II OZ 195/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. Y. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 96/13, o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 96/13, w sprawie ze skargi E. Y. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] grudnia 2012 roku, nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gd 96/13, odmówił E. Y. przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 lipca 2013 r. W uzasadnieniu Sąd podał, że postanowienie z dnia 26 lipca 2013 r. zostało doręczone skarżącej w dniu 5 sierpnia 2013 roku wraz z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia zażalenia. Zażalenie na ww. postanowienie skarżąca wniosła w ustawowym terminie, to jest w dniu 12 sierpnia 2013 r. Zarządzeniem z dnia 21 sierpnia 2013 r. wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych zażalenia przez złożenie czterech egzemplarzy odpisów zażalenia poświadczonych za zgodność z oryginałem w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia zażalenia. Odpis zarządzenia uznano za skutecznie doręczony skarżącej w dniu 9 września 2013 r. w trybie art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Termin do usunięcia braków formalnych zażalenia upłynął zatem skarżącej w dniu 16 września 2013 r. Postanowieniem z dnia 3 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie z dnia 26 lipca 2013 roku. Postanowienie doręczono skarżącej w dniu 17 października 2013 r. W dniu 23 października 2013 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 26 lipca 2013 r. Uzasadniając wniosek, skarżąca wyjaśniła, że zarządzenie wzywające do usunięcia braków formalnych nie zostało jej doręczone lecz pozostawione w aktach ze skutkiem doręczenia. Podniosła, że nie odebrała przesyłki, gdyż w tym czasie przebywała za granicą na leczeniu jej choroby i nie mogła odebrać przesyłki w placówce pocztowej. Tym samym nie wiedziała o wystąpieniu braków formalnych i zarządzeniu wzywającym do ich usunięcia. Dalej Sąd podniósł, że zgodnie z art. 86 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi przywrócenie terminu, jeżeli bez swojej winy nie dokonała ona w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Jako przyczynę nieodebrania przesyłki skarżąca wskazała wyjazd zagraniczny związany z leczeniem. Zdaniem Sądu pierwszej instancji doręczenie należało uznać za skuteczne w świetle art. 73 § 4 p.p.s.a., ponieważ jeżeli skarżąca planowała wyjazd zagraniczny - winna była, zgodnie z art. 70 §§ 1 i 2 p.p.s.a., zawiadomić sąd o zmianie miejsca zamieszkania, czy adresu do doręczeń. Skoro z uwagi na wyjazd skarżącej adres wskazany w skardze przestał być adresem, pod którym przebywała, winna była wskazać sądowi adres do doręczeń, pod którym doręczenia byłyby skuteczne. W razie braku możliwości wskazania innego adresu do doręczeń, skarżąca mogła ustanowić pełnomocnika do doręczeń. Obowiązek zawiadamiania o zmianie adresu istnieje w czasie trwania postępowania, do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie. W razie zaniedbania tego obowiązku pismo pozostawia się w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, chyba że nowy adres jest sądowi znany. Przy bezspornej okoliczności zaniedbania tego obowiązku, strona powinna liczyć się z negatywnymi skutkami procesowymi niepodejmowania pism sądowych. Skoro tego nie uczyniła, nie można mówić o braku winy w uchybieniu terminu. Okoliczności stanowiące treść wyjaśnień skarżącej zawartych we wniosku Sąd ocenił jako brak dochowania przez skarżącą należytej staranności w dbaniu o własne interesy. Wyjazd zagraniczny, również w celu leczenia, o ile nie miał charakteru nagłego, niemożliwego do zaplanowania, nie może zostać uznana za przyczynę niezależną od skarżącej, która uzasadniałaby przyjęcie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. Sąd pierwszej instancji uznał, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia i z tego względu oddalił wniosek na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Skarżąca w zażaleniu na powyższe postanowienie podkreśliła, że jest obywatelką Federacji Rosyjskiej i nie włada językiem polskim biegle. Z tego względu pouczenia kierowane do niej wraz z przesyłanymi pismami sądowymi były dla niej niezrozumiałe. Okoliczności tej Sąd w ogóle nie rozważył. Skarżąca nie zrozumiała pouczenia, że wyjazd za granicę z uwagi na leczenie stanowi podstawę do poinformowania o tym fakcie Sądu, nie wiedziała również, że powinna w takiej sytuacji ustanowić pełnomocnika dla doręczeń, zwłaszcza że ten ostatni fakt nie jest ujęty w pouczeniu sądowym. W ocenie skarżącej wyjazd za granicę dla poratowania zdrowia, nie był zmianą miejsca zamieszkania, które ma obecnie w Polsce w Nowym Stawie. Skarżąca wykazała w niniejszej sprawie, że jest osobą poważnie chorą, choruje na szereg schorzeń, a sama choroba ujawnia się nierównomiernie, są remisje i nawroty choroby, które uniemożliwiają normalne funkcjonowanie. Choroba skarżącej ma charakter psychosomatyczny, na podłożu psychicznym, a objawy ujawniają się na gruncie neurologicznym i somatycznym. Wyjazd skarżącej, związany ze złym stanem zdrowia, nie może stanowić zawinienia, w tym również i w świetle braku zrozumienia pouczeń z uwagi na niedostateczną znajomość języka polskiego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego - art. 86 § 2 p.p.s.a. Na wstępie należy zaznaczyć, że przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest zażalenia na postanowienie, którym Sąd Wojewódzki odmówił skarżącej przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 15 kwietnia 2013 r., na mocy którego pozostawiono bez rozpoznania wniosek skarżącej zawarty w skardze o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Z akt sprawy wynika natomiast, że w dniu 23 października 2013 r. skarżąca złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym samym zakresie. Po rozpoznaniu tego wniosku postanowieniem z dnia 30 października 2013 r. skarżącej przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata. W tej sytuacji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uchybienie terminu do usunięcia braków formalnych zażalenia na postanowienie z dnia 26 lipca 2013 r. nie powoduje ujemnych skutków dla skarżącej, co jak wyżej wskazano, jest warunkiem koniecznym przywrócenia terminu. Jednakże wskazać trzeba, że strona nie jest pozbawiona możliwości złożenia wniosku o prawo pomocy w szerszym zakresie, w razie powstania takiej konieczności. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art.197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.