IV SA/Wa 2935/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant sekr. sąd. Marek Lubasiński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Karnym oddala skargę Zaskarżoną decyzją z dnia [...] września 2012 r. n. [...] Minister Sprawiedliwości utrzymał w mocy własną decyzję z [...] lipca 2012 r. w sprawie odmowy sprostowania danych zgromadzonych w Krajowym Rejestrze Karnym dotyczących wyroku Sądu Rejonowego dla [...] o sygn akt [...] wydanego przeciwko M. P. (dalej Skarżący), poprzez ich usunięcie z bazy danych Krajowego Rejestru Karnego informacji o jego skazaniu. Powyższe rozstrzygnięcie było wynikiem następujących ustaleń faktycznych i oceny prawnej organu. M. P. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] z [...] marca 2001 r. sygn akt [...]za czyny: 1. z art. 229 § 1 kodeksu karnego (dalej kk), w zw. z art. 12 kk na karę grzywny w wysokości po 50 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na 150 zł; 2. z art. 229 § 3 kk w zw. z art. 60 § 3 kk na karę grzywny w wysokości 200 stawek dziennych ustalając wysokość 1 stawki na 150 zł; 3. z art. 55 § 1 kodeksu karnego skarbowego (dalej kks) w zw. z art. 37 § 1 pkt. 5 kks w zw. z art. 65 kk na karę 2 lat pozbawienia wolności i grzywnę w wysokości 720 stawek dziennych ustalając wysokość 1 stawki na 150 zł; 4. wymierzone kary grzywny za zbiegające się przestępstwa na podstawie art. 85 i 39 kks połączono i wymierzono karę grzywny w wysokości 860 stawek dziennych ustalając wysokość 1 stawki na 150 zł; 5. na postawie art. 69 § 1 i 3 kk, art. 70 § 2 kk i 73 § 2 kk wykonanie kary pozbawienia wolności w rozmiarze 2 lat zawieszono na okres próby 4 lat i oddano M. P. pod dozór kuratora sądowego. Postanowieniem SR dla [...] z [...] marca 2010 r. grzywna została zmieniona na zastępczą karę pozbawienia wolności w wymiarze 27 dni. Skarżący wniósł o usunięcie w danych dotyczących jego skazania na podstawie wyżej opisanego wyroku karnego. Pismem z 8 marca 2012 r Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego udzieliło skarżącemu informacji, że skazanie z art. 55 § 1 kks w zw. z art. 65 kk spełniało warunki do zatarcia, natomiast skazanie z art. 229 § 1 kk i 229 § 3 kk pozostaje aktualne. Kary te podlegają odrębnemu zatarciu jako kary grzywny samoistnej na podstawie art. 107 § 4 kk tj. z upływem 5 lat od wykonania kary czyli 24 listopada 2011 r. czyli z dniem 24 listopada 2016 r. Skarżący pismem z 24 marca 2012 r. ponownie zwrócił się do Biura Informacyjnego KRS z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa poprzez dokonanie czynności dotyczących usunięcia danych osobowych skarżącego z KRS. Decyzją z [...] lipca 2012 r Minister Sprawiedliwości odmówił usunięcia danych zgromadzonych w KRS wskazując, że zatarcie skazań za czyny z art. 229 § 2 i 229 § 3 kk nie jest możliwe gdyż przepis art. 76 § 2 kk odnosi się do grzywny niesamoistnej, orzeczonej obok kary pozbawienia wolności, której wykonanie kary warunkowo zawieszono. W przypadku Skarżącego ma zastosowanie art. 107 § 4 kk. Na skutek wniosku Skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Sprawiedliwości zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy swe wcześniejsze orzeczenie. W uzasadnieniu wskazał, że "zatarcie skazania" w przypadku popełnienia kilku przestępstw pozostających w zbiegu realnym, za które orzeczono karę łączną, nie odnosi się do wyroku jako całości, nie odnosi się do kary łącznej, mimo że to ona podlega wykonaniu. Za błędne uznał, w odniesieniu do czynu z art. 229 § 1 i 229 § 3 kk, powoływanie się przez Skarżącego na art. 76 kk i zatarcie skazania po upływie 6 miesięcy od upływu okresu próby. Zdaniem Ministra przepis ten ma zastosowanie w odniesieniu do czynu za który orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania i grzywnę (tu za czy z art. 55 § 1 kks w zw. z art. 65 kk) natomiast nie ma zastosowania do orzeczonej grzywny samoistnej za wyżej powołane przestępstwa. Odnosząc się do stwierdzenia Skarżącego, że przepisy dotyczące zatarcia skazania, które znajdują się w rozdziale VII kodeksu karnego są przepisami szczególnymi wobec ogólnych zasad zawartych w rozdziale XII kk i w związku z tym powinny być stosowane w pierwszej kolejności, Minister wskazał, że w tym przypadku zasada ta została zastosowana w odniesieniu do czynu z art. 55 § 1 kks natomiast nie ma zastosowana do samoistnej kary grzywny wymierzonej za inne przestępstwo. Minister Sprawiedliwości wskazał, że w przypadku gdy zachodzą okoliczności o których mowa w art. 85 kk sąd obligatoryjnie wymierza karę łączną. W zakresie objętym karą łączną, kary wymierzone za poszczególne przestępstwa nie podlegają wykonaniu, co wynika z art. 576 § 1 kodeksu postępowania karnego (dalej kpk). Z dniem wykonania kary łącznej grzywny nastąpiły warunki do zatarcia skazania za czyn z art. 55 § 1 kks w zw. z art. 65 kk. Zatarcie skazania za jeden z czynów spowodował utratę mocy kary łącznej, stosowanie do art. 575 § 2 kpk. Zgodnie z jego brzmieniem jeżeli jeden z wyroków stanowiących podstawę wyroku łącznego ulega zmianie lub uchyleniu, wyrok łączny traci moc. Nie budzi jednocześnie w orzecznictwie wątpliwości, że art. 575 § 2 kpk ma zastosowanie do kary łącznej i dotyczy także sytuacji w której doszło do zatarcia skazania za jeden z czynów objętych karą łączną. Tym samym w niniejszej sprawie nie podlegają obecnie ujawnieniu w Krajowym Rejestrze Karnym: skazanie za czyn z art. 55 § 1 kks w zw. z art. 65 kk oraz kara łączna grzywny. Kara łączna nie podlega ujawnieniu ponieważ na skutek zatarcia skazania za jeden z czynów utraciła moc na podstawie art. 575 § 2 kpk. W Krajowym Rejestrze Karnym podlegają natomiast rejestracji skazania za czyn z art. 229 § 1 kk i art. 229 § 3 kk. Na powyższe rozstrzygnięcie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wywiódł Skarżący zaskarżając obie decyzje Ministra Sprawiedliwości. Decyzjom zarzucił naruszenie jego interesu prawnego poprzez odmowę zatarcia skazania z mocy prawa na podstawie art. 76 § 1 i 2 kk, co obligowało Biuro Informacyjne Krajowego Rejestru Karnego do usunięcia danych dotyczących jego skazania. Zdaniem Skarżącego Minister Sprawiedliwości dokonał błędnej wykładni przepisów prawa materialnego tj. przepisów dotyczących środków związanych z poddaniem sprawcy próbie, zatarcia skazania, zbiegu przestępstw, łączenia kar i środków karnych. W uzasadnieniu skargi skarżący wywodził, że w przypadku gdy skazanie nastąpiło na karę pozbawienia wolności z warunkowym jej zawieszeniem to skazanie określone w tym wyroku ulega zatarciu z mocy prawa po upływie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby a jeżeli równocześnie wobec niego orzeczono karę grzywny, zatarcie skazania nie może nastąpić przed jej wykonaniem – a contrario – zatarcie skazania następuje z mocy prawa z chwilą wykonania grzywny. Zdaniem Skarżącego ponieważ ustawodawca nie precyzuje pojęcia skazania a raczej tego czy dotyczy ono konkretnej kary to skazanie w kontekście zastosowania wobec sprawcy przestępstw środków związanych z poddaniem go próbie, skazaniem jest wyrok określający kary wymierzone oskarżonemu za popełnione przestępstwa objęte konkretnym probacyjnym wyrokiem i dlatego wszystkie kary objęte tym wyrokiem ulegają jednoczesnemu zatarciu zgodnie z art. 76 § 1 i 2 kk. Uznał za absurdalne twierdzenie, że sprawca poddany został próbie tylko w odniesieniu do niektórych przestępstw objętych wyrokiem a co do pozostałych przestępstw nie poddano go próbie w sytuacji w której skazanie dotyczy jednego postępowania karnego, jednego wyroku i jednego sprawcy. Poddanie próbie następuje w konkretnym postępowaniu, zakończonym konkretnym wyrokiem, w związku ze wszystkimi popełnionymi przestępstwami. Nie jest możliwe, jego zdaniem, stosowanie odmiennych reguł zatarcia skazania w przypadku poddania sprawcy próbie w ramach wyroku w którym orzeczono wobec skazanego karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania i łączną karę grzywny za wszystkie zbiegające sią przestępstwa. Ponadto Minister Sprawiedliwości wadliwie powołał się na art. 575 § 2 kpk, jako stanowiący podstawę do utraty mocy kary łącznej, powołał się na jego część i de facto "wydał nowy wyrok łączny" uznając że poprzedni wyrok, w którym orzeczono karę łączną, utracił moc na skutek zatarcia skazania niektórych kar cząstkowych w nim orzeczonych. Do wydania nowego wyroku łącznego uprawniony jest tylko sąd a nie organ władzy wykonawczej i może nastąpić tylko innym wyrokiem. W tej sprawie nie zaszły okoliczności uzasadniające zastosowanie tego przepisu – w sprawie nie wystąpiły okoliczności że jeden z wyroków stanowiących podstawę wyroku łącznego uległ zmianie lub uchyleniu – tak jak to stanowi art. 575 § 2 kpk tym bardziej, że w sprawie został wydany jeden wyrok a nie kilka a przepis ten ma zastosowanie w sytuacji gdy przeciwko jednemu sprawcy wydano więcej niż jeden wyrok skazujący. W niniejszej sprawie należy w stosunku do Skarżącego (skazanego) zastosować przepisy dotyczące zatarcia skazania zawarte w rozdziale VIII kk "środki związane z poddaniem sprawcy próbie", które stanowią lex specialis w odniesieniu do przepisów ogólnych dotyczących zatarcia skazania zawartych w rozdziale XII kk. Wskazał nadto, że w przypadku orzeczenia kary łącznej grzywny nie jest możliwe rozdzielenie grzywny na kary cząstkowe – żaden przepis prawa na to nie pozwala. Zresztą z decyzji Ministra Sprawiedliwości nie wynika w jaki sposób te kary rozdzielone. Stanowisko Ministra w tym zakresie jest zatem błędne i sprzeczne z prawem. Takie działanie jest działaniem na szkodę skazanego, narusza zasadę wyrażoną w art. 5 § 2 kpk "in dubio pro reo" mówiącą o rozstrzyganiu wątpliwości na korzyść skazanego. W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi popierając argumenty powołane w zaskarżonych decyzjach i wskazując nadto na art. 108 kk, gdyż w przypadku Skarżącego pojęcie skazania odnosi się do każdego z czynów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej. Ocenie podlega konkretna sprawa, rozpoznawana wcześniej przez organ administracji publicznej, pod kątem prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa i trafności rozstrzygnięcia. Kompetencje sądu administracyjnego nakładają na niego obowiązek oceny przebiegu postępowania administracyjnego i to zarówno czynności podejmowanych w toku tego postępowania jak i treści i podstaw wydanej decyzji administracyjnej. Działanie sądu ma bowiem na celu ewentualne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji czy postanowienia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby obowiązujące prawo. (por. wyrok NSA Warszawa z 20 stycznia 2010 r. I GSK 982/08 LEX nr 594803). Oceniając zaskarżoną decyzję Ministra Sprawiedliwości Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do jej uchylenia bowiem nie narusza ona ani przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy ani też przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) – dalej ppsa. Organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały materiał dowodowy a następnie dokonały jego subsumpcji pod określoną normę prawną – przepisy kodeksu karnego oraz kodeksu postępowania karnego. Zaprezentowana przez organy ocena, z niewielkimi wadami nie mającymi jednak wpływu na legalność decyzji, nie budzi wątpliwości pod względem jej zgodności z obowiązującymi przepisami prawa. Minister Sprawiedliwości odniósł się szczegółowo do poszczególnych zarzutów zawartych w odwołaniu i twierdzeń skarżącego wyjaśniając, dlaczego nie może być uwzględniony wniosek skarżącego o zatarcie skazania za czyn czyny art. 229 § 1 i 229 § 3 kk. Zaprezentowaną argumentację Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać przede wszystkim należy, że zgodnie z art. 108 k.k. jeżeli sprawcę skazano za dwa lub więcej nie pozostających w zbiegu przestępstw (...) dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań. Zatem, a contrario, w wypadku skazania za czyny pozostające w zbiegu realnym możliwym jest odrębne zatarcie skazań za poszczególne z nich. Trzeba przy tym zaznaczyć, że ustalenie, czy zachodzi realny czy pozorny zbieg przestępstw nie jest uzależnione od sankcji karnej przewidzianej za każde z nich czy też faktycznie orzeczonej kary. Jak zauważono w wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 24 maja 2011r.( II AKa 39/11) "realny zbieg przestępstw istnieje niezależnie od tego jakie kary za poszczególne przestępstwa zostały orzeczone. Nie ma to bowiem żadnego znaczenia dla ustalenia czy zachodzi realny zbieg przestępstw oraz ustalenia, które czyny skazanego wchodzą w jego skład, gdyż możliwe jest zaistnienie sytuacji, w której mimo popełnienia przez sprawcę kilku przestępstw pozostających w zbiegu realnym, nie będzie możliwe orzeczenie kary łącznej i wydanie wyroku łącznego". Oczywiście w wypadku, gdy za pozostające w zbiegu przestępstwa wymierzono kary grzywny, a następnie orzeczono karę łączną, zatarcie skazania w różnych terminach, choć teoretycznie możliwe, nastąpi zupełnie wyjątkowo. Skoro bowiem sprawcę skazano na kary tego samego rodzaju, to zgodnie z art. 107 § 4 k.k. identycznie liczony będzie termin do zatarcia skazania za każde z przypisanych przestępstw. Ma rację skarżący wywodząc, że istotnie przepis art. 76 k.k. stanowi lex specialis wobec art. 108 k.k. (por. wyrok SN z 11 marca 2010 r, IV KK 396/09). Rzecz jednak w tym, iż mylnie wywodzi on możliwość zastosowania tego przepisu do skazań za wszystkie przestępstwa przypisane mu wyrokiem Sądu Rejonowego dla [...] w sprawie [...]. Wcześniejsze zatarcie skazania, przewidziane w art. 76 k.k. mogłoby bowiem nastąpić w odniesieniu do wszystkich tych czynów, gdyby za każdy z nich wymierzono kary pozbawienia wolności, a następnie orzeczono karę łączną pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono. W takiej sytuacji, istotnie, uiszczenie czy zastępcze wykonanie kary grzywny oraz pomyślny upływ okresu próby, rodziłby skutek w postaci jednoczesnego zatarcia skazania za każdy z czynów. Jednakże w niniejszej sprawie na karę pozbawienia wolności – przy zastosowaniu art. 69 k.k. – M. P. skazany został jedynie za czyn z art. 55 § 1 kks. Ta kara nie została następnie pochłonięta karą łączną, co oznacza, że była odrębnie wykonywana. To odrębne wykonanie należy rozumieć w ten sposób, że tylko w odniesieniu do tego czynu mogłyby – ewentualnie – być badane przesłanki określone w art. 75 k.k. i tylko w odniesieniu do tego przestępstwa, można mówić o pomyślnym upływie okresu próby. Logicznym jest, że skoro za przestępstwa z art. 229 § 1 i 3 k.k. w ogóle nie orzekano kary pozbawienia wolności, to bezprzedmiotowe są rozważania tyczące zastosowania do nich art. 76 § 1 k.k. W tym stanie rzeczy słusznie przyjęto, że jedynie w odniesieniu do czynu kwalifikowanego z art. 55 § 1 k.k.s. zakończył się już okres, o jakim mowa w art. 76 § 1 k.k. i możliwe było zatarcie skazania. Co do pozostałych występków, kwalifikowanych z art. 229 § 1 k.k. i art. 229 § 3 k.k. wymierzono za nie wyłącznie kary grzywny (jako kary samoistne), skutkiem czego, do obliczenia terminów zatarcia skazania, zastosowanie ma wyłącznie art. 107 § 4 k.k. Dla kwestii zatarcie skazania nie ma przy tym znaczenia fakt, iż jednocześnie w powołanym wyżej wyroku, za wszystkie przypisane skarżącemu przestępstwa, wymierzono karę łączną grzywny. Przepis tyczący kary łącznej ( art. 85 k.k. ), jako przepis prawa materialnego, ma bowiem zastosowanie zawsze wtedy, gdy spełnione zostały określone nim przesłanki – czyli przestępstwa popełnione przez sprawcę pozostają ze sobą w zbiegu realnym i wymierzono za nie kary tego samego rodzaju. Przytoczyć należy w tym miejscu wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10.11.2010r. ( IV KK 315 /10) gdzie wskazano, że "należy (...) przyjąć, iż niezależnie od podstawy wymierzenia kar grzywny, kary te zawsze podlegają połączeniu, jeżeli spełnione są warunki do orzeczenia kary łącznej". Ze względu na to, że za wszystkie czyny, za jakie M. P. został skazany, wymierzono mu samoistne kary grzywny, musiały one następnie podlegać połączeniu. Takie rozstrzygniecie nie oznacza jednak, aby w sposób automatyczny wykonanie kary łącznej grzywny, w odniesieniu do występków z art. 229 § 1 i 229 § 3 k.k. rodziło skutek, przewidziany w art. 76 § 2 k.k.. W odniesieniu do tych czynów, instytucja warunkowego zawieszenia kary pozbawienia wolności, której konsekwencją jest unormowanie art. 76 k.k. nie miała w ogóle zastosowania, a – jak już wcześniej wskazano – na podstawie art. 108 k.k. nie rozciąga się też na te czyny ogólna zasadna "jednoczesnego zatarcia skazań". Gdy chodzi o kwestię prawidłowego stosowania art. 575 § 2 k.p.k., cytowanego w zaskarżonej decyzji – nie można odmówić racji zastrzeżeniom skarżącego. Przepis ten ma bowiem zastosowanie do instytucji wyroku łącznego, który w niniejszej sprawie nie zapadł. W świetle powyższych rozważań stwierdzić jednak trzeba, że uchybienie to pozostało bez wpływy na treść zaskarżonej decyzji. W tej sytuacji Minister Sprawiedliwości prawidłowo odmówił Skarżącemu zatarcia skazania za czyny z art. 229 § 1 i 229 § 3 kk, co skutkuje na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (D.U. z 2012 r. poz. 270) oddaleniem skargi.