I FZ 213/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 1 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 30 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Ke 530/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego w sprawie ze skarg M. J. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r., z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2009 r., z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2009 r., z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r., z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r., z dnia 30 lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 30 maja 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia doradcy podatkowego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji wnioskodawczyni nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania we wskazanym zakresie. Jak zauważył, w uzasadnieniu tej oceny, WSA w Kielcach skarżąca wprawdzie jest osobą bezrobotną, jednakże z przedłożonej przez nią decyzji Starosty K. z dnia 12 listopada 2013 r. wynika, że od 11 lutego 2014 r. został jej przyznany zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 658,90 zł brutto miesięcznie. Z kolei z przedłożonego zeznania podatkowego skarżącej PIT – 36 za 2013 r. wynika nadpłata kwocie 4449 zł., co wskazuje, że dysponuje ona pewnymi zasobami finansowymi. Z drugiej jednak strony Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie mógł dokonać rzeczywistej oceny sytuacji majątkowej skarżącej i jej możliwości płatniczych ponieważ składane przez nią oświadczenia i podawane informacje były zbyt ogólnikowe i nie pozwalały na jednoznaczne stwierdzenie w jakim stopniu wpływają na możliwość uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. Skarżąca podczas postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy przedkładała bowiem informacje wybiórczo i nieprecyzyjnie, a wniosek taki, według WSA uzasadnia porównanie informacji przedstawionych przez skarżącą w pierwotnym wniosku z informacjami podanymi w obecnym postępowaniu. Mianowicie w pierwotnym wniosku z 12 listopada 2013 r. skarżąca oświadczyła, że jedynym źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane przez jej męża z tytułu działalności gospodarczej. W obecnym postępowaniu złożyła własne zeznanie podatkowe za 2013 r., z którego wynika, że osiągnęła w nim przychód z tzw. innych źródeł w wysokości 36.449,82 zł oraz informację PIT-11 męża, z której wynika, że w 2013 r. osiągał przychody ze stosunku pracy. Wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej pogłębia w ocenie Sądu także fakt, że w piśmie z dnia 6 marca 2014 r. wskazała, że mąż obecnie nie pracuje, że nie został zarejestrowany w urzędzie pracy z uwagi na brak "jakiś" dokumentów od ostatniego pracodawcy. Z kolei w sprzeciwie z 4 kwietnia 2014 r. sprostowała, że mąż osiąga dochody z tytułu pracy jak w PIT-11 za 2013 r. aby w piśmie z dnia 12 maja 2014 r. ponownie wyjaśnić, że mąż obecnie nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów. Tezę, że wnioskodawczyni nie przedkładała pełnych i rzetelnych informacji o posiadanych zasobach i majątku potwierdzają również według WSA w Kielcach rozbieżności pomiędzy jej twierdzeniem, że ona, ani jej mąż nie posiadają żadnych samochodów, a zaświadczeniem z wydziału komunikacji z dnia 10 marca 2014 r., z którego wynika, że mąż skarżącej jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Mercedes-Benz. W zażaleniu skarżąca wniosła o zmianę opisanego rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji. W uzasadnieniu tego środka zaskarżenia podatniczka nie podzielając oceny Sądu co do jej możliwości płatniczych podała, że gdyby były one dobre to nie dopuściłaby do rozwiązania umowy z zakładem energetycznym i odcięcia prądu. Wyjaśniła także, że jej maż jest jedynie współwłaścicielem samochodu o którym pisał Sąd, a poza tym samochód ten został zniszczony w wypadku. Odnośnie nadpłaty w wysokości 4449 zł., wynikającej z PIT – 36 za 2013 r., wyraziła zdziwienie, że Sąd nie zastanowił się nad realną możliwością odzyskania takiej nadpłaty przez dłużnika podatkowego, którym ona jest. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się zasadne. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że postanowieniem z dnia 14 listopada 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 530/12 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, przyznał stronie prawo pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie jej z obowiązku uiszczania kosztów sądowych – w tamtym okresie był to przede wszystkim wpis od skarg w łącznej wysokości 6.970,00 zł. W konsekwencji obecny wniosek skarżącej o przyznanie jej doradcy podatkowego wymaga aby jej sytuacja rozpatrywana była z punktu widzenia art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako "P.p.s.a."), który mówi o przyznaniu prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zgodnie z art. 245 § 2 P.p.s.a. zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a nie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. – prawo pomocy w zakresie częściowym, a więc obejmującym – zgodnie z art. 246 § 3 P.p.s.a. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym osobie fizycznej może być przyznane, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Taka redakcja art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. oznacza, że to na stronie składającej wniosek spoczywa ciężar wykazania, że jest w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca z obowiązku tego się wywiązała, a przedstawione przez nią dokumenty i oświadczenia, wbrew twierdzeniom Sądu pierwszej instancji pozwalają na ocenę jej sytuacji majątkowej. Ocena ta prowadzi natomiast do wniosku, iż strona bez przyznania jej pomocy ze strony Budżetu Państwa zostanie pozbawiona przysługującego jej prawa do weryfikacji wyroku wydanego w pierwszej instancji. Dla takiej oceny ważne jest to, że po pierwsze posiadane przez skarżącą, jak to określił Sąd pierwszej instancji "pewne zasoby pieniężne" są nieistotne z punktu widzenia możliwości sfinansowania ustanowienia doradcy podatkowego, czy też innego odpowiedniego pełnomocnika w celu napisania skargi kasacyjnej od wydanego wobec strony wyroku z dnia 23 grudnia 2013 r., sygn. akt I SA/Ke 530/12. Bowiem nadpłata z PIT – 2013, w wysokości 4449 zł nie jest możliwa do odzyskania ze względu na treść art. 76 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają zaliczeniu z urzędu na poczet zaległości podatkowych wraz z odsetkami za zwłokę. Natomiast zaległości podatkowe strony wynikają na chwile obecną z zaskarżonych i jak dotąd nieuchylonych decyzji podatkowych. Z kolei zasiłek w wysokości 658,90 zł brutto miesięcznie dla pięcioosobowej rodziny nie wystarczy nawet na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb, które to korzystają z pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. Podobnie samochód marki Mercedes nie mógł by być uznany za składnik majątkowy możliwy do zbycia, gdyż jak już wyjaśniała to skarżąca w sprzeciwie od postanowienia referendarza obciążony był kredytem. Tymczasem wiadome jest Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, iż koszt sporządzenia skargi kasacyjnej w sprawie skarżącej, wobec dość znacznej wartości przedmiotu zaskarżenia zbliżony byłby do wysokości wpisów od skarg. W pływu na taką ocenę sytuacji materialnej skarżącej nie miały również wątpliwości Sądu co do rzetelności jej oświadczeń. Decydujące znaczenie bowiem miał niski dochód skarżącej za 2013 r., w łącznej wysokości 36.449,82 zł i jej męża 12.776,55 zł, który w powiązaniu z tytułami egzekucyjny wielokrotnie go przewyższającymi doprowadził już do wypowiedzenia skarżącej przez dostawcę umowy na dostarczanie energii elektrycznej. Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.