I OZ 455/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 190/13 odmawiające przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...) w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 190/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił A. M. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...)w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż pismem z dnia 21 stycznia 2013 r. A. M. wniosła do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia (...) grudnia 2012 r. nr (...)utrzymującą w mocy decyzję Starosty Żywieckiego z dnia (...) marca 2012 r. nr (...)o zwrocie na rzecz skarżącej wywłaszczonej nieruchomości oraz orzekającą o obowiązku zwrotu przez skarżącą na rzecz Gminy Bielsko – Biała zwaloryzowanego odszkodowania w wysokości 471.142,71 zł w terminie 14 dni od dnia w którym decyzja ta stanie się wykonalna. Przewodniczący Wydziału II zarządzeniami z dnia 12 lutego 2013 r. wezwał stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł, tj. w wysokości określonej w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), a ponadto zobowiązał skarżącą do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie jej odpisu poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego, celem doręczenia uczestnikowi postępowania. Dla dokonania powyższych czynności wyznaczony został siedmiodniowy termin liczony od dnia doręczenia wezwań, pod rygorem odrzucenia skargi. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wskazane wezwanie zostało prawidłowo doręczone stronie skarżącej w dniu 25 lutego 2013 r.,, co oznacza, że wyznaczony termin do uiszczenia wpisu oraz uzupełnienia braków formalnych skargi upłynął w dniu 4 marca 2013 r. W wyznaczonym terminie w dniu 25 lutego 2013 r. skarżąca uzupełniła braki formalne skargi nadsyłając żądany odpis skargi. Pismem z dnia 15 marca 2013 r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca wskazała, że po otrzymaniu korespondencji z Sądu przeczytała tylko pierwszą nadesłaną stronę i jeszcze tego samego dnia uzupełniła braki formalne skargi. Zaniepokojona brakiem wezwania o wpis od skargi w dniu 15 marca 2013 r. zwróciła się telefonicznie do Sądu z prośbą o udzielenie informacji na ten temat. Została poinformowana, że wezwania zostały wysłane jednocześnie, w związku z powyższym jeszcze tego samego dnia uiściła wpis od skargi i wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego uiszczenia. Skarżąca uzasadniając wniosek wskazywała również, że jest osobą chorą i w podeszłym wieku. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż skarżąca wskazując na przyczyny uchybienia terminu do uiszczenia wpisu od skargi podała swój wiek i ciężki stan zdrowia, zaznaczając przy tym, że pomimo wystosowanego przez sąd wezwania zarówno do uzupełnienia braków formalnych skargi jak i uiszczenia wpisu do skargi uzupełniła jedynie braki formalne skargi, bowiem przeczytała tylko jedną stronę kierowanych do niej wezwań. Podeszły wiek oraz zły stan zdrowia nie przesądzają jeszcze o braku winy w uchybieniu terminu. Powołanie się na powyższe okoliczności nie jest równoznaczne z uprawdopodobnieniem, że uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie winy, należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu. Zdaniem Sądu okoliczności przedstawione we wniosku nie uprawdopodabniają dostatecznie, iż do uchybienia terminu do dokonania powyższej czynności doszło bez winy skarżącej w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Przywrócenie nie jest bowiem dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W niniejszym przypadku skarżąca nie zapoznała się z kierowanym do niej wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi, stąd też nie dopełniła podstawowego aktu staranności, który pozwoliłyby jej na zapoznanie się z treścią kierowanego do niej żądania ( przy jednoczesnym ustosunkowaniu się do drugiego żądania tj. uzupełnieniu braków formalnych skargi). W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wskazała, iż w jednej przesyłce otrzymała wezwanie do nadesłania jednego odpisu skargi, odpowiedź na skargę organu oraz odrębne zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Przedmiotowe wezwanie i zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego było przedzielone odpowiedzią na skargę. Skarżąca, zapoznając się z treścią wezwania, sądziła, iż obejmuje ono wszelkie braki skargi, które winna na tym etapie postępowania uzupełnić. Skarżąca nie przeczytała natomiast uważnie odpowiedzi na skargę (drugiego z kolei dokumentu), do którego mogła się przecież odnieść w późniejszym terminie. Nie sądziła zarazem, iż za tym pismem jest jeszcze dalsze, obejmujące wezwanie do uzupełnienia innych braków skargi, a nie przykładowo jakiś załącznik do odpowiedzi na skargę. W związku z powyższym u skarżącej powstało błędne przeświadczenie, że ma ona wyłącznie dołączyć odpis skargi, a wezwanie do uiszczenia opłaty będzie wystosowane w późniejszym terminie. Umieszczenie w jednej przesyłce dwóch pism zawierających wezwania do usunięcia braków formalnych skargi (wezwania i zarządzenia), rozdzielonych nadto odpowiedzią na skargę, mogło stworzyć u skarżącej usprawiedliwione przeświadczenie, że wezwanie będącym pierwszym w kolejności pismem obejmuje wszelkie braki skargi, które winna na tym etapie postępowania uzupełnić. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 §1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 P.p.s.a. warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, czyli niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie będzie w tej sytuacji dopuszczalne (por. postanowienie SN z dnia 29 października 1999 r., sygn. I CKN 556/98, LEX nr 50702; postanowienie NSA z dnia 22 listopada 1999 r., sygn. III SA 7804/98, niepubl.). Art. 86 § 1 P.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. W orzecznictwie i w literaturze prawniczej przyjmuje się, że kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na dopełnieniu przez stronę szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. (...) Oceniając wystąpienie tej przesłanki sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (vide np. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Warszawa 2005, str. 333 i 334, oraz powołane tam orzecznictwo – postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 marca 2004 r., sygn. akt FZ 13/04, niepubl., postanowienie SN z 22 lipca 1999 r., sygn. akt I PKN 273/99, OSNAP 2000, nr 20, poz. 757). Z uwagi na powyższe Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że okoliczności na które powołuje się skarżąca, nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do uiszczeniu wpisu od skargi. Wskazać bowiem należy, iż w niniejszej sprawie skarżąca została w sposób prawidłowy wezwana do uiszczenia wpisu sądowego wraz ze stosownym pouczeniem. Niedopatrzenie na które powołuje się skarżąca w zażaleniu, czyli mylne potraktowanie wezwania do nadesłania jednego odpisu skargi jako jedynego wezwania w niniejszej sprawie, nie mogło zostać potraktowane jako niezawiniony przez skarżąca błąd, który był wynikiem działań ze strony Sądu. Bez wątpienia powzięcie przez skarżącą w tym zakresie jakichkolwiek wątpliwości winno było skutkować ich wyjaśnieniem, zwłaszcza w sytuacji, że w pouczeniu załączonym do wezwania do uiszczenie wpisu wyraźnie zakreślono stronie siedmiodniowy terminie do dokonania tej czynności oraz pouczono o skutkach niedochowania tego terminu. Zachowanie skarżącej należy zatem traktować w kategoriach braku staranności, które skutkowało odmową przywrócenia terminu. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.