I OZ 733/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 3 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 czerwca 2013 r., sygn. akt VIII SA/Wa 4/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...] w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Wyrokiem z 10 kwietnia 2013 r., VIII SA/Wa 4/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z [...] listopada 2012 r., znak [...] w przedmiocie świadczenia nienależnie pobranego, a następnie, po rozpoznaniu wniosku skarżącego, postanowieniem z 18 czerwca 2013 r., odmówił przyznania J. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), skarżący nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych, ponieważ skarży działanie organów w sprawie z zakresu pomocy i opieki społecznej – to znaczy decyzję w sprawie świadczenia nienależnie pobranego. Skoro skarżący korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, to nie rozpoznano wniosku o przyznanie prawa pomocy w tej części. Dokonując oceny sytuacji majątkowej skarżącego pod kątem spełnienia przesłanek w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy J. S. wskazał, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i synem, a źródłem dochodu rodziny są świadczenia z ubezpieczenia społecznego uzyskiwane przez skarżącego (w wysokości 811, 51 zł) oraz przez jego żonę (w wysokości 831,44 zł). Skarżący posiada dom o powierzchni 40m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,51 ha. Skarżący oświadczył ponadto, że jest osobą chorą i wymaga opieki medycznej. Z uzyskiwanych dochodów pokrywa wydatki związane z utrzymaniem domu oraz spłaca pożyczkę w wysokości 174 zł. Pozostałe środki nie wystarczają na pokrycie kosztów sądowych i wynajęcie adwokata. Zdaniem Sądu, dochód rodziny skarżącego który wynosi 1.642,95 zł miesięcznie, nie świadczy o jego trudnej sytuacji materialnej. Skarżący nie wykazał więc, że nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W zażaleniu, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Podkreślił, że jest osobą schorowaną i ponosi dodatkowe koszty na zakup leków. Nie posiada środków finansowych umożliwiających ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało uchylić. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Ocenie wojewódzkiego sądu administracyjnego podlega wniosek o przyznanie prawa pomocy, a jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Zgodnie z wnioskiem skarżącego, na trzy osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie przypada kwota 1.642,95 zł, czyli 547,65 zł na osobę miesięcznie. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie zbadał, czy syn skarżącego uzyskuje dochody, a także nie wezwał skarżącego do przedstawienia danych dotyczących wysokości wydatków ponoszonych na utrzymanie i leki – pomimo zadeklarowania przez skarżącego ponoszenia takich wydatków. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak podjęcia próby wyjaśnienia tych okoliczności uniemożliwia ocenę rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych rodziny skarżącego. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji postanowienia.