II GSK 1850/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Jagielska (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia del. WSA Artur Adamiec Protokolant asystent sędziego Michał Stępkowski po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 18 kwietnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 19/13 w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. C. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 900 (dziewięćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 18 kwietnia 2013 r. o sygn. akt VI SA/Wa 19/13 oddalił skargę R. C. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] października 2012 r., nr [...] nakładającą karę pieniężną za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd I instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia następujące ustalenia. W dniu [...] marca 2012 r. w W., na parkingu przed halą odlotów Portu Lotniczego [...], poddano kontroli drogowej samochód osobowy marki [...] o nr rej. [...], którego kierowcą był R. C. W toku kontroli ustalono, że w samochodzie znajdowała się kasa fiskalna, na jego bokach napisy: "[...]", a na dachu podświetlane urządzenie z dwustronnym napisem: "[...]". Kierowca okazał m.in. umowę o współpracy zawartą w dniu [...] X 2011 r. pomiędzy firmą [...] a R. C. i kopię paragonu fiskalnego. Kontrolowany nie okazał licencji na wykonywanie przewozu osób, ani licencji taksówkowej. Przesłuchano go w charakterze świadka, a czynności kontrolne udokumentowano protokołem nr [...], którego kontrolowany nie podpisał, podobnie jak własnych zeznań, bez podania przyczyn. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. GITD, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. oraz właściwych przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), dalej: u.t.d., utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2012 r. nakładającą na R. C. karę pieniężną, ograniczoną do 10.000 zł, za: 1/ wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji (kara 8.000 zł), 2/ wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu, o którym mowa w art. 18 ust. 5 u.t.d. (kara 8.000 zł) i 3/ wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. (kara 8.000 zł). Z uzasadnienia decyzji GITD wynika, że przepisów u.t.d. nie stosuje się do przewozu rzeczy pojazdami nieprzekraczającymi 3,5 tony. Masa skontrolowanego samochodu wyniosła 1895 kg, jednak z wykonanej dokumentacji fotograficznej i treści umowy zawartej przez stronę z korporacją [...] wynikało, że strona w dniu kontroli przyjmowała zlecenia od wskazanej firmy i z tego powodu należało uznać, że wykonywała przewóz drogowy osób, a nie rzeczy, na który nie miała licencji taksówkowej, ani też licencji na wykonywanie przewozu okazjonalnego osób. Odpowiadając na zarzut strony, że w dniu kontroli świadczyła przewóz rzeczy taksówką bagażową, GITD stwierdził, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu kontroli drogowej oraz w obecnym stanie prawnym, taksówką był i jest wyłącznie pojazd samochodowy wyposażony i przeznaczony do przewozu osób i ich bagażu podręcznego za ustaloną na podstawie taksometru opłatą. W definicji taksówki nie mieści się określenie "taksówka bagażowa". Zdaniem organu odwoławczego, w dniu kontroli drogowej, samochód kierowany przez stronę posiadał cechy upodabniające go do taksówki osobowej, ale nie był to przewóz osób taksówką, gdyż strona nie posiadała licencji na taki przewóz. Z wymienionych powodów, karę pieniężną za wykazane naruszenia prawa nałożono zasadnie i prawidłowo. Oddalając skargę R. C. WSA w W. wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 43 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) taksówką jest pojazd samochodowy, odpowiednio wyposażony i oznaczony, przeznaczony do przewozu osób w liczbie nie większej niż 9 łącznie z kierowcą oraz ich bagażu podręcznego za ustaloną na podstawie taksometru opłatą. Sąd podkreślił, że skontrolowany pojazd nie mógł być uznany za taksówkę bagażową, bo takiej kategorii w ustawie nie ma. Zważywszy zatem, że art. 6 u.t.d. wymaga posiadania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką rozumianą jak wyżej, to należało uznać, że w stwierdzonym stanie faktycznym skarżący wykonywał transport drogowy taksówką, na co nie miał licencji. Poza tym stosownie do art. 5 ust. 1 u.t.d. podjęcie i wykonywanie transportu drogowego zawsze wymaga uzyskania licencji, z której wypis musi być okazywany przez kierowcę samochodu stosownie do treści art. 87 ust. 1 pkt 1 u.t.d. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący nie miał licencji na wykonywanie transportu drogowego, transportu drogowego osób, ani licencji taksówkowej. Wobec tego Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d., z którego wynika, że ustawa nie ma zastosowania do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t w transporcie drogowym rzeczy oraz w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy. Przepis ten nie miał zastosowania, bo skarżący nie wykonywał przewozu rzeczy, ale zarobkowy przewóz osób, co potwierdziły dowody zgromadzone w sprawie: kopia paragonu fiskalnego i zeznanie skarżącego, że w dniu kontroli przewiózł pasażera z ul. W. na Lotnisko [...]. Sąd stwierdził, że niewątpliwie w dniu kontroli skarżący wykonywał transport drogowy osób i czynił to samochodem, który upodobnił do licencjonowanej taksówki, a tym działaniem naruszył art. 18 ust. 5 lit. a), b) i c) u.t.d., gdyż umieścił w swoim pojeździe i używał taksometr, umieścił na pojeździe oznaczenia z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy, a także na dachu pojazdu podświetlany, dwustronnie opisany baner m.in. z napisem "[...]". Dodatkowym potwierdzeniem tego stanu rzeczy jest umowa z dnia [...] X 2011 r., zawarta przez skarżącego z korporacją [...], od której drogą radiową skarżący otrzymywał zlecenia na przewozy osób na terenie W. i okolic. Na wykonywanie przewozu osób taksówką skarżący nie posiadał licencji, więc karę pieniężną za to naruszenie organy nałożyły zasadnie, podobnie jak karę za brak licencji na wykonywanie transportu drogowego. Co więcej, nawet gdyby skarżący posiadał licencję na wykonywanie transportu drogowego, a nie posiadał licencji taksówkowej oraz upodobnił samochód do taksówki i wykonywał nim przewóz osób, to naruszyłby zakaz ustanowiony w art. 18 ust. 5 lit. a), b) i c) u.t.d., co skutkowałoby wymierzeniem kary pieniężnej. Sąd ocenił, że prawidłowe było też nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za wykonywanie przewozu okazjonalnego samochodem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego, określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. (z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b), zgodnie z którym przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, ponieważ z dowodu rejestracyjnego skontrolowanego auta wynika, że liczba miejsc siedzących wynosi 5. Konkludując rozważania WSA uznał, że organy zasadnie ograniczyły karę pieniężną nałożoną na skarżącego do kwoty 10.000 zł, prawidłowo stosując art. 92 ust. 1 i 2 u.t.d., a stan faktyczny sprawy ustaliły w sposób zgodny z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., natomiast decyzje uzasadniły stosownie do art. 107 § 3 k.p.a. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. oddalił skargę. Skargą kasacyjną R. C. domagał się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania za obie instancje wg norm prawem przepisanych. Wnoszący skargę kasacyjną zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: I. prawa materialnego, które miało wpływ na treść orzeczenia: 1. art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. oraz § 24 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262 ze zm.), a także § 4 ust. 2, § 5 ust. 5, § 7 ust. 2, § 8 ust. 2, § 9 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania (Dz. U. Nr 212, poz. 1338 ze zm.) [w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli)] poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że w dniu kontroli nie obowiązywały przepisy dopuszczające wykonywanie przewozu rzeczy taksówką tj. dopuszczające wykonywanie przewozu taksówką bagażową; 2. art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na pominięciu, że przepis ten wyłącza spod działania ustawy przewóz drogowy wykonywany pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony nie tylko w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy, ale także w zarobkowym transporcie drogowym rzeczy; 3. art. 18 ust. 4b i ust. 5 u.t.d. poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że ma miejsce wykonywanie przewozu okazjonalnego w sytuacji, gdy kontrolowany nie posiada licencji na przewóz okazjonalny, nadto jego pojazd nie był wpisany do takiej licencji, kontrolowany nie dysponował wypisem z takiej licencji, a jednocześnie jego pojazd miał cechy i wyposażenie charakterystyczne dla taksówki tj. – taksometr, oznaczenie pojazdu i oznaczenie na dachu banerem z napisem [...]; II. prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia: 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a poprzez niedostrzeżenie, że organ administracji przekroczył zasadę swobodnej oceny dowodów przy ustaleniu, że skarżący wykonywał przewóz osób, a nie rzeczy, a także niesłusznie ograniczył postępowanie dowodowe, dopuszczając się zaniechania przesłuchania strony. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zaskarżony wyrok Sądu I instancji narusza prawo i powinien zostać uchylony, ponieważ nie może być wątpliwości, że dopuszczalne jest prowadzenie działalności gospodarczej, polegającej na przewozie rzeczy taksówką i że przewóz ten mieści się w ramach uregulowania przewidzianego w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. Należy więc przyjąć, że na podstawie art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. przewóz rzeczy taksówką bagażową nie podlega przepisom ustawy, a zatem dla realizacji tego przewozu nie jest wymagana licencja. Z tego powodu, za przewóz rzeczy taksówką bagażową, organ nie może nałożyć kary pieniężnej "za brak wymaganej licencji" w oparciu o lp. 1.1. załącznika 3 do u.t.d. Ponadto, skoro organy uznały, że skontrolowany samochód miał cechy właściwe dla taksówki (taksometr, oznaczenia pojazdu i baner z napisem "[...]" na dachu) trzeba było przyjąć, że samochód ten jest taksówką i dopiero to ustalenie powinno stać się podstawą do przeprowadzenia dalszych ustaleń, czy taksówką wykonywano przewóz rzeczy czy osób. Zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, w braku licencji, jeśli nie jest wymagana, o charakterze przewozu powinny decydować jego przeważające cechy. Poddany kontroli przewóz, z uwagi na swoje cechy, był przewozem rzeczy, a nie – jak błędnie uznał Sąd I instancji, podzielając stanowisko organów – przewozem okazjonalnym. W tym przypadku nie miał więc zastosowania art. 18 ust. 4b i ust. 5 u.t.d., nawet przy hipotetycznym założeniu, że był to przewóz taksówką osób, bez wymaganej licencji. GITD nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w dniu 10 grudnia 2014 r. pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wg norm prawem przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie podkreślić należy, że jak wynika z treści art. 183 § 1 p.p.s.a. kontrola kasacyjna realizowana jest wyłącznie w obszarze zakreślonym przez podstawy skargi kasacyjnej i sformułowane w ich ramach zarzuty, co oznacza że poza zainteresowaniem sądu kasacyjnego pozostają wszelkie niedostrzeżone przez autora skargi kasacyjnej kwestie, z wyłączeniem branej pod uwagę z urzędu nieważności postępowania, której przesłanki określone zostały w art. 183 § 2 p.p.s.a., które to w rozpatrywanej sprawie nie występują. Oparte na obu podstawach wskazanych w art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. zarzuty skargi kasacyjnej zmierzają do wykazania, że wykonywanie działalności gospodarczej polegającej na przewozie rzeczy taksówką jest dopuszczalne i jako że działalność taka mieści się w art. 3 ust. 1 pkt 2 u.t.d. nie znajdują do niej zastosowania przepisy ustawy o transporcie drogowym. Powyższy pogląd jest całkowicie błędny. Punktem wyjścia stanowiących odpowiedź na zarzuty skargi kasacyjnej rozważań jest zaaprobowany przez Sąd I instancji stan faktyczny, który nie został zakwestionowany. Zatem, stosownie do przyjętych ustaleń, skarżący w dacie kontroli tj. w dniu [...] marca 2012 r. wykonywał przewóz okazjonalny osób pojazdem wyposażonym i oznaczonym jak taksówka. Niesporne jest, że w pojeździe marki [...] zamontowane było urządzenie fiskalne [...], oraz że na dachu zamontowano podświetlane urządzenie z napisem "[...]", a boki pojazdu zaopatrzono w informację "[...]". Dodatkowo w aktach sprawy znalazł się wydruk paragonu fiskalnego z dnia kontroli na kwotę [...] zł i oświadczenie skarżącego jako kierującego pojazdem, o dokonanym w dniu kontroli przewozie pasażera na Lotnisko [...] oraz o fakcie wykonywania przewozów na rzecz firmy [...] z siedzibą w W. Niesporna jest także podstawowa dla wyniku sprawy okoliczność, że skarżący nie dysponował żadną licencją przewozową. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji prawidłowo uznał, że skarżący wykonywał zarobkową działalność polegającą na przewozie osób i że w związku z tym obowiązany był, stosownie do wymogu art. 5 ust. 1 u.t.d., posiadać odpowiednią licencję, która nigdy nie została mu wydana. Zgodnie ze wskazanym przepisem podjęcie i wykonywanie transportu drogowego wymaga uzyskania odpowiedniej licencji na wykonywanie transportu drogowego. Co istotne, ustawa o transporcie drogowym nie wprowadza szczególnych rodzajów licencji transportowych, określając jedynie w art. 6 ust. 1 szczególne warunki jakie musi spełniać przedsiębiorca, aby uzyskać licencję na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Nie ma racji wnoszący skargę kasacyjną, twierdząc że wykonywanie nawet zarobkowo przewozu rzeczy taksówką jest zwolnione spod rygorów ustawy o transporcie drogowym na mocy art. 3 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Przepis ten stanowi, że przepisów ustawy nie stosuje się do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy oraz niezarobkowym transporcie drogowym rzeczy. Odwoływanie się do cytowanej normy nie może być usprawiedliwione w sytuacji, gdy pojazd o dmc do 3,5 tony, którym wykonywany jest rzekomy przewóz rzeczy, wykazuje cechy i wyposażony jest tak, jak tego wymaga przewóz taksówką. Jak trafnie podkreślił Sąd I instancji, obowiązujące w dacie kontroli przepisy nie przewidywały, jako odrębnego rodzaju taksówki, taksówki bagażowej, nakładając na wykonujących przewóz taksówką obowiązek uzyskania licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką. Należy zatem stwierdzić, że przewóz taksówką, niezależnie od tego czy będzie ona miała nawet cechy wymagane przepisami cyt. wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. jak dla taksówki lub taksówki bagażowej, będzie zawsze przewozem osób z ich bagażem i zawsze będzie wymagał licencji, o której mowa w art. 6 ust. 1 u.t.d. w związku z art. 5 ust. 1 tej ustawy. Stąd też nie mogły przynieść oczekiwanego przez wnoszącego skargę kasacyjną rezultatu zarzuty naruszenia wskazanych w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej przepisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia oraz rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28 listopada 2008 r. w sprawie kryteriów i warunków technicznych, którym muszą odpowiadać kasy rejestrujące oraz warunków ich stosowania. Tym samym ocena Sądu I instancji, że nałożona kara za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji jest w pełni prawidłowa. Nie nasuwa również wątpliwości ocena Sądu, że zasadnie i zgodnie z prawem nałożona została kara za wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą, z naruszeniem rygorów, o których mowa w art. 18 ust. 5 u.t.d. oraz za wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. Skarga kasacyjna próbuje podważyć zaskarżony wyrok zarzutem błędnej wykładni art. 18 ust. 4b i ust. 5 u.t.d. argumentując, że brak jest podstaw aby przypisać skarżącemu wykonywanie przewozu okazjonalnego, gdy skarżący nie posiadał licencji na taki przewóz, pojazd nie był wpisany do takiej licencji, skarżący nie dysponował wypisem z licencji na przewóz okazjonalny, a ponadto pojazd miał cechy charakterystyczne dla taksówki. Po pierwsze, stwierdzić należy, że zarzut jest błędnie sformułowany, bowiem wykładnia przepisu art. 18 ust. 4b u.t.d., której zresztą WSA nie dokonywał, pozostaje poza wszelkim możliwym wpływem na wynik sprawy, dla której istotne znaczenie należało przypisać art. 18 ust. 4a u.t.d. Zarzutu naruszenia tego przepisu w skardze kasacyjnej zabrakło. Po wtóre, za nie do pogodzenia z zasadami logicznego myślenia należy uznać rozumowanie, zgodnie z którym wykonującemu przewóz okazjonalny osób nie można postawić zarzutu wykonywania transportu drogowego bez wymaganej licencji dlatego, że wykonujący ten przewóz nie posiada licencji na przewóz okazjonalny, nie posiada wypisu z takiej licencji, a pojazd nie jest do takiej licencji wpisany, zaś upodobniony jest poprzez taksometr, baner na dachu i oznaczenie pojazdu do taksówki. W sytuacji, gdy nie jest podważany przewóz osób pojazdem upodobnionym ze względu na wymienione wyżej cechy do taksówki, przy braku licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką, należało przyjąć, że realizował się przewóz okazjonalny osób bez wymaganej licencji, z naruszeniem warunku z art. 18 ust. 4a u.t.d. i wbrew zakazom określonym w ust. 5 tego artykułu. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela oceny wnoszącego skargę kasacyjną, że zaskarżony wyrok naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w sposób opisany w pkt 4 petitum skargi kasacyjnej. Należy zauważyć, że postawionemu w sposób opisowy zarzutowi naruszenia przez organ zasady swobodnej oceny dowodów i ograniczenia postępowania dowodowego nie towarzyszy wskazanie jaki konkretnie przepis został naruszony, czego wymaga art. 174 pkt 2 i art. 176 p.p.s.a. ze względu na przywołaną wyżej zasadę związania sądu kasacyjnego podstawami skargi kasacyjnej. Poza tym, skarżący kasacyjnie w istocie nie uzasadnił zarzutów w wymagany prawem sposób, bowiem ani nie wskazał jakim działaniem lub zaniechaniem naruszona została swobodna ocena dowodów, ani nie wyjaśnił możliwego, istotnego wpływu podnoszonych naruszeń na wynik sprawy. Z powyższych względów na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 p.p.s.a.