz czy w stosunku do wnioskodawcy toczy się postępowanie mające na celu ustalenie lub określenie jego zobowiązań podatkowych. Natomiast pismem z dnia 25 lipca 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wystąpił z zapytaniem identycznej treści do Naczelnika Urzędu Skarbowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 26 lipca 2012 r. poinformował, że według stanu na dzień 26 lipca 2012 r. na H. S. nie ciążą zaległości podatkowe i nie prowadzi się postępowania podatkowego mającego na celu ustalenie zobowiązań podatkowych. Natomiast Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 30 lipca 2012 r. poinformował, że w stosunku do wnioskodawcy nie prowadzi się postępowania podatkowego, wskazując jednocześnie, że H. S. posiada zaległość w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w wysokości 460.639,28- zł oraz odsetki stałe w wysokości 45.549,- zł. W aktach sprawy przekazanych przez Urząd Skarbowy znajduje się lista zaległości potwierdzająca, że H. S. posiada zaległość podatkową wykazaną w piśmie z dnia 30 lipca 2012 r. Z informacji zawartych przez organ pierwszej instancji w piśmie, jak również z materiału dowodowego wynika, że w związku z prowadzonym postępowaniem podatkowym w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. w dniu 31 marca 2009 r. doręczone zostało w związku z decyzją o zabezpieczeniu na majątku z dnia 19 marca 2009 r. zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku w Banku [...]. W dniu 31 lipca 2009 r. wystawione zostały tytuły wykonawcze na zaległość podatkową w podatku dochodowym od osób fizycznych H. S. za rok 2003 i w tym samym dniu zajęcie zabezpieczające stanowiące przesłankę do przerwania biegu terminu przedawnienia wskazanego zobowiązania przekształciło się w zajęcie egzekucyjne. W niniejszej sprawie decyzje określające wysokość zobowiązania w tym podatku zostały doręczone w dniu 13 lipca 2009 r., natomiast tytuły wykonawcze wystawione zostały w dniu 31 lipca 2009 r., tj. z zachowaniem 2- miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 154 § 4 pkt 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zawiadomieniem z dnia 26 marca 2009 r. zastosowany został środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. Powyższe okoliczności, w tym odpowiedź Banku, który potwierdził, że dla H. S. prowadzony jest rachunek bankowy dowodzą, że zastosowany środek egzekucyjny - stosownie do dyspozycji art. 70 § 4 ordynacji podatkowej przerwał bieg terminu przedawnienia dochodzonej należności. W przedmiotowej sprawie w dniu 16 listopada 2011 r. wystawiony został nowy tytuł wykonawczy. Bieg terminu przedawnienia został zawieszony z uwagi na prowadzone postępowanie karne skarbowe od dnia 9 grudnia 2009 r. i nie zakończone, gdyż kolejny termin rozprawy w Sądzie wyznaczony został na dzień 21 listopada 2012 r. Dodatkowo należy zauważyć, że przedmiotowa zaległość zabezpieczona została zastawem skarbowym, co potwierdzone zostało w materiale dowodowym. W ocenie Dyrektora Izby Skarbowej powyższe spowodowało, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wydając w dniu 1 sierpnia 2012 r. postanowienie, zasadnie odmówił wydania zaświadczenia na dzień 1 sierpnia 2012 r. o treści żądanej przez stronę. Organ odwoławczy wyjaśnił, że instytucję wydania zaświadczeń regulują przepisy działu VIII a ustawy - Ordynacja podatkowa - w myśl art. 306 a ordynacji podatkowej zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy i powinno ono potwierdzać stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Stosownie do art. 306 a powołanej ustawy, organ podatkowy wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub gdy osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Zaświadczenie wydaje się w granicach żądania wnioskodawcy i powinno ono potwierdzać stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania. Zgodnie natomiast z przepisami art. 306b § 1 i 306c ordynacji podatkowej, rozstrzygnięcie przez organ administracyjny sprawy, której istotą jest żądanie wydania zaświadczenia może nastąpić w dwojaki sposób: po pierwsze - przez wydanie zaświadczenia o żądanej treści, a więc potwierdzającego, zgodnie z żądaniem osoby ubiegającej się o zaświadczenie, istnienie określonego stanu faktycznego lub stanu prawnego i po drugie - przez odmowę wydania zaświadczenia, np. z powodu nie potwierdzenia w toku postępowania wyjaśniającego istnienia stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żądała osoba ubiegająca się o zaświadczenie. Organ podatkowy ma zatem obowiązek wydania zaświadczenia o treści żądanej tylko wówczas, gdy w toku postępowania ustali, iż zachodzi stan faktyczny i prawny adekwatny do stwierdzenia żądanej treści. Przy czym, z treści przepisu art. 306b § 1 wynika, że organ podatkowy obowiązany jest wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Brak zgodności między treścią żądania strony, a stanem rzeczywistym wynikającym z informacji otrzymanej od innego organu podatkowego obligowało organ pierwszej instancji o wydania postanowienia odmawiającego wydania wnioskowanego zaświadczenia. W ocenie organu odwoławczego, oceniając materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie nie można zgodzić się ze stwierdzeniem wnioskodawcy zawartym w zażaleniu, że w przedmiotowym postępowaniu Naczelnik Urzędu Skarbowego upatrywał się nieprzedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. jedynie w przesłance powodującej zawieszenie biegu terminu przedawnienia, w związku z wszczętym postępowaniem karnym skarbowym. W przedmiotowej sprawie należy zauważyć, że organ pierwszej instancji wprawdzie nie wskazał w zażalonym postanowieniu żadnej okoliczności potwierdzającej, że nie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r., jednakże w ocenie organu powyższe nie stanowi przesłanki do uchylenia przedmiotowego postanowienia z dnia 1 sierpnia 2012 r. Zdaniem organu, materiał dowodowy potwierdza, że na H. S. ciąży nieuregulowana zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r., która nie uległa przedawnieniu, gdyż w niniejszej sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia — stosownie do treści art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. H. S. pismem z dnia 28 listopada 2012 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 19 października 2012 r. Zaskarżonemu postanowieniu strona skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 306a § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej, poprzez nieuzasadnioną odmowę wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach wobec nieistnienia zaległości w podatku dochodowym za 2003 r. Zarzucając powyższe H. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia z dnia 19 października 2012 r. oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2013 r. skarżący zarzucił organowi nierzetelność postępowania, albowiem przedmiotem postępowania było wydanie zaświadczenia określonej treści, a nie ustalanie miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Zdaniem skarżącego do przerwania biegu terminu przedawnienia nie doszło, gdyż czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu rachunku bankowego została przeprowadzona nieskutecznie, z uwagi na fakt, że skarżący w tym czasie nie posiadał żadnego rachunku bankowego. W ocenie podatnika, organ podatkowy wysyłając postanowienie o wszczęciu postępowania podatkowego, zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym wierzytelności z rachunku bankowego, czy decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego za rok 2003, żadnego z powyższych nie skierował na właściwy adres podatnika, zatem nie może być mowy o skuteczności doręczenia korespondencji. W ocenie skarżącego organ podatkowy dopuścił się niedopełnienia ciążącego na nim obowiązku ustalenia stanu faktycznego i opierając się na błędnym przekonaniu dopuścił się naruszenia prawa, dlatego skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z całych akt postępowania rozpoznawanego w związku ze złożonym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2003 oraz stwierdzenie nieważności decyzji określającej odsetki na dzień złożenia zeznania od zaniżonych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych. W odpowiedzi na powyższe Dyrektor Izby Skarbowej w piśmie z dnia 8 lutego 2013 r. podtrzymał stanowisko zaprezentowane w odpowiedzi na skargę. W uzasadnieniu organ szczegółowo odniósł się do zarzutów skarżącego. Ustosunkowując się do stanowiska organu, skarżący w piśmie procesowym z dnia 27 marca 2013 r. zarzucił, że organ podatkowy celowo manipuluje materiałem dowodowym, albowiem w wydanej decyzji organ uznał za zasadne argumenty podatnika, za wyjątkiem kwestii związanej z zajęciem konta bankowego. Zdaniem skarżącego zajęcie rachunku bankowego w dniu 26 marca 2009 r. nie było możliwe, albowiem powyższy rachunek nie istniał, gdyż został zamknięty w dniu 24 marca 2009 r., o czym świadczy pismo z banku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga H. S. nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 15 poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta - jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie prawidłowości zastosowania przez organy administracji przepisów obowiązującego prawa, zarówno prawa materialnego, jak też przepisów postępowania. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, jeżeli miało ono wpływ na wynik sprawy, lub naruszenia przepisów prawa procesowego, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także dające podstawę do wznowienia postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Zgodnie z art. 134 § 1 tej ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. Spór zaistniały pomiędzy stronami dotyczy oceny prawidłowości odmowy wydania zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach. Instytucję wydawania zaświadczeń regulują przepisy działu VIII a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.). Zgodnie z przepisami art. 306a ordynacji podatkowej, organ podatkowy wydaje zaświadczenia na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie (§1). Zaświadczenie potwierdza stan faktyczny lub prawny istniejący w dniu jego wydania (§3). Wydawane jest ono w granicach żądania wnioskodawcy (§4). Zgodnie z art.306b § 1 ordynacji podatkowej organ podatkowy jest obowiązany wydać zaświadczenie, jeżeli chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów lub z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w niezbędnym zakresie postępowanie wyjaśniające (§2 art. 306b). Postępowanie określone w art. 306b § 2 ordynacji podatkowej jest postępowaniem wyjaśniającym, ograniczonym do minimum niezbędnego do urzędowego stwierdzenia znanych faktów lub stanu prawnego, w zakresie danych pozostających w dyspozycji organu podatkowego mającego wydać zaświadczenie (vide: wyrok NSA z dnia 19 maja 2009 r., sygn. akt II FSK 143/08, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przepisów ordynacji podatkowej nie można wyprowadzić wniosku, że organ ma obowiązek wydać zaświadczenie w każdym przypadku, gdy urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa lub ubiega się o nie osoba ze względu na swój interes prawny (zob. art. 306a § 2 ordynacji podatkowej). Organ wydając zaświadczenie potwierdza bowiem jedynie te informacje, których jest dysponentem. Jest to więc akt wiedzy organu o określonych faktach lub stanie prawnym. Organ nie może więc w wydać zaświadczenia o niezaleganiu w podatkach, gdy z jego ewidencji wynika, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek uiszczenia podatku. Należy w związku z tym wskazać na szczególny charakter postępowania w sprawie wydania zaświadczenia, które jest uproszczone i odformalizowane. Organ działa bowiem jedynie w granicach zgodnego z prawem żądania wnioskodawcy, mając ograniczony zakres czynności dowodowych, które jest władny podjąć. Postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, aczkolwiek odformalizowane, wiąże się jednak z pewnym rygoryzmem proceduralnym spowodowanym skutkami, jakie wywołują zaświadczenia, które mają charakter dokumentów urzędowych (por. art. 194 Ordynacji podatkowej i art. 76 k.p.a.), stanowiąc dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone (por. J. Zubrzycki, w: B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz 2008, Wydawnictwo Unimex, Wrocław 2008, s. 1117). Z powyższych uwag wynika zatem, że zaświadczenie musi zawierać prawdziwie i pewne informacje. Nie może ono zatem potwierdzać stanu faktycznego, w zakresie którego zachodzą wątpliwości. Tylko bowiem niebudzący wątpliwości stan faktyczny może być potwierdzony zaświadczeniem – dokumentem urzędowym. Już te ogólne uwagi potwierdzają prawidłowość wydanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienia z dnia 1 sierpnia 2012 r., a następnie utrzymującego je w mocy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Jedynym celem wydania przedmiotowego zaświadczenia jest potwierdzenie faktu nieistnienia zaległości podatkowej. Analiza treści powołanych wyżej przepisów wskazuje na to, że zaświadczenie wydane przez organ podatkowy jest przejawem wiedzy tegoż organu co do faktów i stanu prawnego w danym dniu i jako takie nie rozstrzyga ani o uprawnieniach, ani też o obowiązkach wnioskodawcy, któremu je wydano, nie tworzy określonej sytuacji prawno - faktycznej (w szczególności nie może zwalniać podatnika z obowiązku uiszczenia podatku), a sytuację tę, istniejącą w danym dniu, przedstawia w zaświadczeniu. W ocenie Sądu, skoro organ na podstawie zebranego materiału dowodowego i w oparciu o posiadane rejestry i dane stwierdził, że H. S. posiada zaległość podatkową, to zasadnie wydał w dniu 1 sierpnia 2012 r. przedmiotowe postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o treści żądanej przez stronę. Zasadnie bowiem organ skonstatował, że przepis art. 306c Ordynacji podatkowej stanowi, że gdy stan rzeczy, którego potwierdzenia w formie zaświadczenia żąda wnioskodawca, jest sporny, to uzyskanie zaświadczenia o treści żądanej przez stronę nie jest możliwe. Brak zgodności między treścią żądania strony, a stanem rzeczywistym wynikającym z informacji otrzymanej od innego organu podatkowego obligowało Naczelnika Urzędu Skarbowego do wydania postanowienia odmawiającego wydanie zaświadczenia. Jak wskazano powyżej, postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest uproszczone i odformalizowane, a organ działa jedynie w granicach zgodnego z prawem żądania wnioskodawcy, mając ograniczony zakres czynności dowodowych, które jest władny podjąć, dlatego Sąd uznał, ze zgłoszone przez skarżącego zarzuty i wnioski w tym postępowaniu nie mogą być uwzględnione. Marginalnie Sąd, odnosząc się do powyższych kwestii, uznał, że organ zasadnie przyjął, że przedstawione w przedmiotowej sprawie okoliczności faktyczne poparte materiałem dowodowym potwierdzają, że zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. nadal istnieje. Nie budzi wątpliwości Sądu, że materiał dowodowy potwierdza, że na skarżącym ciąży nieuregulowana zaległość podatkowa w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r., która nie uległa przedawnieniu, gdyż w niniejszej sprawie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia - stosownie do treści art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej. Tym samym nie można zgodzić się ze stroną skarżącą, że zobowiązanie z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2003 r. wygasło wskutek przedawnienia. Przed upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej organ zawiadomieniem z dnia 26 marca 2009 r. o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. Bez znaczenia w niniejszej prawie pozostaje podnoszona przez skarżącego okoliczność, że złożył w banku wniosek o zamknięcie z dniem 22 marca 2009 r. rachunku bankowego, a także przedłożone zaświadczenie z dnia 30 marca 2010 r., informujące, że Bank [...] nie prowadzi rachunków bankowych na rzecz skarżącego, skoro materiał dowodowy potwierdza, że środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego został skutecznie zastosowany, co doprowadziło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Sam wniosek o zamknięcie rachunku skarżącego w Banku [...] z dniem 22 marca 2009 r. i fakt nie prowadzenia przez Bank [...] rachunków bankowych na rzecz skarżącego w dniu 30 marca 2010 r., w żaden sposób nie przesądza, że w dniu zajęcia tego rachunku przez organ, które zostało przesłane do Banku [...] w dniu 26 marca 2009 r., rachunek ten był już zamknięty. Jak wynika bowiem z pisma banku z dnia 2 kwietnia 2009 r. w dacie zajęcia rachunku, był on czynny (karta 49 akt administracyjnych). Podobnie podnoszona przez skarżącego kwestia nie istnienia zajęcia pojazdów BMW i Żuk, gdyż skarżący nie jest ich właścicielem od 10 lat, także nie jest istotna, bowiem organ dokonał w dniu 26 marca 2009 r. m.in. zajęcia pojazdu marki Mercedes [...] (karta 44 i 45 akt administracyjnych). Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.