I FZ 309/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Roman Wiatrowski (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Gl 1986/12 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 14 sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej) postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach. Postanowieniem z 16 kwietnia 2013 r., sygn. akt: III SA/Gl 1986/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił wniosek M. S. (dalej: "strona", "skarżący") o przywrócenie terminu do złożenia skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 14 sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług (odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej). Przedstawiając okoliczności faktyczne w jakich zapadło powyższe rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że pismem datowanym na dzień 16 listopada 2012 r. strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu wraz ze skargą. We wniosku strona podniosła, że nie wiedziała o wydaniu przedmiotowej decyzji, gdyż nie otrzymała przesyłki jej zawierającej pomimo zaznaczonego na zwrotnym potwierdzeniu odbioru faktu jej dwukrotnego awizowania – w dniach 21 i 29 sierpnia 2012 r. Strona wyjaśniła, że w okresie pierwszego awiza przebywała na urlopie poza granicami kraju a po powrocie nie znalazła informacji o awizowaniu przesyłki w swojej skrzynce pocztowej, natomiast o wydaniu decyzji dowiedziała się podczas rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu w dniu 14 listopada 2012 r., uznając tym samym, że przyczyna uchybienia terminowi ustała właśnie w tej dacie. Dokonując formalnej oceny wniosku, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że jest on niedopuszczalny z mocy prawa, albowiem brak jest podstawowej przesłanki do jego merytorycznego rozpoznania, tj. nie nastąpiło uchybienie terminu, gdyż w przedmiotowej sprawie nie doszło do skutecznego doręczenia stronie zaskarżonej przesyłki. Sąd pierwszej instancji podał, że z oświadczenia zawartego we wniosku wynika, że skarżący dysponuje oddawczą skrzynka pocztową, natomiast ze zwrotnego potwierdzenia odbioru skierowanej do skarżącego przesyłki poleconej wysłanej na adres B., ul. [...] zawierającej zaskarżoną decyzję wynika, że zawiadomienie o jej awizowaniu umieszczono na drzwiach pomieszczenia, w którym adresat wykonuje czynności zawodowe, co – w sytuacji możliwości skorzystania ze skrzynki pocztowej zdaniem Sądu – należy uznać za doręczenie dokonane wbrew regulacjom zawartym w art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm – dalej: "O.p."), a tym samym za nieskuteczne. Sąd pierwszej instancji stanął na stanowisku, że za datę doręczenia stronie rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie należy uznać dzień 14 listopada 2012 r., kiedy to w trakcie rozmowy telefonicznej z pracownikiem organu powzięła wiadomość o wydaniu decyzji. Tym samym, w ocenie Sądu, przedmiotowa skarga została wniesiona w terminie. Dyrektor Izby Skarbowej pismem z 25 kwietnia 2013 r. zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Przedmiotowemu postanowieniu organ zarzucił naruszenie art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, - dalej: "P.p.s.a."), poprzez bezpodstawne odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że w związku z powzięciem wątpliwości na skutek posiadanych informacji, iż adres na który została wysłana przesyłka jest miejscem zamieszkania skarżącego a nie miejscem wykonywania jego czynności zawodowych, pismem z 12 września 2012 r. zwrócił się do Urzędu Pocztowego o wyjaśnienie, czy przedmiotowe potwierdzenie odbioru zostało wypełnione prawidłowo, czy też doręczyciel błędnie zaznaczył miejsce pozostawienia zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki. Pismem z 24 września 2012 r. [...] potwierdziło, że na potwierdzeniu odbioru nieprawidłowo zostało oznaczone miejsce pozostawienia (pkt 2) zawiadomienia, co było spowodowane pomyłką listonosza. Jednocześnie wyjaśniono, iż próba doręczenia ww. przesyłki miała miejsce pod adresem zamieszkania adresata wskazanym na przesyłce, a zawiadomienie zostało doręczone do jego oddawczej skrzynki pocztowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności podkreślenia wymaga, że przedmiotem kontroli instancyjnej w niniejszym postępowaniu wpadkowym jest postanowienie Sądu pierwszej instancji odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Zaistnienie przesłanek odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu powoduje, że wniosek taki nie jest rozpoznawany merytorycznie, a zatem sąd nie rozważa wskazanych w nim przyczyn uchybienia terminu. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Stosownie zaś do art. 87 § 1 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminowi. Natomiast spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 zd. 1 P.p.s.a.). Kluczowym zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy będzie ustalenie, czy doszło do skutecznego doręczenia przedmiotowej decyzji, a w przypadku twierdzącej odpowiedzi na powyższe pytanie - ustalenie daty jej doręczenia. Zarzuty zażalenia sprowadzają się do stwierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie miał podstaw do odrzucenia skargi, bowiem została ona prawidłowo doręczona skarżącemu. Na dowód tego Dyrektor Izby Skarbowej przedłożył odpis pisma Poczty Polskiej z dnia 24 września 2012 r. poświadczonego za zgodność z oryginałem przez radcę prawnego, z którego wynika że listonosz omyłkowo na potwierdzeniu odbioru zaznaczył inne miejsce pozostawienia (pkt 2) zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki, w dalszej części wskazując, iż miejscem tym była oddawcza skrzynka pocztowa adresata. Nie ulega także wątpliwości, że przesyłka adresowana do strony zawierająca decyzję Dyrektora Izby Skarbowej – wobec jej nieobecności – została dwukrotnie awizowana (w dniu 21 i 29 sierpnia 2012 r.) a w skutek jej nieodebrania została zwrócona do nadawcy – Dyrektora Izby Skarbowej w K. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Dyrektor Izby Skarbowej przedstawił wiarygodne dokumenty wskazujące, że przedmiotowa decyzja została skutecznie doręczona skarżącemu, bowiem stosownie do art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy umieszczając jednocześnie - w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe - zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia (§ 2). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Stosownie do § 4 powołanego przepisu doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Zatem dokonane w tych okolicznościach doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie jego doręczenia i polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, jednocześnie wyznaczając początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Na marginesie należy także dodać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela poglądu zaprezentowanego przez Sąd pierwszej instancji, zgodnie z którym z uwagi na nieskuteczne doręczenie stronie przedmiotowej przesyłki za pośrednictwem operatora pocztowego, za datę doręczenia jej rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie należy uznać dzień 14 listopada 2012 r., kiedy to podczas rozmowy telefonicznej powzięła wiadomość o jego wydaniu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzyskanie przez stronę w rozmowie telefonicznej informacji o wydaniu zaskarżonej decyzji nie może wywołać skutków procesowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach ponownie rozpoznając sprawę będzie obowiązany uwzględnić fakt, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 14 sierpnia 2012 r. została skutecznie doręczona skarżącemu z dniem 4 września 2012 r. i gdy nie dostrzeże innych naruszeń uzasadniających odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu, będzie zobligowany go rozpoznać merytorycznie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Odnosząc się do wniosku w zakresie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że brak jest podstaw prawnych do orzekania o zwrocie kosztów postępowania między stronami w innych orzeczeniach kończących postępowanie w danej instancji, niż wymienione w art. 209 P.p.s.a. Zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, jako kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw (art. 200 P.p.s.a.), może zostać zasądzony w przedmiotowej sprawie dopiero w razie wydania jednego z orzeczeń, o których mowa w art. 209 P.p.s.a.