II SA/Po 248/13
WyrokWSA w Poznaniu2013-04-23
Skład orzekający: Maria Kwiecińska, Danuta Rzyminiak-Owczarczak, Barbara Drzazga
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić przyznania świadczeń rodzinnych za okres zasiłkowy, który upłynął, jeśli opóźnienie w skompletowaniu wniosku wynikało z zawieszenia postępowania na wniosek strony i oczekiwania na prawomocne orzeczenie sądu cywilnego dotyczące ustalenia ojcostwa, a jednocześnie strona przedstawiła dokumenty potwierdzające istnienie dziecka i jego wiek?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji publicznej nie mógł odmówić przyznania świadczeń rodzinnych za okres zasiłkowy, który upłynął, jeśli opóźnienie w skompletowaniu wniosku wynikało z zawieszenia postępowania na wniosek strony i oczekiwania na prawomocne orzeczenie sądu cywilnego dotyczące ustalenia ojcostwa. Przedłożony odpis skrócony aktu urodzenia dziecka, mimo że wymagał sprostowania, był dokumentem potwierdzającym istnienie dziecka i jego wiek, a zatem organ powinien był rozpatrzyć wniosek merytorycznie. Odmowa przyznania świadczeń z powodu niedostarczenia dokumentów w terminie nieobjętym okresem zasiłkowym była bezzasadna, skoro postępowanie zostało zawieszone na wniosek strony, a opóźnienie nie nastąpiło z jej winy.Stan faktyczny
A. G. złożyła wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego. Postępowanie zostało zawieszone na jej wniosek do czasu wyjaśnienia sprawy sądowej o zaprzeczenie ojcostwa. Po prawomocnym wyroku sądu cywilnego ustalającym brak ojcostwa, A. G. dostarczyła niezbędne dokumenty, jednak organy odmówiły przyznania świadczeń za okres zasiłkowy, który w międzyczasie upłynął. Skarżąca argumentowała, że opóźnienie nie nastąpiło z jej winy, a postępowanie zostało zawieszone na wniosek organu.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2012 r. nr [...]. Określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Kwiecińska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak (spr.) Sędzia WSA Barbara Drzazga Protokolant st.sekr.sąd. Mariola Kaczmarek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego; I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] września 2012 r. nr [...], II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
W dniu [...] czerwca 2011 r. A. G. złożyła w P. Centrum Świadczeń w P. (dalej: PCŚ) wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka – córki O. G. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz starszej córki – K. G.
Decyzją z dnia [...] września 2012 r. Nr [...] Prezydent Miasta P. odmówił A. G. przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na rzecz O. G. (aktualnie P.) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G. W sentencji decyzji powołano art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212), art. 5 ust. 1, art. 3 pkt 1 i 2, art. 4, art. 5 ust. 1 i 3, art. 6, art. 9, art. 12a, art. 20, art. 24, art. 26, art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm., dalej jako "u.ś.r.") oraz Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postepowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r., Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) i Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 sierpnia 2009 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny oraz wysokości świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2009 r., Nr 129, poz. 1058), a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., dalej jako: "k.p.a.").
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r. Nr [...] postępowanie w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej zostało na żądanie strony zawieszone do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez sąd w sprawie z pozwu A. G. o zaprzeczenie ojcostwa córki wnioskodawczyni – O. Podniesiono, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. A. G. dostarczyła kopię wyroku Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 09 marca 2012 r. sygn. akt IV RC 464/11 ustalającego, że M. G. nie jest ojcem O. G. oraz postanowienie Sądu Rejonowego w Poznaniu z dnia 28 maja dotyczące sprostowania ww. wyroku. W związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego, postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2012 r. Nr [...] organ I instancji podjął postępowanie dotyczące ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na rzecz O. G. (aktualnie P.) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G. Ponadto dnia [...] września 2012 r. do P. Centrum Świadczeń (dalej jako: PCŚ) wpłynął odpis zupełny aktu urodzenia O. P. nadesłany z Urzędu Miasta P. – Urząd Stanu Cywilnego. Zgodnie z tym dokumentem Sąd Rejonowy Poznań – Grunwald i Jeżyce w Poznaniu wyrokiem z dnia 09 marca 2012 r., prawomocnym z dniem 31 marca 2012 r. (sygn. akt IV RC 464/11), orzekł, że M. G. nie jest ojcem O. G. Natomiast oświadczeniem złożonym dnia 06 sierpnia 2012 r. przed Kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w P., P. P. uznał swoje ojcostwo wobec O., która aktualnie nosi nazwisko P. Podkreślono więc, że zgodnie z treścią art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Wskazano, że w związku z tym, iż brakujący dokument (tj. prawomocny wyrok sądu o zaprzeczeniu ojcostwa) wnioskodawczyni dostarczyła w miesiącu sierpniu 2012 r. – prawo do zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej można ustalić począwszy od dnia 31 marca 2012 r., czyli od momentu wystąpienia klauzuli wykonalności wyroku o zaprzeczenie ojcostwa na rzecz córki wnioskodawczyni – O. Okres zasiłkowy, na który przedmiotowy wniosek został złożony, upłynął. Podkreślono również, że prawo do dodatków do zasiłku rodzinnego przysługuje pod warunkiem, że na dziecko przysługuje zasiłek rodzinny.
Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta P. A. G. odwołała się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. W odwołaniu zwrócono się o przyznanie spłaty zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego od dnia złożenia wniosku tj. [...] czerwca 2011 r. Podniesiono, że wniosek o przyznanie świadczeń został złożony w PCŚ wraz z prośbą o zawieszenie postępowania do czasu wyjaśnienia sprawy sądowej o zaprzeczenie ojcostwa córki wnioskodawczyni. Z uwagi na sprostowanie wyroku Sądu Rejonowego, czas oczekiwania na wystawienie stosownych dokumentów przedłużył się do sierpnia 2012 r. Wskazano, że akt urodzenia O. P. został dostarczony do PCŚ w miesiącu sierpniu 2012 r. Urząd Stanu Cywilnego w P. nie mógł go wcześniej wystawić, ponieważ oczekiwał na uprawomocnienie się wyroku Sądu Rejonowego. W końcowej części odwołania podniesiono, że PCŚ odmówiło wnioskodawczyni spłaty wszelkich zasiłków oraz dodatków do nich, nie do końca wyjaśniając przyczynę odmownej decyzji w przedmiotowej kwestii.
Decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W sentencji decyzji powołano art. 4 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, art. 5, art. 8 pkt 1 i 4a, art. 24 ust 1 i 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.). W decyzji podniesiono, że istotą sporu jest kwestia, czy Prezydent Miasta P. zasadnie odmówił przyznania A. G. zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na okres od dnia [...] czerwca 2011 r. do dnia [...] października 2011 r., na który wnioskowała ona o świadczenia rodzinne w dniu [...] czerwca 2011 r. Wskazano, że w procedurze administracyjnej datą wszczęcia postepowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.), a reguła ta znajduje zastosowanie także w postępowaniu dotyczącym przyznawania świadczeń rodzinnych. W świetle art. 24 ust. 1 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, który oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych (art. 3 pkt 10 u.ś.r.). Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się natomiast począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 2 u.ś.r.). Podkreślono więc, że z literalnego brzmienia cytowanego przepisu jasno wynika, iż decydujące znaczenia w ustaleniu prawa do świadczeń rodzinnych ma data złożenia w siedzibie organu kompletnego wniosku o przyznanie świadczenia. Złożenie wniosku w tym przedmiocie obliguje organ do wydania decyzji administracyjnej o przyznaniu świadczenia rodzinnego na okres od pierwszego dnia miesiąca, w którym strona złożyła kompletny wniosek, do końca okresu zasiłkowego. Wskazano, że w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, iż A. G. kompletny wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych złożyła dopiero po zakończeniu okresu zasiłkowego, bowiem brakujące dokumenty wpłynęły w sierpniu 2012 r., a dopiero w dniu 4 września 2012 r. wpłynął do PCŚ w P. zupełny akt urodzenia córki wnioskodawczyni – O. Tym samym skompletowany wniosek wpłynął już po okresie zasiłkowym, który zakończył się z dniem 31 października 2011 r. Podniesiono, że w przedmiotowej sytuacji rozstrzygnięcie organu I instancji odmawiające prawa do wnioskowanych świadczeń należy uznać za prawidłowe, bowiem w świetle wyżej cytowanego art. 24 ust. 2 u.ś.r. organ nie był uprawniony do przyznania świadczeń za okres poprzedzający złożenie wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, złożony już po zakończeniu okresu zasiłkowego, jak domagała się tego wnioskodawczyni.
Od powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. A. G. wniosła w dniu [...] lutego 2013 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze podniesiono, że wniosek o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego został złożony w PCŚ w P. w dniu [...] czerwca 2011 r. wraz z prośbą o zawieszenie postępowania do czasu wyjaśnienia sprawy sądowej o zaprzeczenie ojcostwa. Wskazano, że Urząd Stanu Cywilnego w P. oraz wnioskodawczyni oczekiwali na uprawomocnienie się postanowienia o zaprzeczeniu ojcostwa, aby otrzymać akt urodzenia córki O., który był niezbędnym dokumentem, potrzebnym do przyznania wnioskowanych świadczeń. Podkreślono, że w dniu [...] sierpnia 2012 r. A. G. dostarczyła wszystkie brakujące dokumenty oraz poprosiła o podjęcie wstrzymanego przez nią wcześniej postępowania. W związku z powyższym odmowa merytorycznego rozpatrzenia sprawy z uwagi na niedostarczenie dokumentów w terminie nie objętym okresem zasiłkowym była bezzasadna, skoro postępowanie w tym czasie zostało zawieszone właśnie na wniosek A. G. Podniesiono również, że wnioskodawczyni na bieżąco dostarczała całą dokumentację, a fakt niedostarczenia końcowych dokumentów (akt urodzenia, wyrok sądowy, postanowienie o sprostowaniu wyroku) nie został spowodowany z jej winy. Zdaniem A. G., za przyjęciem takiego rozumowania przemawia również treść art. 24a ust. 3 u.ś.r., który stanowi, że w przypadku, gdy przyczyną niedostarczenia wymaganego dokumentu przez osobę składającą wniosek jest niewydanie dokumentu przez właściwą instytucję w ustawowo określonym, w odrębnych przepisach, terminie oraz osoba może to udokumentować, świadczenia przysługują począwszy od miesiąca, w którym wniosek został złożony. Wnioskodawczyni podkreśla ponadto, że celem świadczeń rodzinnych jest wsparcie z budżetu państwa rodzin o niewystarczającym dochodzie w zakresie umożliwienia pokrycia wydatków na utrzymanie dziecka i niesłuszne pozbawienie tego wsparcia godzi w zasady demokratycznego państwa.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wniosło o jej oddalenie. Kolegium podtrzymało dotychczasowe stanowisko podkreślając, że A. G. złożyła kompletny wniosek o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych dopiero po zakończeniu okresu zasiłkowego, bowiem brakujące dokumenty wpłynęły w sierpniu 2012 r., a w dniu [...] września 2012 r. do PCŚ wpłynął zupełny akt urodzenia córki wnioskodawczyni – O. Tym samym skompletowany wniosek wpłynął już po okresie zasiłkowym, który zakończył się z dniem 31 października 2011 r. W tej sytuacji Kolegium uznało rozstrzygnięcie organu I instancji za prawidłowe, ponieważ organ ten nie był uprawniony do przyznania świadczeń za okres poprzedzający złożenie wniosku z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, złożony juz po zakończeniu okresu zasiłkowego. Odnośnie do powołanego przez A. G. art. 24a ust. 3 u.ś.r. Kolegium zajęło stanowisko, że nie ma on zastosowania w przedmiotowej sprawie, bowiem sąd cywilny nie miał ustawowo określonego w odrębnych przepisach terminu do wydania orzeczenia, stanowiącego dokument niezbędny do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie.
Podczas rozprawy przeprowadzonej w dniu [...] kwietnia 2013 r. stawiła się A. G., podtrzymując skargę oraz wnosząc i wywodząc jak dotychczas. Skarżąca wyjaśniła, że PCŚ traktuje swoich klientów w sposób nieprawidłowy. Podała, że pierwotny wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych złożyła w maju 2011 r. i wówczas osoba przyjmująca przedmiotowy wniosek wykreśliła z niego córkę O. oraz partnera P. P. Skarżąca dodała, że nie została pouczona, dlaczego tak się stało i w istocie zmuszono ją, aby parafowała te skreślenia. Odnośnie do wniosku o wstrzymanie postępowania złożonego w dniu [...] czerwca 2011 r. skarżąca wyjaśniła, że kuzynka, która była w podobnej sytuacji pouczyła ją, że w takich przypadkach należy zawiesić toczące się postępowanie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że zadaniem sądu administracyjnego jest jedynie sprawdzenie, czy zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz czy przy jej podejmowaniu nie zostały naruszone w sposób istotny przepisy postępowania administracyjnego. Natomiast stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami oraz wnioskami skargi, a także powołaną podstawą prawną.
Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłaty tych świadczeń regulują przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.).
Świadczeniami rodzinnymi, zgodnie z art. 2 pkt 1 u.ś.r. są: zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego wymienione w art. 8 pkt 1-7 u.ś.r. Zasiłek rodzinny, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2 ustawy, tj. rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie uczącej się, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Dodatki do zasiłku rodzinnego wymienione w art. 8 pkt 1-7 ustawy przysługują stronie, która spełnia przesłanki uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego i dodatkowo przesłanki określone dla konkretnego dodatku do zasiłku rodzinnego.
Jak wynika z akt sprawy, pierwotny wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku został złożony w PCŚ w dniu [...] maja 2011 r. Jednakże z wyjaśnień skarżącej, złożonych podczas rozprawy wynika, że osoba przyjmująca przedmiotowy wniosek wykreśliła z niego córkę O. oraz partnera P. P., a następnie zmiany te zostały parafowane przez A. G. Podkreślić należy, że już na etapie złożenia wniosku z dnia [...] maja 2011 r. dołączono do niego (w dniu [...] maja 2011 r.) odpis skrócony aktu urodzenia córki O. (ówcześnie G.).
Kolejnym pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. skarżąca wniosła o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na rzecz O. G. (aktualnie P.) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G., jednocześnie z wnioskiem przedkładając prośbę o wstrzymanie postępowania do czasu wyjaśnienia sprawy sądowej o zaprzeczenie ojcostwa – w konsekwencji zmianę nazwiska córki O. Organ wniosek ten uwzględnił i postępowanie w sprawie zawieszono do czasu złożenia przez skarżącą odpisu prawomocnego wyroku wydanego w sprawie o zaprzeczenie ojcostwa, co nastąpiło w dniu 6 sierpnia 2012 r.
Na wstępie należy więc zauważyć, że dokumentacja złożona przez skarżącą w PCŚ na dzień [...] czerwca 2011 r., w dniu [...] lipca 2011 r. uzupełniona oświadczeniem o sposobie wypłaty świadczenia oraz zaświadczeniem z urzędu skarbowego, była wystarczająca, aby przyznać skarżącej prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej. Zgodnie z art. 23 ust.3 u.ś.r. wniosek o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych powinien zawierać dane dotyczące: osoby występującej o przyznanie świadczeń rodzinnych, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w razie gdy nie nadano numeru PESEL - numer dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz dzieci pozostających na utrzymaniu osoby, o której mowa w ust. 1, w tym: imię, nazwisko, numer PESEL, datę urodzenia, stan cywilny. Zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy do wniosku należy dołączyć odpowiednio: zaświadczenia o dochodzie każdego członka rodziny, zawierające informacje o wysokości: dochodu, składek na ubezpieczenia społeczne odliczonych od dochodu należnego podatku (pkt 1); zaświadczenia dokumentujące wysokość innych dochodów (pkt 2); inne zaświadczenia lub oświadczenia oraz dowody niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych (pkt 4), w tym dokument stwierdzający wiek dziecka (lit.a). W rozpatrywanym przypadku organ I instancji uznał, iż podstawowe znaczenie dla ustalenia prawa do zasiłku na córkę O. miało wyjaśnienie kwestii ojcostwa, co spowodowało zawieszenie postępowania do czasu prawomocnego zakończenia sprawy z pozwu o zaprzeczenie ojcostwa. Stanowisko to w świetle przytoczonych przepisów należy uznać za wadliwe. Przepis art. 23 ust. 2 pkt 4a (jak również § 2 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 grudnia 2011 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne) wymaga bowiem przedłożenia dokumentów na podstawie którego można potwierdzić istnienie dziecka oraz ustalić jego wiek.
Odpis skrócony aktu urodzenia córki O., który skarżąca załączyła do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, informacje takie zawierał. Dokument ten był w świetle przepisów prawa, również do momentu jego sprostowania, dokumentem ważnym, w związku z czym organ nie mógł w żadnym czasie uzależniać przyznania skarżącej świadczeń rodzinnych od jego sprostowania. Ustawa z dnia 29 września 1986 – Prawo o aktach stanu cywilnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2011 r., Nr 212, poz. 1264, dalej jako: "prawo o a.s.c.") wyraźnie rozróżnia pojęcie unieważnienia i sprostowania aktu stanu cywilnego. Zgodnie z art. 30 prawa o a.s.c.: "Akt stanu cywilnego unieważnia się, jeżeli: 1) stwierdza zdarzenie niezgodne z prawdą; 2) uchybienia powstałe przy sporządzeniu aktu zmniejszają jego moc dowodową." Natomiast zgodnie z art. 31 prawa o a.s.c. "Akt stanu cywilnego podlega sprostowaniu w razie błędnego lub nieścisłego jego zredagowania". Z całą pewnością przedłożony pierwotnie w PCŚ przez skarżącą akt urodzenia córki O. nie powinien był zostać uznany za akt nieważny bądź podlegający unieważnieniu ze względu na toczące się przed Sądem Rejonowym postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa. W świetle postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1992 r. sygn. akt I CRN 20/92 należy podkreślić, że: "inne przypadki niezgodności aktu z rzeczywistością – chodzi rzecz jasna, o niezgodność pierwotną, występujące już w dacie sporządzenia aktu – związane ze zdarzeniami mającymi wpływ na stan cywilny osób i dotyczące w istocie tylko elementów aktu (np. miejsce lub data zdarzenia, dane o rodzicach osoby, nazwisko, płeć itp.) mogą być jedynie przedmiotem sprostowania uregulowanego w przepisie art. 31 prawa o a.s.c."
Wobec powyższego należy stwierdzić, że organ I instancji mógł na podstawie złożonych dokumentów ustalić, czy skarżącej przyznać prawo do zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka na rzecz O. G. (aktualnie P.) oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz K. G. Wymóg legitymowania się przed organem przyznającym świadczenia rodzinne sprostowanym, w wyniku prawomocnego orzeczenia Sądu Rejonowego, aktem stanu cywilnego dziecka jest bezzasadny i nie znajduje żadnych podstaw w obowiązującym prawie.
Bezsporne w sprawie jest, że skarżąca urodziła córkę. Również nie podlega wątpliwościom fakt, że w dniu [...] maja 2011 r. w PCŚ został przedłożony przez A. G. odpis skrócony aktu urodzenia córki O. W następstwie złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych – przedmiotowy wniosek powinien był zostać rozpatrzony, ponieważ na dzień jego złożenia ([...] czerwca 2011 r.) organ był w posiadaniu stosownych dokumentów, pozwalających na rozpatrzenie wniosku A. G. co do meritum.
Zawieszenie postępowania, pomimo faktu, że nastąpiło z wniosku skarżącej, nie może pozbawiać jej prawa do świadczenia, które przysługiwały jej w dacie złożenia wniosku (uzupełnionego w wyznaczonym przez organ terminie – [...] lipca 2011 r.). W ocenie Sądu strona nie powinna ponosić negatywnych konsekwencji zaniechania organu administracji w zakresie prawidłowego pouczenia o konsekwencjach zawieszenia postępowania oraz o fakcie, że takie zawieszenie nie było w ogóle potrzebne i zasadne. Odmienna ocena ujawnionych okoliczności sprawy naruszałaby dwie podstawowe zasady ogólne postępowania administracyjnego, które powinny obowiązywać we wszystkich stadiach postępowania, a mianowicie zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.) oraz zasadę obowiązku organów udzielania informacji o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.)
W każdej decyzji administracyjnej konieczna jest analiza ustalonego w sprawie stanu faktycznego i jego rozważenie oraz ustosunkowanie się do niego w świetle mających zastosowanie przepisów. Nadto uzasadnienie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia powinno być skonstruowane w sposób umożliwiający realizację ogólnej zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), winno umożliwiać organom nadzoru i sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Dlatego też uzasadnienie winno zawierać m.in. prawidłowe uzasadnienie faktyczne i prawne (por. wyrok NSA z dnia 5 kwietnia 2001 r., sygn. akt II SA 1095/00, Lex Nr 53441; wyrok NSA z dnia 26 maja 1981 r., sygn. akt SA 810/81, publ. ONSA 1981/1/4).
Mając na względzie przedstawione wyżej okoliczności Sąd doszedł do przekonania, że sprawa nie została należycie wyjaśniona oraz oceniona, co uchybia art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Nadto zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają art. 107 § 3 K.p.a., bowiem nie zawierają pełnych ustaleń faktycznych, dowodów na jakich oparły się oba organy administracji orzekające w sprawie, oceny ich wiarygodności, a także dostatecznych rozważań faktycznych i prawnych oraz nie wyjaśniają właściwie zastosowanej podstawy prawnej. Obowiązki powyższe obciążają organ administracji, a braki w tym zakresie stanowią o wadliwości wydanych w sprawie decyzji.
Wobec niewyjaśnienia sprawy we wskazanym wyżej zakresie musi to nastąpić przy ponownym jej rozpatrzeniu przez organ pierwszej instancji, który uwzględni wywody zaprezentowane w niniejszym uzasadnieniu oraz dokona analizy merytorycznej całokształtu poczynionych w niej ustaleń. Dopiero bowiem pełne ustalenia faktyczne i kompletne rozważania prawne pozwolą na wydanie prawidłowej decyzji, to jest takiej, która spełniać będzie wszystkie wymagania przewidziane w art. 107 § 3 k.p.a. Uwzględniając powołane powyżej przepisy, jak również zasady ogólne k.p.a. organ I instancji zobligowany będzie do ustalenia, czy skarżącej przysługiwałoby prawo do wnioskowanych świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym 2011/2012, a w przypadku pozytywnych w tym zakresie ustaleń, przyznać świadczenia za okres zasiłkowy, który nie z winy skarżącej w międzyczasie upłynął.
Wobec powyższego Sąd na podstawie art 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
W wykonalności zaskarżonej decyzji sąd orzekł na podstawie art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło