II FSK 2066/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej w sprawie z skargi kasacyjnej B. F. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 15 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 100/13 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie z skargi B. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 października 2012 r. o nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: 1. przeprowadzić z urzędu dowód z pisma Poczty Polskiej SA z dnia 31 maja 2013 r. znajdującego się na karcie 114 akt sądowych. 2. uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 100/13, odrzucił skargę B. F. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych. Sąd I instancji wskazał, że przesyłka polecona zawierająca decyzję adresowaną do pełnomocnika Skarżącej, będącego radcą prawnym, została dwukrotnie awizowana, tj. w dniu 2 listopada 2012 r. oraz w dniu 12 listopada 2012 r. z powodu nieobecności adresata, o czym umieszczono zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej, a następnie w dniu 19 listopada 2012 r. wydana jej adresatowi. W dniu 19 grudnia 2012 r. Skarżąca, złożyła skargę na powyższą decyzję. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej odrzucenie wskazując, że została ona złożona z uchybieniem terminu. W ocenie organu zaskarżona decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony w dniu 16 listopada 2012 r., mimo iż faktycznie odebrał on przesyłkę w dniu 19 listopada 2012 r. Zgodnie z art. 150 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm.; zwana dalej : "Ordynacja podatkowa") organ uznał, że "czternastodniowy termin, w którym poczta zobowiązana była przechowywać niedoręczoną przez listonosza w dniu 2 listopada 2012 r. przesyłkę upłynął w dniu 16 listopada 2012 r." i wobec tego termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 17 grudnia 2012 r. W uzasadnieniu postanowienia WSA zwrócił uwagę, że zgodnie z art. 150 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Zgodnie z art. 150 § 1a powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Sąd I instancji podkreślił, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej zaskarżoną decyzję wynikało, że została ona odebrana w dniu 19 listopada 2012 r. Ze względu na przyjęcie fikcji prawnej wynikającej z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej Sąd stwierdził, że skoro przesyłka ta została awizowana po raz pierwszy w dniu 2 listopada 2012 r., a następnie po raz drugi w dniu 12 listopada 2012 r., to doręczenie zgodnie z przytoczoną regułą zawartą w art. 150 Ordynacji podatkowej, nastąpiło z dniem 16 listopada 2012 r. Termin do odebrania tej przesyłki biegł od daty pierwszego awizowania przez kolejnych 14 dni. W ocenie Sądu I instancji jeśli podatnik nie odbierze przesyłki w ciągu 14 dni od dnia dostarczenia pierwszego awiza uznać należy, że została ona doręczona prawidłowo. W konsekwencji Sąd uznał, że wskazany w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zwana dalej: "p.p.s.a") trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, liczony od dnia doręczenia decyzji, tj. od dnia 16 listopada 2012 r., upłynął w dniu 17 grudnia 2012 r. W skardze kasacyjnej Skarżąca zaskarżyła w całości postanowienie Sądu I instancji i wniosła o uwzględnienie skargi kasacyjnej oraz uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto, wiosła o zarządzenie sprowadzenia na rozprawę dokumentów znajdujących się w posiadaniu poczty polskiej tj. Urzędu Pocztowego w C., tj.: kopii "Żądania dosyłania przesyłek i przekazów pocztowych" z dnia 22 czerwca 2012 r. na okoliczność przekierowania przesyłek listowych z wyłączeniem pism w postępowaniu podatkowym, powtórnego awiza przesyłki zawierającej decyzję organu drugiej instancji, na okoliczność jego treści, w tym daty i miejsca pozostawienia awiza oraz terminu i miejsca odbioru przesyłki; karty doręczeń korespondencji z dnia 9 listopada 2012 r. na okoliczność braku awizowania przesyłki w tej dacie. Jednocześnie na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 150 § 1 a i § 2 Ordynacji podatkowej poprzez błędne uznanie, iż skarga została wniesiona po upływie terminu w wyniku wadliwego przyjęcia, iż doszło do tzw. fikcji doręczenia decyzji 16 listopada 2012 roku, mimo iż strona odebrała decyzję 19 listopada 2013 roku. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej pełnomocnik Skarżącej wskazał, że Sąd dokonał błędnych ustaleń faktycznych sprzecznych z materiałem sprawy. Argumentował, że jako pełnomocnik Skarżącej nigdy nie otrzymał pierwszego awiza przesyłki listowej zawierającej decyzję organu drugiej instancji. Po raz pierwszy otrzymał informację o pozostawieniu przesyłki w urzędzie pocztowym w dniu 12 listopada 2012 r., a było to zgodnie z adnotacją poczty awizo powtórne. Pełnomocnik wskazał, że nie zwrócił wówczas uwagi na fakt, iż ta konkretnie przesyłka nie była awizowana po raz pierwszy, a to z racji wykonywanego zawodu, gdyż codziennie odbiera liczną korespondencję. Pełnomocnik odebrał przesyłkę pocztową w dniu 19 listopada 2012 r. zgodnie ze znajdującym się na dokumencie awiza wskazanym terminem odbioru w urzędzie pocztowym do dnia 19 listopada 2012 r. Fakt, iż radca prawny odebrał przesyłkę we wskazanym na awizie terminie potwierdza jego zdaniem okoliczność, iż przesyłka była przechowywana w urzędzie pocztowym i nie dokonano jej zwrotu do nadawcy. Autor skargi kasacyjnej podkreślił, że powtórne awizo przesyłki zostało pozostawione pod niewłaściwym adresem, tj. przy ulicy T. 9 w C., a więc niezgodnie z oznaczeniem adresu na kopercie, który wskazano jako ul. N. 39 w C. Pełnomocnik wskazał, że zawarł umowę z pocztą polską na dosyłanie przesyłek i przekazów pocztowych adresowanych na ul. N. 39 w C. adres ul. T. 9 w C., jednak z zastrzeżeniem, iż dosłaniu nie podlegają pisma w m.in. postępowaniu podatkowym. Wobec powyższego doręczyciel winien pozostawić informację o awizowaniu przesyłki w skrzynce pocztowej przy ul. N. 39. Tymczasem pozostawienie powtórnego awiza przez listonosza w dniu 12 listopada 2012 r. przy ulicy T. 9, pozwalało mu sądzić, iż awizo nie dotyczy przesyłki w postępowaniu sądowym, administracyjnym ani podatkowym. Ponadto, pełnomocnik uznał, że WSA w Gliwicach błędnie przyjął, iż do doręczenia przesyłki doszło nie w dniu rzeczywistego odbioru przesyłki przez autora skargi kasacyjnej, lecz wcześniej tj. z dniem 16 listopada 2012 r., na skutek zastosowania fikcji doręczenia zastępczego. Podkreślił, że zastosowanie trybu doręczenia zastępczego zgodnie z art. 150 Ordynacji podatkowej może mieć miejsce jedynie w przypadku niemożności doręczenia przesyłki bezpośrednio do rąk adresata, bądź osoby upoważnionej do odbioru korespondencji. Radca prawny wskazał, iż w dniu 2 listopada 2012 r. jego Kancelaria była czynna, a w lokalu byli obecni zarówno pełnomocnik skarżącej jak i inny pracownik, stażysta i praktykant. W tych okolicznościach nie mogło dojść do sytuacji, aby doręczyciel poczty nie mógł doręczyć korespondencji bezpośrednio do rąk pełnomocnika Skarżącej, bądź osoby upoważnionej. Podkreślono, że na stronie internetowej poczty polskiej w zakładce "śledź przesyłkę" jako datę powtórnej awizacji wskazano termin 9 listopada 2012 r., a nie 12 listopada 2012 r. Nie było wobec tego jasne w jaki sposób doszło do awizowania przesyłki w sprawie. Jeśli poczta polska dokonuje awizacji przesyłki dowolnie według swojego uznania, określając datę awizacji niezgodnie z rzeczywistością, to trudno przyjąć, iż takie doręczenie jest dokonywane w sposób prawidłowy i aby można było w takim przypadku zastosować fikcję doręczenia zastępczego. Sąd I instancji przyjął fikcję doręczenia, przy czym nie ustalił, w jaki sposób doręczyciel powiadomił skarżącego o przesyłce. Zdaniem pełnomocnika Sąd nie zbadał czy doręczyciel w ogóle powiadomił adresata o przesyłce, czy pozostawił zawiadomienie o miejscu odbioru przesyłki, a przede wszystkim jaki był termin odebrania przesyłki wskazany przez doręczyciela na awizie. Zdaniem autora skargi WSA w Gliwicach w ogóle nie poczynił żadnych ustaleń co do okoliczności w jakim terminie pełnomocnik mógł odebrać pismo z urzędu pocztowego według treści awiza. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że pomimo faktu, że jest profesjonalistą i wykonuje zawód radcy prawnego nie był w stanie zweryfikować, czy poczta polska prawidłowo oznaczyła na powtórnym awizie termin do odbioru przesyłki, a to z tego powodu, iż w dacie awizacji nie ma żadnej wiedzy czego dotyczy przesyłka i kto jest jej nadawcą, gdyż na awizie nie umieszcza się takich informacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy. Za trafny należy uznać zarzut naruszenia art. 58 § 1 pkt 2 w zw. z art. 53 § 1 p.p.s.a. i w zw. z art. 150 § 1 a i § 2 Ordynacji podatkowej. W istocie bowiem zarzut ten zmierza do wykazania błędnie ustalonego przez Sąd I instancji stanu faktycznego i wadliwego w rezultacie zastosowania przepisu o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Na wstępie należy zauważyć, iż prawidłowa rekonstrukcja stanu faktycznego możliwa stała się dopiero po przedłożeniu przez stronę wnosząca skargę kasacyjną pisma Poczty Polskiej SA z dnia 31 maja 2013 r., które potwierdziło szereg nieprawidłowości poczty przy doręczaniu przesyłki, za pośrednictwem której organ dokonywał doręczeń stosownie do przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwana dalej "Ordynacja podatkowa") w brzmieniu obowiązującym w dacie doręczania decyzji ostatecznej. Pozbawiony zatem racji jest zarzut strony wnoszącej skargę kasacyjną, że Sąd I instancji nie zbadał czy doręczyciel w ogóle powiadomił adresata o przesyłce, czy pozostawił zawiadomienie o miejscu odbioru przesyłki, a przede wszystkim jaki był termin odebrania przesyłki wskazany przez doręczyciela na awizie, gdyż orzekając WSA kierował się normą wyrażoną w art. 133 § 1 p.p.s.a., który stanowi, że sąd orzeka na podstawie akt sprawy. Ze znajdującego się zaś w aktach sprawy odpisu dowodu doręczenia decyzji ostatecznej wynika, że była ona awizowana po raz pierwszy w dniu 2.11.12 i po raz drugi 12.11.2012 pod adresem w C., ul. N. 39. Tymczasem z wyjaśnień Poczty Polskiej SA wynika, iż pod tym adresem doręczyciel w ogóle nie podjął próby doręczenia przesyłki, a uczynił to pod adresem przy ul. T. 9, do czego nie było podstaw. Bezpodstawne w rezultacie są ustalenia, z których wynika, że w sposób prawidłowy doszło do awizowania przesyłki w dniu 2 listopada 2012 r. pod adresem widniejącym w osnowie decyzji i na zwrotnym poświadczeniu odbioru. Nie można zatem przyjąć, aby zgodnie z art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej zawiadomienie zostało pozostawione w miejscu zamieszkania lub biurze adresata wskazanym w korespondencji. Tym samym nie rozpoczął swojego biegu termin przewidziany art. 150 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej. Z tych samych przyczyn bezskuteczne było także drugie zawiadomienie z dnia 12 listopada 2012 r., gdyż jak wynika z wyjaśnień Poczty Polskiej SA również zostało dokonane pod innym adresem, aniżeli widniejący na przesyłce. Wobec tego zasadnym jest przyjęcie, że do doręczenia doszło dopiero w dniu 19 listopada 2012 r. i to w trybie doręczenia uregulowanego w art. 148 § 3 Ordynacji podatkowej. Za uzasadniony przypadek doręczenia pisma na terenie placówki pocztowej uznać należy bowiem sytuację, w której na skutek nieprawidłowych zawiadomień o pozostawieniu pisma, bezskuteczne okazały się wcześniejsze próby doręczenia przesyłki przez pocztę uregulowane w art. 150 § 1 pkt. 1 i § 1a Ordynacji podatkowej. Z uwagi na to, że dla wyjaśnienia istotnych wątpliwości niezbędne było przeprowadzenie dowodu z dokumentu stanowiącego odpowiedź na reklamację strony skarżącej dotyczącą świadczenia usług pocztowych Naczelny Sąd Administracyjny postanowił o przeprowadzeniu dowodu z dokumentu wskazanego w pkt. 1 sentencji na podstawie art. 106 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a. Z tych względów w oparciu o art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 p.p.s.a orzeczono jak w pkt. 2 sentencji postanowienia.