II OSK 2514/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kamiński Sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant asystent sędziego Iwona Rzucidło – Grochowska po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2015 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 1117/12 w sprawie ze skargi I. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności części działki oddala skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 10 kwietnia 2013 r., II SA/Lu 1117/12 oddalił skargę I. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Chełmie z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie nieodpłatnego przyznania własności części działki. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: We wniosku z dnia [...] stycznia 2011 r. I. T., powołując się na art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U z 2008r. Nr 50, poz. 291 ze zmianami) oraz art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społeczny rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym (Dz. U Nr 10, poz. 53) domagała się zwrotu działki nr [...] o powierzchni 0,54 ha, położonej w miejscowości [...], stanowiącą byłą własność jej matki K. S. Działka ta została wyodrębniona z nieruchomości nr [...] o powierzchni 13,44 ha, która decyzją Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lutego 1977r. na podstawie art. 9 i 31 ustawy z dnia 29 maja 1974r. o przekazywaniu gospodarstw rolnych na własność Państwa za rentę i opłaty pieniężne (Dz. U nr 21, poz. 118) została przejęta na rzecz Skarbu Państwa. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Wojewodę Chełmskiego, który jednak kolejną decyzją z dnia [...] października 1979 r. uchylił swoją poprzednią decyzję, uchylił decyzję Naczelnika Gminy [...] z dnia [...] lutego 1977r. w części dotyczącej przejęcia budynków znajdujących się w przejmowanym gospodarstwie, oraz uchylił decyzję tego samego organu z dnia 26 lipca 1978 r. w części dotyczącej zakwalifikowania nabywcy budynku wraz z działką o obszarze 0,54ha po K. S. Konsekwencją tej decyzji był wyrok Sądu Rejonowego w Chełmie z dnia 28 lutego 1980r. o uchyleniu aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1978 r., zawartego pomiędzy Skarbem Państwa, a S. K. i Z. K. w części dotyczącej nabycia przez nich działki [...] o powierzchni 0,54ha wraz z budynkami, położonej w miejscowości [...]. Zdaniem składającej podanie działka powinna zostać jej zwrócona, celem zrekompensowania krzywd i strat majątkowych, niezależnie od jej aktualnego stanu. Decyzją z dnia [...] października 2011r. Starosta Chełmski, ustalając, że w istocie chodzi tu o działkę nr [...] o powierzchni 0,53ha, odmówił nieodpłatnego przyznania jej wnioskodawczyni. Organ wyjaśnił, powołując się na art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społeczny rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym, że starosta w drodze decyzji nadaje prawo własności do działki właścicielom budynków wchodzących w skład gospodarstw przekazanych na rzecz Skarbu Państwa w zamian za świadczenia emerytalno – rentowe. Na przedmiotowej działce nie ma jednak budynków, ani też ruin budynków. Po rozpoznaniu odwołania I. T. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Chełmie decyzję Starosty utrzymało w mocy. Także w ocenie Kolegium dla żądania nieodpłatnego nabycia własności działki wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego państwu na której wzniesiono budynki, niezbędnym jest legitymowanie się tytułem własności do budynków, które muszą fizycznie istnieć. Ponadto z wnioskiem powinny zwrócić się wszystkie uprawnione osoby. Ponieważ na wspomnianej działce żadnych budynków już nie ma, brak jest także podstawy do przyznania własności działki. Kolegium zaznaczyło również, że wniosku nie złożyli wszyscy spadkobiercy K. S. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego I. T. uznała decyzję Kolegium za krzywdzącą. Zaznaczyła, że według uzasadnienia decyzji o przejęciu całości gospodarstwa na rzecz Skarbu Państwa jej przyczyną był niższy poziom produkcji rolnej od średniej na podobnych glebach i nie prowadzenie racjonalnej gospodarki na użytkach rolnych. Od tego czasu gospodarstwo zaczęło popadać w ruinę i niszczały budynki. Obecnie działka jest całkowicie zarośnięta i z tego powodu podczas wizji nie stwierdzono budynków, ani ruin. Nadal jest nie użytkowana i ulega dalszemu zniszczeniu. Podkreśliła, że nie była informowana o konieczności złożenia wniosku o zwrot działki przez wszystkich spadkobierców K. S., mimo przedłożenia postanowienia sądu o nabyciu spadku. Wydawało się jej oczywiste, w sytuacji pozytywnego załatwienia sprawy, przyznanie działki wszystkim spadkobiercom. Ponadto Kolegium informowało wszystkich spadkobierców o toczącym się postępowaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, podtrzymując dotychczasową argumentację, wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargę oddalił. Sąd wskazał, że o uzyskanie wskazanej w art. 6 ustawy z dnia 24 lutego 1989 r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz o zmianie ustawy o podatku rolnym ( Dz. U Nr 10, poz. 53) własności działki mogą ubiegać się osoby, które są właścicielami budynku, a więc nie tylko osoby, które przekazały gospodarstwo rolne, czy też ich spadkobiercy. Sąd stwierdził, że organ dokonał naruszeń procedury administracyjnej, albowiem wniosek o przyznanie prawa własności działki powinien być złożony przez wszystkich spadkobierców, jednakże pozostaje to bez wpływu na ocenę prawidłowości samej decyzji. Kwestią zasadniczą jest bowiem rozstrzygnięcie, czy omawiane uprawnienie może być zrealizowane w razie braku budynków na nieruchomości, której przekazania domaga się skarżąca. Zdaniem sądu, aby ubiegać się o prawo nieodpłatnego nabycia własności działki należy legitymować się tytułem własności do budynków - być zatem ich właścicielem oraz wykazać, że znajdują się one na działce, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu. Przepis art. 6 cytowanej ustawy przyznaje roszczenie każdemu właścicielowi budynków, bez względu na to kiedy i jak je nabył, o ile budynki te znajdują się na działce, wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego przekazanego Państwu. Z akt sprawy wnosić zdaniem sądu należy, że na przedmiotowej działce nie ma żadnych budynków. W notatce służbowej z dnia [...] lipca 2011r. sporządzonej przez geodetę Z. S. stwierdzono brak nie tylko budynków, ich ruin, ale także studni czy piwnicy. Wprawdzie czynność ta została dokonana z naruszeniem art. 67 § 2 pkt.3 kpa, nakładającego obowiązek sporządzenia protokołu z oględzin dokonywanych przy udziale przedstawiciela organu administracji publicznej, to jednak nie może mieć to znaczenia dla rozstrzygnięcia. W tym jednak przypadku skarżąca nie kwestionowała braku budynków, podkreślając w kolejnych pismach, że uległy one zniszczeniu. Trudno przypuszczać, tak jak usiłuje wykazać skarżąca, aby przeszkodą dla powyższych ustaleń było całkowite zarośnięcie działki. Skoro natomiast nie istnieje przedmiot własności (budynek) to nie istnieje podmiot, któremu to prawo przysługuje. Z tego względu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę należało oddalić. Od tego wyroku skarżąca złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lic. c) p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 2 pkt 3 k.p.a. poprzez ustalenie, że niesporządzenie protokołu z oględzin działki dokonanych w dniu 26 lipca 2011 r. przez przedstawiciela organu pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 §1 p.p.s.a Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określa §2 art.183 p.p.s.a.. Wobec tego, że w sprawie nie zachodzi nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał sprawę w granicach skargi kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera tylko jeden zarzut dotyczący naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lic. c) p.p.s.a. w zw. z art. 67 § 2 pkt 3 k.p.a., zarzut ten jest bezprzedmiotowy, albowiem zgodnie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a podstawą skargi kasacyjnej może być tylko takie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie naruszenie przepisów postępowania poprzez niesporządzenie protokołu oględzin zgodnie z art.67§2 pkt 3 k.p.a. nie tylko nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, ale nie miało żadnego wpływu, a to dlatego, że stan faktyczny sprawy jest bezsporny i niekwestionowany przez samą skarżącą, która przyznaje, że na przedmiotowej działce nie ma żadnych budynków. Przepis art.6 powoływanej ustawy z dnia 24 lutego 1989r. określa warunki podmiotowe i przedmiotowe do uzyskania prawa własności gruntu. Prawo to służy właścicielom budynków, jeśli idzie o podmiot tej normy, a budynki muszą znajdować się na działce gruntu, która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego przekazanego państwu, co odnosi się do przedmiotu jej unormowania. Oznacza to, że aby ubiegać się o prawo nieodpłatnego nabycia własności działki należy legitymować się tytułem własności do budynków- być zatem ich właścicielem. Przepis art.6 ustawy przyznaje roszczenie każdemu właścicielowi budynków, bez względu na to kiedy i jak je nabył. Niespełnienie przesłanki istnienia na działce gruntu budynków skutkuje wydaniem decyzji odmawiającej nieodpłatnego przyznania własności działki pod budynkami. W sprawie jest niesporne, że na przedmiotowej działce gruntu nie znajdują się żadne budynki, ani też jakikolwiek ich substrat, który mógłby stanowić przedmiot odrębnej własności. Skoro nie istnieje przedmiot własności (budynek) to nie istnieje podmiot, któremu prawo to przysługuje. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzut skargi kasacyjnej jest niezasadny, a dokonana przez Sąd pierwszej instancji kontrola zaskarżonej decyzji jest prawidłowa, z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.