I OSK 1867/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-12-19
Skład orzekający: Marzenna Linska - Wawrzon, Ewa Dzbeńska, Ewa Kwiecińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy praca na stanowisku automatyka, polegająca na konserwacji, przeglądach i naprawach urządzeń automatyki, może zostać zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych?Ratio decidendi
Praca na stanowisku automatyka, polegająca na zapewnieniu bezawaryjnej pracy nadzorowanych urządzeń, konserwacji, przeglądach i naprawach, nie może zostać zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Kluczowe jest, aby wykonywane czynności były bezpośrednio związane z procesem produkcji lub spełniały konkretne kryteria określone w załącznikach do ustawy, a praca automatyka ma charakter pomocniczy i nie jest bezpośrednio związana z przeróbką rud metali.Stan faktyczny
Skarżący, A. Ż., zatrudniony jako automatyk, domagał się nakazania umieszczenia go w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organy inspekcji pracy odmówiły, uznając, że jego praca nie spełnia kryteriów określonych w ustawie o emeryturach pomostowych, ponieważ ma charakter pomocniczy wobec procesu produkcyjnego i nie jest bezpośrednio związana z przeróbką rud metali. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska - Wawrzon Sędziowie: Sędzia NSA Ewa Dzbeńska (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Kwiecińska Protokolant st. asystent sędziego Maciej Stojek po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 9 kwietnia 2013 r. sygn. akt IV SA/Wr 769/12 w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2013 r., sygn. akt IV SA/Wr 769/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę A. Ż. na decyzje Okręgowego Inspektora Pracy we Wrocławiu z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy nakazania umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:
Pismem z dnia 24 stycznia 2012 r. A. Ż. wniósł do Państwowej Inspekcji Pracy skargę na pracodawcę: K. S. A. Oddział [...] w P. w związku z wykreśleniem stanowiska pracy automatyk z wykazu stanowisk pracy, na których wykonywane są prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze. Ustalono, że skarżący jest zatrudniony u pracodawcy na stanowisku automatyka w Oddziale [...] na Oddziale [...] na podstawie umowy o pracę.
Decyzją Państwowej Inspekcji Pracy we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] odmówiono nakazania umieszczenia A. Ż. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.).
W uzasadnieniu organ I instancji podał, że pracodawca w 2010 r. ustalił wykaz stanowisk pracy, na których pracownicy wykonują prace w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Kwalifikacji stanowisk dokonano w oparciu o pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy "Prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu". W grudniu 2011 r. pracodawca, po zweryfikowaniu przesłanek, które zadecydowały o zakwalifikowaniu niektórych stanowisk pracy do wykazu stanowisk pracy wykonywanych w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, zdecydował o wykreśleniu z tego wykazu stanowisk pracy m.in. automatyków. W rezultacie pracownicy zatrudnieni na tych stanowiskach (w tym skarżący) zostali wykreśleni z ewidencji pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.
Ponadto wskazano, że pracodawca zapewnił dokonanie i udokumentowanie oceny ryzyka zawodowego związanego z pracą wykonywaną na stanowisku automatyka, zatrudnionego w Oddziale [...]. Oceny ryzyka zawodowego dokonano z uwzględnieniem następujących czynności wykonywanych przez pracownika w ciągu tygodnia: konserwacje, przeglądy i remonty urządzeń automatyki, usuwanie usterek i awarii maszyn i urządzeń, utrzymanie porządku na stanowisku pracy, udział w szkoleniach i instruktażach, dokumentowanie wykonanych prac, przerwy regulaminowe. Do czynności wykonywanych doraźnie w ciągu roku zaliczono: zabezpieczenie materiałowe oddziału oraz kursy, szkolenia i badania poza stanowiskiem pracy. W ocenie ryzyka zostały zidentyfikowane zagrożenia występujące podczas pracy w różnych warunkach środowiska pracy, w szczególności czynniki szkodliwe dla zdrowia, w tym czynniki chemiczne toksyczne oraz czynniki fizyczne m.in. hałas, wibracje, a także czynniki niebezpieczne, stwarzające zagrożenie wypadkowe. Wskazał, że w dokonanej ocenie ryzyka zawodowego nie wskazano czynników ryzyka, o których mowa w ustawie o emeryturach pomostowych, w tym czynnika ryzyka jakim jest bardzo ciężka praca fizyczna.
Podał, że czynności wykonywane przez automatyka Oddziału [...], nie mogły być zakwalifikowane jako prace wykonywane w warunkach szczególnych, bowiem nie obejmują swoim zakresem prac, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, w tym również prac wymienionych w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy. Czynności wykonywane przez zatrudnionego u pracodawcy automatyka nie są związane bezpośrednio z przerobem rud metali lub ich wzbogacaniem, ponieważ ten zakres prac należy do pracowników technologicznych, obsługujących maszyny i urządzenia do przerobu i wzbogacania rudy miedzi na Oddziałach [...], którzy prowadzą określony cykl działań o charakterze produkcyjnym. Tymczasem czynności wykonywane przez automatyka, związane z eksploatacją urządzeń automatyki i aparatury kontrolno-pomiarowej, mają charakter pomocniczy w stosunku do prowadzonych procesów produkcyjnych. Pracownik wykonuje prace na danych urządzeniach i instalacjach, w celu utrzymania ich sprawności technicznej, w celu usunięcia usterek lub awarii oraz przeprowadzenia konserwacji, przeglądów i napraw w układach automatyki występujących w urządzeniach i instalacjach.
Automatyk, jak wynika z zakresu obowiązków, nie wykonuje prac fizycznie związanych z przerabianiem rudy miedzi, gdyż wykonują je operatorzy, zatrudnieni bezpośrednio przy przeróbce i wzbogacaniu rudy, dlatego nie można uznać, że do podstawowych obowiązków automatyka należy wykonywanie prac bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej rudy lub jej wzbogacaniu. Prace wchodzące w zakres obowiązków pracownika na stanowisku automatyka obejmują czynności dotyczące utrzymania ruchu urządzeń automatyki. Mając na uwadze powyższe wskazał, że brak jest w zakresie obowiązków automatyka zadań, obejmujących prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej i wzbogacaniu rud metali.
Ponadto, prace określone w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy, podobnie jak większość prac w warunkach szczególnych określonych w załączniku nr 1 do ustawy, muszą posiadać cechę "bezpośredniości". Ustawa o emeryturach pomostowych nie definiuje wielu pojęć w niej zawartych, zatem zasadnym było posiłkowanie się przy kwalifikowaniu prac w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze "Poradnikiem do ustawy o emeryturach pomostowych" opracowanym przez specjalistów Centralnego Instytutu Ochrony Pracy. Poradnik ten nie jest źródłem prawa i w związku z tym nie stanowi podstawy prawnej decyzji, może jednak pełnić rolę pomocniczą przy definiowaniu pojęć zawartych w ustawie jak "prace bezpośrednio przy produkcji", przez które należy rozumieć wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowca lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny. Wskazano również, że przez "prace bezpośrednio przy przeróbce surowców" określone w pkt 1 załącznika nr 1, należy rozumieć wykonywanie czynności związanych z przetwarzaniem surowca lub produktów przejściowych w wyrób lub produkt finalny. Do prac wykonywanych bezpośrednio przy przeróbce można zaliczyć dostarczanie materiałów (surowców) lub półproduktów do stref obróbki, ich przetwarzanie ręczne lub z użyciem narzędzi, odbieranie wyrobów ze strefy obróbki itp.
Wyjaśniono również, że zgodnie z definicją zawartą w art. 3 ust. 3 ustawy, za prace o szczególnym charakterze uważane są prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, zdrowiu i życiu własnemu lub innych osób zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, spowodowanego naturalnym procesem starzenia się. Prace mające taki charakter wymienione zostały w załączniku nr 2 do ustawy.
Organ I instancji podał, że inspektor pracy dokonał również analizy warunków pracy automatyka, pod kątem spełnienia przesłanek wykonywania prac o szczególnym charakterze, stwierdzając, że prace wykonywane przez pracownika zatrudnionego na tym stanowisku nie zostały ujęte w załączniku nr 2 do ustawy.
W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych inspektor pracy stwierdził, że praca wykonywana przez skarżącego na stanowisku automatyka w Zakładach [...] na Oddziale [...], nie spełnia kryteriów kwalifikujących do prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wymienionych w art. 1-3 ustawy o emeryturach pomostowych, dlatego wobec braku przesłanek do nakazania pracodawcy wpisania pracownika do ewidencji pracowników wykonujących pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, odmówił nakazania umieszczenia skarżącego w ww. ewidencji pracowników.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósł skarżący.
Decyzją z dnia [...] września 2012 r. nr [...] Okręgowy Inspektor Pracy we Wrocławiu utrzymał w mocy decyzję Państwowej Inspekcji Pracy we Wrocławiu z dnia [...] czerwca 2012 r.
W uzasadnieniu organ II instancji podał, że praca świadczona przez skarżącego nie może być zaliczona do bardzo ciężkich prac fizycznych w rozumieniu ustawy. Uwzględniając, że przeprowadzona kontrola nie potwierdziła występowania pozostałych wymienionych w ustawie czynników ryzyka wymienionych w ustawie, praca świadczona przez skarżącego nie może być uznana za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach.
W szczególności wskazano, że prace wymienione w pkt 13 i 14 załącznika nr 2 ustawy, na które powołuje się skarżący, nie obejmują prac wykonywanych przez zatrudnionego u pracodawcy automatyka w Oddziale [...]. Zgodnie bowiem z zakresem ustalonym w czasie kontroli do obowiązków skarżącego nie należą prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi lub prace przy bezpośrednim sterowaniu procesami technicznymi. Zakres takich prac obejmuje czynności mające na celu utrzymanie parametrów prowadzonego procesu na określonym poziomie i zapewnienie pełnej kontroli nad jego przebiegiem. Sterowanie związane jest z obsługą maszyn, urządzeń i instalacji w zakresie dotyczącym kontroli parametrów ich pracy, nie obejmuje natomiast czynności związanych z ich konserwowaniem i naprawianiem. W związku z powyższym zarzut skarżącego w kwestii możliwości zakwalifikowania świadczonych przez niego prac do prac o szczególnym charakterze uznał za całkowicie bezzasadny.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skarżący zarzucił naruszenie art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalając skargę stwierdził, że aby praca mogła być uznana za pracę w warunkach szczególnych, musi spełnić jednocześnie dwa warunki: praca danego rodzaju musi zostać wymieniona w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych oraz jej wykonywaniu musi towarzyszyć przynajmniej jeden z czynników ryzyka, o których mowa w art. 3 ust. 2 tej ustawy. Natomiast, aby praca mogła być uznana za pracę o szczególnym charakterze, musi być spełniony warunek zgodności wykonywanej przez pracownika pracy z pracami określonymi w załączniku nr 2 do ustawy.
Podstawową przesłanką uznania, że pracownik wykonuje pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze jest okoliczność, że wykonywanie tego rodzaju pracy należy do podstawowych obowiązków pracownika. Z prawidłowych ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że skarżący zatrudniony jest na stanowisku automatyka w Oddziale Zakładów [...] - na Oddziale [...] w K. S. A. Oddział [...] w P., w pełnym wymiarze czasu pracy.
Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zasadnie organy wskazały, że zakres obowiązków zatrudnionych u pracodawcy automatyków ma związek z prowadzonym procesem technologicznym wzbogacania rudy miedzi, jednak ogranicza się do czynności związanych z zapewnieniem bezawaryjnej pracy nadzorowanych urządzeń. Skarżący, jak wynika z zakresu obowiązków, nie wykonuje prac fizycznie związanych z przerabianiem rudy miedzi, ponieważ prace spełniające ustawowy warunek bezpośredniości wykonują między innymi pracownicy zatrudnieni na stanowiskach: operator urządzeń kruszących i przeróbczych, operator zespołu maszyn i urządzeń przeróbczych.
Wbrew stanowisku skarżącego, zasadnie organy rozpoznające sprawę uznały, że wszystkie czynności wykonywane przez pracownika zatrudnionego na stanowisku automatyka na Oddziale [...] nie mogą być zakwalifikowane jako prace wykonywane w szczególnych warunkach. Nie mieszczą się bowiem w zakresie prac wykonywanych w warunkach szczególnych wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy. Zgodnie z pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy, do prac w szczególnych warunkach zalicza się: "Prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu". Zgodzono się ze stanowiskiem organów, że pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy wymaga, aby związek pracy z przeróbką mechaniczną rudy miedzi lub procesem wzbogacania rudy miedzi był bezpośredni. Z kolei to, czy praca danej osoby pozostaje w takim związku z przeróbką surowca, zależy od analizy i oceny czynności należących do zakresu jej obowiązków. Decydujące znaczenie ma w tym kontekście nie miejsce zatrudnienia, ale rodzaj wykonywanych czynności.
Uwzględniając powyższe, w ocenie Sądu I instancji, prawidłowo organy obu instancji stwierdziły, że zakres czynności wykonywanych przez skarżącego nie można utożsamiać z pracą bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej rud metali i ich wzbogacaniu, o której mowa w pkt 1 wykazu prac w szczególnych warunkach (załącznik nr 1 do ustawy).
Niezależnie od powyższego, wykonywaniu pracy przez skarżącego nie towarzyszy określony czynnik ryzyka, o którym mowa w ustawie. Praca przez niego świadczona nie może być zaliczona do bardzo ciężkich prac fizycznych w rozumieniu art. 3 ust. 2 c ustawy, bowiem pomiar wydatku energetycznego pracownika zatrudnionego na stanowisku automatyka wykazał wydatek energetyczny na poziomie 6.308 kJ, a zatem poniżej wydatku energetycznego, o którym mowa w ustawie, a który wynosi powyżej 8.400 kJ. Przeprowadzona kontrola nie potwierdziła występowania pozostałych wymienionych w ustawie czynników ryzyka. A zatem również ten warunek nie został spełniony.
W związku z powyższym wykonywana przez skarżącego praca automatyka nie może zostać zakwalifikowana według pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy obejmującego prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej rud metali lub ich wzbogacaniu.
Zgodzono się także ze stanowiskiem organów obu instancji, że prace wykonywane przez skarżącego jako automatyka nie zostały również ujęte w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do ustawy, który to wykaz zawiera prace o szczególnym charakterze, wymagające od pracownika szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej.
W ocenie Sądu I instancji zasadnie organy inspekcji pracy przyjęły, że wykonywana przez skarżącego praca automatyka na Oddziale [...] nie jest pracą o szczególnym charakterze, o jakiej mowa w art. 3 ust. 3 ustawy i nie spełnia wymogów pracy wymienionej w pkt 13 lub 14 załącznika nr 2 do ustawy, albowiem automatyk nie wykonuje prac przy bezpośrednim sterowaniu procesami technologicznymi mogącymi stwarzać zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej ze skutkami dla bezpieczeństwa publicznego lub procesami technicznymi mogącymi spowodować awarię techniczną z poważnymi skutkami dla bezpieczeństwa publicznego. Z prawidłowo ustalonego zakresu obowiązków skarżącego wynika, że czynności wykonywane przez skarżącego zatrudnionego na stanowisku automatyka, niewątpliwie bardzo odpowiedzialne, nie obejmują prac, o jakich mowa w pkt 13 lub 14 załącznika nr 2 do ustawy. Zasadnie organ odwoławczy wskazał, że zakres takich prac obejmuje czynności mające na celu utrzymanie parametrów prowadzonego procesu na określonym poziomie i zapewnienie pełnej kontroli nad jego przebiegiem. Sterowanie związane jest z obsługą maszyn, urządzeń i instalacji w zakresie dotyczącym kontroli parametrów ich pracy, nie obejmuje natomiast czynności związanych z ich konserwowaniem i naprawianiem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu nie negował przy tym twierdzeń skarżącego, że praca na stanowisku automatyka odgrywa ogromną rolę we właściwym funkcjonowaniu zakładu pracy oraz że skarżący ponosi ogromną odpowiedzialność za zapobieganie zagrożeniom bezpieczeństwa publicznego oraz że awaria w obrębie urządzeń pozostających w zakresie troski skarżącego spowodować może bardzo poważane skutki w ramach całego zakładu pracy, jednak zakres wykonywanych przez skarżącego czynności nie może być utożsamiany z pracą o której mowa w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy bądź w pkt 13 lub 14 załącznika nr 2 do ustawy.
Reasumując stwierdzono, że organy inspekcji pracy, zgodnie z ich kompetencjami wynikającymi z art. 11a i art. 33 ust. 1 pkt 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy, dokonując oceny, czy prace wykonywane na stanowisku automatyka spełniają warunki pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, uwzględniły pełny zakres czynności wykonywanych przez skarżącego i zasadnie uznały, że pracownik zatrudniony na omawianym stanowisku pracy nie wykonuje prac w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. Ż., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości oraz zasądzenia na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 3 ust. 2 i art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, poprzez przyjęcie, iż skarżący nie wykonuje pracy w szczególnych warunkach lub charakterze.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że praca wykonywana przez skarżącego może zostać zaliczona do prac wskazanych w załączniku nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych – pkt 1 załącznika – "Prace bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogacaniu".
Skarżący podniósł również, iż zgodnie z poczynionymi ustaleniami świadczy on pracę bezpośrednio przy urządzeniach należących do ciągu technologicznego wzbogacania rud metali – miedzi, które to wzbogacanie, bez pracy świadczonej na stanowisku pracy skarżącego, nie byłoby możliwe – stąd jego stanowisko pracy należy do kategorii wymienionej w pkt 1 załącznika nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych.
Ponadto, skarżący świadczy pracę, od której zależy utrzymanie ruchu i nadzór nad urządzeniami, obejmuje prace naprawcze i konserwacyjne, polega na codziennej kontroli i obsłudze nadzorowanych urządzeń, usuwaniu usterek i awarii, w celu zapewnienia sprawności i ciągłości przebiegu produkcji koncentratów rudy miedzi.
Ze względu na specyfikę swojej pracy i jej ogromną rolę we właściwym funkcjonowaniu zakładu pracy, skarżący ponosi ogromną odpowiedzialność za zapobieganie zagrożeniom bezpieczeństwa publicznego.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Okręgowy Inspektor Pracy we Wrocławiu wniósł o jej oddalenie, podzielając argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga kasacyjna jest znacznie sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych. Jej nieodzownym elementem konstrukcyjnym jest wskazanie podstaw kasacyjnych oraz ich uzasadnienie art. 176 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "p.p.s.a.". Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć wskazanie konkretnej jednostki redakcyjnej określonego aktu prawnego. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej winno zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym polegało naruszenie prawa i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu lub uzasadnienie zarzutu niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień normom procesowym- wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przywołanie w skardze kasacyjnej właściwych podstaw zaskarżenia jest szczególnie istotne w kontekście zakresu postępowania kasacyjnego wyznaczonego art. 183 § 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Oznacza to, pełne związanie określonymi w skardze kasacyjnej podstawami zaskarżenia. Determinują one kierunek działalności sądu kasacyjnego, który z własnej inicjatywy nie może podjąć żadnych badań w celu ustalenia innych wad zaskarżonego orzeczenia, niż wskazane w skardze kasacyjnej. Jeżeli zatem - tak jak w rozpoznawanej sprawie - nie występuje żadna z przesłanek nieważności postępowania, NSA zobowiązany jest ograniczyć się tylko do zarzutów sformułowanych przez autora skargi kasacyjnej.
Z uwagi na wskazane granice postępowania kasacyjnego oraz na wymagania stawiane skardze kasacyjnej, sporządzenie tego środka zaskarżenia jest obwarowane przymusem adwokacko - radcowskim (art. 175 § 1 - 3 p.p.s.a). Opiera się on na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie art. 145 § 1 pkt.1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1656 ze zm.). Zarzut ten jest nieprecyzyjnie postawiony, bowiem wskazana jednostka redakcyjna zawiera 3 punkty a każdy z tych punktów po kilka podpunktów. W tej sytuacji zarzut ten nie może odnieść żadnego skutku z uwagi na powyższe argumenty dotyczące granic rozpoznawanej sprawy, które w tym wypadku nie zostały zakreślone.
Przechodząc do zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt.1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust.3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. stwierdzić należy, że nie znajduje on usprawiedliwienia w obecnym stanie prawnym. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy. Jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego wykaz prac określonych w art. 3 ust. 3 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych jest zamknięty i nie podlega uzupełnieniu, co oznacza, że cech pracy "o szczególnym charakterze" nie mogą posiadać inne prace, choćby sposób ich wykonywania i ich, jakość mogła obniżyć się z wiekiem (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 13 marca 2012 r., sygn. akt II UK 164/11, LEX nr 1171289). Wykazy prac o jakich mowa w art. 3 ust. 1 oraz 3 ustawy o emeryturach pomostowych były przedmiotem zainteresowania Trybunału Konstytucyjnego, który uznał, że załączniki do ustawy w zakresie w jakim pomijają jako przesłankę uzyskania emerytury pomostowej prace wykonywane w warunkach innych aniżeli prace w tych wykazach wymienione są zgodne z zasadą zaufania obywatela do państwa i stanowiącego przez nie prawa oraz są zgodne z zasadą ochrony praw słusznie nabytych (patrz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 3 marca 2011 r., sygn. akt K 23/09, OTK-A 2011/2/8).
Odnosząc powyższy stan prawny do sytuacji skarżącego należy wskazać, że praca przez niego wykonywana nie jest pracą o szczególnym charakterze w rozumieniu załącznika nr. 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Wskazywane przez niego praca na stanowisku "automatyk" nie jest wymienione w wykazach prac określonych w art. 3 ust. 3 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, a w związku z tym, że katalog tych prac jest zamknięty to nie ma żadnych podstaw w obecnym stanie prawnych do uznania, że praca automatyka stanowi pracę o szczególnym charakterze tak jak twierdzi skarżący.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sad Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło