V SA/Wa 2579/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant st. specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2013r. sprawy ze skargi S. J. na postanowienie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2012r. nr [...] w przedmiocie kontynuowania czynności kontrolnych; 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z dnia [...] września 2012r.; 2. zasądza na rzecz S. J. od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z [...] października 2012 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. z dnia [...] września 2012 r., mocą którego ZUS postanowił kontynuować czynności kontrolne prowadzone u płatnika składek O. we W. Zaskarżone postanowienie zapadło w następującym stanie faktycznym. Pismem z [...] lipca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział we W. powiadomił Firmę O. we W. o zamiarze wszczęcia kontroli wskazując na jej zakres. W dniu [...] lipca 2012 r. ZUS poprzez uprawnionego Inspektora Kontroli wydał upoważnienie dla inspektora kontroli w osobie K. T. do przeprowadzenia kontroli w siedzibie płatnika składek S. J. –O. we W. wskazując zakres przedmiotowy kontroli oraz datę jej rozpoczęcia i przewidywany okres jej zakończenia czyli 12 dni roboczych od daty doręczenia kontrolowanemu upoważnienia do przeprowadzenia kontroli. W dniu [...] sierpnia 2012 r. została wszczęta kontrola w ramach, której sprawdzono umowy o dzieło zawarte w 2009 r., ich księgowanie oraz poproszono kontrolowanego o dostarczenie kserokopii wspomnianych umów. W dniu [...] sierpnia 2012 r. inspektor kontroli sporządziła notatkę służbową, z której wynika, ze kontrolowany podmiot upoważnił doradcę podatkowego do reprezentowania go w toku kontroli oraz, że odmówił dostarczenia żądanych kserokopii umów o dzieło żądając pisemnego wniosku oraz odmówił złożenia wyjaśnień na temat w/w umów. Pismem z [...] sierpnia 2012 r. inspektor kontroli wezwała kontrolowanego do wydania w dniu [...] września 2012 r. uwierzytelnionych kserokopii żądanych uprzednio umów o dzieło oraz w notatce służbowej z tego samego dnia zawarła informację, że: kontrolowany odmówił przyjęcia wezwania do wydania dokumentów, zakwestionował wraz ze swoim pełnomocnikiem prawidłowość wystawienia upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz, że zażądano od niego przedstawienia pełnej dokumentacji za lata 2009 – 2011. W dniu [...] września 2012 r. inspektor kontroli sporządziła wezwanie do płatnika składek ( przyjęte przez niego) do przedstawienia w dniu [...] września 2012 r. żądanych uprzednio umów o dzieło i dotyczących ich rachunków. Jednocześnie tego samego dnia inspektor kontroli zwróciła się do ZUS O/W. Wydział Kontroli Płatników Składek o wyrażenie zgody na zmianę terminu zakończenia kontroli do 24 dni roboczych wskazując, że firma jest średnim przedsiębiorcą. Zgoda ta została wyrażona pisemnie tego samego dnia przez uprawnionego Inspektora Kontroli ZUS . W tym stanie rzeczy w dniu [...] września 2012 r. kontrolująca w osobie K. T., pisemnie poinformowała o przedłużeniu kontroli kontrolowany podmiot doręczając mu jednocześnie tego samego dnia stosowne upoważnienie w tym zakresie. W dniu [...] września 2012 r. pełnomocnik płatnika składek złożył sprzeciw w związku z prowadzeniem kontroli wskazując, że odbywa się ona z naruszeniem przepisów art. 79a ust. 6 pkt 6 i 7 oraz w związku z art. 83 ust. 1, 2 i 3 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej ponieważ termin prowadzenia kontroli nie został skutecznie przedłużony w związku z czym minął, co nakazuje umorzenie postępowania kontrolnego. Postanowieniem z [...] września 2012 r. ZUS Oddział we W. na podstawie art. 68 ust. 1 pkt 6 oraz art. 92a ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 84c ust. 9 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 124 i 125 k.p.a. postanowił kontynuować prowadzenie kontroli. W uzasadnieniu postanowienia organ wyjaśnił, że pierwotnie przewidywany termin zakończenia kontroli przewidziany był na [...] września 2012 r. lecz przed jego zakończeniem bo [...] września 2012 r. został on przedłużony i czas kontroli ustalony został na 24 dni robocze w związku z czym upływa [...] września 2012 r. Jest to zgodne z treścią art. 83 ust.1 pkt 3 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, bo firma jest średnim przedsiębiorcą. Od postanowienia kontrolowany podmiot złożył zażalenie. W jego uzasadnieniu podkreślił, że kontynuując kontrolę, ZUS naruszył treść art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ze względu na przekroczenie czasu jej trwania. Zwrócił uwagę, że kontrolowany przedsiębiorca pracuje 7 dni w tygodniu zatem 24 dni robocze przewidziane na prowadzenie kontroli powinny być liczone z uwzględnieniem tego faktu a zważywszy, że zgodnie z art. 89 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych termin kontroli należało liczyć od [...] sierpnia 2012 r. możliwość jej prowadzenia ustała. Postanowieniem z [...] października 2012 r. Prezes ZUS utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy. W jego uzasadnieniu ponownie ustalił stan faktyczny dotyczący przebiegu kontroli i wskazał, że zarzut dotyczący naruszenia treści art. 81 ust. 1 pkt 3 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej jako odnoszący się do prowadzenia książki kontroli nie ma zastosowania w sprawie. Jeśli natomiast chodzi o treść art. 83 ust. 1 pkt 3 w/w ustawy, który ma zastosowanie w sprawie, nie został on naruszony ponieważ termin prowadzenia kontroli minął [...] września 2012 r. Powołując się na pojęcie dnia roboczego organ wskazał, że należy odnieść go do pojęcia mającego powszechne zastosowanie w gospodarce i do rozumienia jakie nadało mu również uzasadnienie do projektu ustawy o swobodzie gospodarczej, w którym stwierdzono, że pod pojęciem dnia roboczego należy rozumieć " każdy dzień, który nie jest sobotą lub dniem wolnym od pracy w rozumieniu ustawy z 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy". Powoduje to, że zarzut strony dotyczący tego, że dniem roboczym jest każdy dzień funkcjonowania przedsiębiorcy jest niezasadny. Od postanowienia tego kontrolowany przedsiębiorca wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Postanowieniu zarzucił naruszenie treści art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej polegające na uznaniu, że dni robocze nie są to dni robocze przedsiębiorcy ale de facto dni robocze podmiotu dokonującego kontroli, co doprowadziło do przekroczenia czasu kontroli oraz naruszenie treści art. 84c ust.9 lit. a w/w ustawy w zw. z art. 84 ust 9 lit. b wspomnianej ustawy polegającym na wydaniu postanowienia o kontynuowaniu kontroli mimo braku podstaw ku temu. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że w jego ocenie upoważnienie do przeprowadzenia kontroli przewidywało zawity termin 12 dni do jej przeprowadzenia, który może być przedłużony jedynie przez uprawnioną osobę i tylko w sytuacji gdy zajdą okoliczności przewidziane przepisami prawa, a przedłużenie to musi być uzasadnione na piśmie i doręczone przedsiębiorcy, co w przypadku skarżącego nie miało miejsca. W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie tak jak i postanowienie je poprzedzające zostało wydane z naruszeniem przepisów wskazanych w skardze. W odpowiedzi pełnomocnik organu odniósł się do zarzutów skargi i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skargę należało uwzględnić. W ocenie Sądu trafny jest zarzut przeprowadzenia kontroli po dniu [...] września 2012 r. mimo braku właściwego, zgodnego z przepisami jej przedłużenia. Nie jest sporne, że upoważnienie do przeprowadzenia kontroli, które zostało doręczone kontrolowanemu przedsiębiorcy w dniu [...] sierpnia 2012 r. określało czas przeprowadzenia kontroli na 12 dni roboczych licząc od dnia doręczenia upoważnienia do jej przeprowadzenia. Zgodnie z art. 83 ust. 3 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej z 2 lipca 2004 r. przedłużenie czasu trwania kontroli jest możliwe jedynie z przyczyn niezależnych od organu kontroli i wymaga uzasadnienia na piśmie. Uzasadnienie doręcza się przedsiębiorcy i wpisuje do książki kontroli przed podjęciem dalszych czynności kontrolnych. Przedłużenie czasu trwania kontroli nie może naruszać terminów, o których mowa w ust. 1. tego przepisu czyli w przypadku średniego przedsiębiorcy, nie może ona trwać dłużej niż 24 dni robocze. Treść upoważnienia określa przepis art. 79a ust 6 ustawy i m.in. musi ono zawierać podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji. Upoważnienie udzielone K. T. dokonującej kontroli u skarżącego zostało podpisane przez T. M. z podaniem funkcji oraz z powołaniem się na upoważnienie udzielone mu przez Głównego Inspektora Kontroli ZUS. W takiej sytuacji przy braku konkretnych zarzutów co do uprawnień T. M. brak jest podstaw do kwestionowania jego prawa do udzielania upoważnień inspektorom kontroli. Tym niemniej mimo udzielenia przez niego pisemnej zgody K. T. na przedłużenie prowadzonej kontroli należy uznać, że nie wypełnia ono ustawowych przesłanek określonych treścią art. 83 ust. 3 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej i to zdaniem Sądu nie tylko co do wymaganych podstaw jego udzielenia ale również co do jego formy. Wprawdzie treść art. 83 ust. 3 ustawy, nie określa jakie elementy powinno zawierać upoważnienie ale bez wątpienia musi ono mieć formę pisemną, wskazywać na przyczyny przedłużenia czasu trwania kontroli, powoływać podstawę prawną oraz zawierać podpis osoby uprawnionej do jego przedłużenia. Zdaniem Sądu powinno ono zawierać więc podpis T. M. a nie osoby, której udzielono przedłużenia. Niezależnie od tego pismo z [...] września 2012 r. informujące kontrolowanego przedsiębiorcę o przedłużeniu kontroli do 24 dni roboczych doręczone mu tego samego dnia, nie zawiera wskazania powodów przedłużenia kontroli bo za takie nie można uznać powołanie się na fakt, że kontrolowany jest średnim przedsiębiorcą. Przedłużenie kontroli z tego powodu, nie stanowi okoliczności niezależnej od organu kontroli ponieważ skoro był on płatnikiem składek to okoliczność ile osób zatrudnia, była organowi znana przed rozpoczęciem kontroli. Oczywiście takim powodem mógłby być fakt utrudniania przeprowadzenia kontroli o czym była mowa w odpowiedzi na skargę ale tylko w wypadku wydania prawidłowego przedłużenia kontroli z podaniem przyczyny przedłużenia. Okoliczność ta nie miała jednak miejsca w związku z czym należy uznać, że w związku z naruszeniem treści art. 83 ust. 3 ustawy o swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej doszło również do naruszenia treści art. 83 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. Sąd nie podziela natomiast poglądu skarżącego co do rozumienia pojęcia dni roboczych uznając stanowisko wyrażone w tym względzie przez organ za trafne i zgodne z prawem. Powoduje to, że nie można w związku z tym uznać, że organ miał obowiązek prowadzić kontrolę również w soboty oraz w niedziele a więc dni pracy kontrolowanej firmy. Mając powyższe okoliczności na uwadze i uznając, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie z [...] września 2012 r. zostało wydane z naruszeniem prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a orzekł jak w sentencji wyroku.