I SAB/Wa 429/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. D., T. S., E. W. na przewlekłość Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W do wydania rozstrzygnięcia w sprawie wniosku T. S. i W. D. z dnia [...] kwietnia 2002 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowiącą działkę nr [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że przewlekłość miała charakter rażącego naruszenia prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących W. D., T. S. i E. W. solidarnie kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. 4. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących W. D. i T. S. solidarnie kwotę 257 (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z [...] września 2012 r. W. D., T. S. i E. W., reprezentowane przez adw. I. R., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłość Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] kwietnia 2002 r. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. nr hip. [...], stanowiącą działkę nr [...]. Z akt sprawy wynika, że W. D. i T. S., spadkobierczynie byłych współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, tj. Z. i J. S. (zgodnie z postanowieniami Sądu Rejonowego dla W. z dnia [...] lipca 1983 r. sygn. akt [...] oraz z dnia [...] maja1996 r. sygn. akt [...]), pismem z [...] kwietnia 2002 r. wystąpiły o przyznanie, na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za wyżej wskazaną nieruchomość. W związku z niezałatwieniem przez Prezydenta W., w terminie określonym w art. 35 k.p.a., wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...], W. D., T. S. i E. W., reprezentowane przez adw. I. R., wystąpiły do Wojewody [...] z zażaleniem, które organ wojewódzki postanowieniem z [...] czerwca 2012 r., nr [...] uznał za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 2 miesiące od daty doręczenia postanowienia. Mając na uwadze dalszą bezczynność organu w sprawie wniosku z [...] kwietnia 2002 r. W. D., T. S. i E. W., reprezentowane przez adw. I. R., wniosły do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyżej wskazaną skargę na przewlekłość Prezydenta W. W uzasadnieniu podniesiono, że wobec bezskutecznego upływu wyznaczonego przez Wojewodę [...] terminu załatwienia sprawy, organ nie wskazał nowego terminu, nie podał przyczyn niezałatwienia sprawy w terminie oraz nie wydał decyzji w sprawie, zatem skarga niniejsza jest zasadna. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odpowiadając na skargę Prezydent W. wniósł o jej oddalenie argumentując, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie gromadzenia całości dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania. Ponadto organ zaznaczył, że pismem z [...] października 2012 r. pełnomocnik stron został poinformowany o czynnościach podjętych przez organ w celu zgromadzenia całości dokumentacji niezbędnej do zakończenia postępowania oraz przewidywanym terminie zakończenia postępowania. Poinformowany o wniosku skarżących dotyczącego trybu rozpoznania skargi, Prezydent nie wniósł w tym przedmiocie sprzeciwu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) powoływana dalej jako: "p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że realizacja zasady szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 k.p.a., a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z [...] kwietnia 2002 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 k.p.a. wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 k.p.a. wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd rozpoznający sprawę prezentuje pogląd, że organ przewlekle prowadzi postępowanie nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie, po wpłynięciu w dniu [...] kwietnia 2002 r. wniosku T. S. i W. D. o odszkodowanie, po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 k.p.a., załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 k.p.a. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności, bądź też mamy do czynienia z przewlekłością postępowania administracyjnego. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Prezydent W. rozpoznając wniosek z [...] kwietnia 2002 r., przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, Prezydent nie zakończył postępowania. Zatem, mimo upływu około 11 lat, organ nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Sąd dostrzegł, że Prezydent podjął pierwsze czynności zmierzające do zebrania dokumentacji niezbędnej do rozstrzygnięcia sprawy [...] lipca 2002 r., jednak kolejne wystąpienia miały miejsce dopiero [...] grudnia 2006 r., zaś następne [...] sierpnia 2011 r., [...] czerwca 2012 r. oraz [...] i [...] lipca 2012 r. Zatem poszczególne czynności organu dokonywane były w znacznych odstępach czasu, bez wyznaczania terminu zakończenia postępowania oraz bez wskazywania przyczyn niezałatwiania sprawy. Takimi działaniami organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, zawarte w art. 12 k.p.a. Ponadto o przyczynach niezałatwienia sprawy w terminie oraz o wyznaczeniu nowego terminu zakończenia postępowania Prezydent poinformował wnioskodawców dopiero po wniesieniu przez strony skargi na przewlekłość (pismem z [...] października 2013 r.). W tym miejscu zaznaczenia jednak wymaga, że wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie może zwalniać organu orzekającego od zarzutu przewlekłego prowadzenia postępowania w sytuacji, gdy od złożenia przez stronę wniosku o odszkodowanie minęło około 11 lat i w tym czasie organ w dalszym ciągu nie wydał decyzji w sprawie, podczas gdy powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić materiał dowodowy w sposób skonsolidowany i adekwatny do kolejnych, powstających w jego toku zagadnień procesowych. Zatem zwłoka w wydaniu decyzji została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył tym samym należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę. Mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do załatwienia sprawy – nawet jeśliby przyjąć, iż ma ona skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na przewlekłość Prezydenta W. Sąd stwierdził, że Prezydent z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku z [...] kwietnia 2002 r., czym rażąco naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i 3, art.12 § 1 i 2 oraz art. 36 § 1 k.p.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Co do rażącego charakteru przewlekłości organu zauważyć wprawdzie należy, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m.in. art. 149 p.p.s.a., wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania, czy przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa – przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 16 maja 2011 r. Sąd uznał, że przewlekłość, której dopuścił się organ jest nadzwyczaj naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na aktywność organu ujawniającą się raz na kilka miesięcy, bez wyznaczania terminu zakończenia postępowania oraz bez wskazywania przyczyn niezałatwiania sprawy. Powyższe jest wynikiem wyłącznie i bezpośrednio niedziałania i opieszałości Prezydenta W. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął konkretnych, realnych czynności skutkujących zakończeniem postępowania w sprawie i zignorował terminy jej załatwienia. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.