IV SA/Gl 661/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta B. odmówił D. C. umorzenia należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym do alimentów: R., A. i P.C., a objętych dwoma decyzjami orzekającymi o obowiązku zwrotu należności. Jednocześnie wskazany organ administracyjny odroczył stronie do dnia 31.12.2017 r. termin płatności należności wypłaconych wymienionym osobom uprawnionym w okresie od 1.10.2008 r. do 30.09.2010 r. na podstawie decyzji z [...] r. i [...] r. W motywach decyzji podniesiono, że nie wystąpiły przesłanki do umorzenia należności przez organ właściwy dłużnika w oparciu o art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (j.t. Dz. U. Nr 1 z 2009 r., poz. 7 ze zm.), zwanej dalej "ustawą o pomocy", gdyż egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest bezskuteczna. Natomiast oceniając sprawę jako organ właściwy wierzyciela wskazano, że umorzenie w trybie art. 30 ust. 2 powołanej ustawy następuje w ramach uznania administracyjnego. Wykonując tę kompetencję organ uznał, że wniosek o umorzenie należności nie zasługuje na uwzględnienie. Sytuacja wnioskodawcy nie wynika bowiem z jakiegoś zdarzenia losowego, lecz spowodowana jest odbywaniem kary pozbawienia wolności. Z kolei powstanie zadłużenia i obowiązek jego uregulowania jest następstwem zaniechania przez stronę wywiązywania się wobec dzieci z obowiązku alimentacyjnego. Ubocznie organ zauważył, że umorzenie nie wpłynęłoby na poprawę sytuacji strony wobec powiększającego się zadłużenia alimentacyjnego. Także ewentualne korzystanie przez wnioskodawcę po opuszczeniu zakładu karnego z pomocy społecznej nie oznacza automatycznie obowiązku umorzenia przedmiotowych należności. Przy rozstrzyganiu wzięto również pod uwagę interes społeczny. Natomiast aktualna sytuacja strony skłoniła organ do odroczenia płatności należności. W odwołaniu D. C. powołał się na wyrok Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r., którym umorzono mu należności wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego w kwocie 50.000 zł. Nadmienił również, że w toku jest sprawa alimentacyjna z powództwa jego najstarszego syna R. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, w całości podzielając jej ustalenia i wnioski. W szczególności potwierdzono, że wobec bezskuteczności egzekucji kwestię umorzenia należności można było rozpatrywać jedynie na gruncie art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy. Natomiast w ramach uznania administracyjnego organ podstawowego stopnia miał podstawy do negatywnego rozstrzygnięcia. Okolicznością przemawiającą za umorzeniem należności nie może być fakt odbywania kary pozbawienia wolności. Ponadto skarżący wycofał pozew o obniżenie alimentów co oznacza, że uznał kwotę alimentów za prawidłową i możliwą do zapłaty. Jego sytuacja po opuszczeniu zakładu karnego może ulec poprawie, w związku z czym umorzenie należności jest w chwili obecnej przedwczesne. Natomiast odroczenie terminu płatności Kolegium uznało za zasadne. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego D.C. zakwestionował zaskarżoną decyzję uważając, że całokształt okoliczności sprawy przemawia za jej pozytywnym rozstrzygnięciem. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a tylko pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Kontrolę tę Sąd przeprowadził w całości z urzędu, gdyż sam skarżący nie sformułował zarzutów, które można by odnieść do konkretnych przepisów prawa materialnego, czy procesowego. Natomiast zarówno przeprowadzone postępowanie administracyjne, jak i jego wynik nie budzą zastrzeżeń. Zgromadzony materiał potwierdza, że prowadzona przeciwko skarżącemu egzekucja jest bezskuteczna, a zatem wniosek mógł być rozpatrzony tylko w ramach normy art. 30 ust. 2 ustawy o pomocy. Trafnie organy zwróciły uwagę na uznaniowy charakter decyzji wydawanych na podstawie tego przepisu. Sądowa kontrola rozstrzygnięć wydanych w ramach takiego uznania jest ograniczona do badania, czy granice uznania w danym przypadku nie zostały przekroczone. O ile stanowisku organu nie można przypisać cech dowolności, a więc gdy ma ono oparcie w zgromadzonym materiale, jest umotywowane i logicznie poprawne, to właściwie podważenie go w postępowaniu sądowym nie jest dopuszczalne. Tymczasem w niniejszej sprawie bezsporne w sumie okoliczności upoważniały do wniosków przedstawionych w decyzjach organów obu instancji. Przywołując orzecznictwo słusznie organ I instancji wskazał, że odbywanie przez skarżącego kary pozbawienia wolności nie może stanowić wystarczającej przesłanki do umorzenia, gdyż w przeciwnym razie byłoby to premiowaniem działań przestępczych. Nie sposób nie zauważyć, że skarżący instrumentalnie odnosi się do wydanych w stosunku do niego wyroków sądowych. W odwołaniu bazuje niemal w całości na korzystnym dla niego wyroku umarzającym mu należności w kwocie 50.000 zł, natomiast kontestuje wyrok karny twierdząc, że został skazany za "[...]. W takim zaś aspekcie wyrażone przez skarżącego poczucie pokrzywdzenia nie jest usprawiedliwione. Ponadto w cytowanym przez skarżącego w odwołaniu wyroku umarzającym należności wobec likwidowanego funduszu alimentacyjnego wyraźnie wskazano, że Sąd miał na uwadze także zadłużenie skarżącego z tytułu świadczeń alimentacyjnych wobec MOPS. Tym samym nie występują racjonalne powody, by w zbliżonym czasie skarżący miał skorzystać z umorzenia swoich zaległości w jeszcze szerszym wymiarze. Uwzględniając jego sytuację dochodową i rodzinną trafnie Kolegium zauważyło, że mimo braku dochodów skarżący zaniechał działań w kierunku zmniejszenia swoich zobowiązań alimentacyjnych (cofnął pozew o obniżenie alimentów), a zatem nie wykorzystuje swoich możliwości i uprawnień w kierunku ograniczenia wzrostu zadłużeń, w tym także obejmujących przedmiotowe należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobom uprawnionym. W okresie pobytu w zakładzie karnym skarżący ma przy tym zapewnione zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych i stan jego należności nie ma na to żadnego wpływu. Natomiast rozważanie jego sytuacji z wyprzedzeniem kilkuletnim byłoby tylko hipotetyczne. Rację ma więc Kolegium mówiąc o przedwczesności ewentualnego umorzenia. Odroczenie płatności do końca roku, w którym skarżącemu kończy się odbywanie kary, należy uznać za odpowiednie do okoliczności rozpatrywanego przypadku. W ramach reguły a maiori ad minus takie rozstrzygnięcie było dopuszczalne. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzeczono, jak w sentencji. sw