I OSK 1955/11

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-04-24

Skład orzekający: Anna Lech, Joanna Runge-Lissowska, Tamara Dziełakowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, który stanowi, że do spraw wszczętych na podstawie wcześniejszych ustaw i niezakończonych decyzją ostateczną stosuje się przepisy nowej ustawy, może być stosowany do wniosków złożonych pod rządami ustawy z dnia 4 września 1997 r., jeśli ich rozpoznanie nastąpiło po wejściu w życie ustawy z 2005 r. i czy WSA powinien był zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia pytania prawnego skierowanego do Trybunału Konstytucyjnego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że stosowanie art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. i niezakończonych przed wejściem w życie ustawy z 2005 r. narusza konstytucyjne zasady ochrony praw słusznie nabytych, równości wobec prawa i zaufania do organów państwa, zwłaszcza w sytuacji, gdy wnioski te nie zostały rozpoznane przez organy administracji mimo upływu wielu lat. Ponadto, WSA powinien był zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia przez Trybunał Konstytucyjny pytania o zgodność art. 8 ustawy z 2005 r. z Konstytucją. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów administracji.
Stan faktyczny
Skarżący złożyli wnioski o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w 1999 r. na podstawie ustawy z 1997 r. Organy administracji odmówiły przekształcenia, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę skarżących, uznając, że do sprawy mają zastosowanie przepisy ustawy z 2005 r. Skarżący złożyli skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów PPSA, w tym brak zawieszenia postępowania mimo skierowania pytania prawnego do Trybunału Konstytucyjnego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz decyzje organów administracji obu instancji i zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Anna Lech (spr.) Sędziowie NSA Joanna Runge-Lissowska del. WSA Tamara Dziełakowska Protokolant starszy asystent sędziego Małgorzata Penda po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. L., D. K.-L. i L. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 193/11 w sprawie ze skargi A. L., D. K.-L. i L. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...] i decyzję Prezydenta m. st. Warszawy z dnia [...] października 2010 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie na rzecz A. L., D. K.-L. i L. L. kwotę 837 (osiemset trzydzieści siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wyrokiem z dnia 24 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 193/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. L., D. K.-L. i L. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] listopada 2010 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W uzasadnieniu Sąd wskazał na następujący stan sprawy: wnioskami z dnia 23 grudnia 1999 r. A. L., D. K.-L. i L. L., w trybie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. Nr 120, poz. 1299), zwrócili się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], opisanej w księdze wieczystej KW Nr [...]. Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., nr [...], odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej wyżej nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzeczeniem z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezydent m. st. Warszawy decyzją z dnia [...] października 2010 r., nr 111/2010, na podstawie art. 1 ust. 1, art. 3 ust. 1pkt 2. art. 8 i 9 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.), odmówił przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości wskazując, że budynek posadowiony na nieruchomości będącej przedmiotem niniejszej sprawy miał charakter usługowy, co potwierdza brak przesłanek do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności w myśl przepisu art. 1 ust. 1 powołanej wyżej ustawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. utrzymało w mocy powyższą decyzję podzielając stanowisko organu pierwszej instancji. Na tę decyzję A. L., D. K.– L. i L. L. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zarzucając organowi opieszałość w załatwieniu przedmiotowej sprawy, co skutkowało wydaniem rozstrzygnięcia w sprawie na gruncie innych przepisów aniżeli jej wszczęcie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty wyrażone uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wyrokiem z dnia 24 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Wa 193/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę wskazał, że w dniu 13 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175 poz. 1459). Zgodnie z art. 8 tej ustawy, do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209 ze zm.) i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy nowej ustawy, czyli ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Sąd pierwszej instancji uznał, że nieruchomość położona w W. przy ul. [...], oddana w użytkowanie wieczyste w celu wybudowania na niej warsztatu mechaniki pojazdowej, nie może być przedmiotem przekształcenia na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości niezależnie od tego, jak kształtowało się przeznaczenie tej nieruchomości w okresie po zawarciu umowy z dnia 12 stycznia 1977 r. o ustanowieniu użytkowania wieczystego. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazano, że w przypadku nieruchomości zabudowanych na inny cel, niż mieszkaniowy lub niezabudowanych garażami, okoliczność późniejszego ich przeznaczenia pod zabudowę na cele mieszkaniowe lub pod zabudowę garażami jest bezprzedmiotowa dla rozstrzygnięcia wniosku o przekształcenie. Sąd podkreślił, że przez tenże Sąd zostało skierowane do Trybunału Konstytucyjnego pytanie: czy art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest zgodny z Konstytucją, jednakże w ocenie Sądu nawet satysfakcjonujące skarżących rozstrzygnięcie Trybunału pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. W takim przypadku będą mieli oni drogę dochodzenia swoich roszczeń, związanych ze sporną decyzją, w trybie wznowienia postępowania, w oparciu o treść art.145a k.p.a. Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę kasacyjną złożyli A. L., D. K. – L. oraz L. L. wnosząc o jego uchylenie w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed postępowaniu administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz.270) lub o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Wniesiono także o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, to jest art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz.1459) poprzez stwierdzenie, iż przepis ten jest właściwy do oceny wniosku o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności złożonego pod rządami ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. W sytuacji, kiedy zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą i wykładnią systemową, realizacja ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej, nabytej na podstawie art. 1 ust. 2 powołanej ustawy z dnia 4 września 1997 r. nie ma zastosowania art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. w jego literalnym brzmieniu; 2) naruszenie art. 3 § 1 i art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. polegające na tym, iż Sąd pierwszej instancji w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, to jest art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i mimo, iż rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy zależy od stanowiska Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego pytania prawnego jakie Wojewódzki Sąd Administracyjny skierował do Trybunału w kwestii czy art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości jest zgodny z art. 2, art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP i art. 1 Protokołu Nr 1 do Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Stwierdzenie niezgodności art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości uniemożliwi organowi wydanie decyzji w oparciu o ten artykuł, (sygn. akt: P 31/10). W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skarżący złożyli wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego pod rządami ustawy z 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, który to wniosek przez niemal 10 lat nie został rozpoznany. Decyzję wydano dopiero w dniu 9 czerwca 2009 r., na podstawie już nowej ustawy z 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Zdaniem skarżących kasacyjnie art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie ma zastosowania do ochrony praw słusznie nabytych pod rządami powołanej ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: skarga kasacyjna jest zasadna. Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W niniejszej sprawie skarżący wnioskami z dnia 23 grudnia 1999 r., w trybie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, zwrócili się o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej przy ul. [...] w W. W dniu 13 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459). Jak wynika z akt niniejszej sprawy, do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 13 października 2005 r., wnioski skarżących nie zostały rozpatrzone. Wskazać należy, że zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości, do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1299 oraz z 2002 r. Nr 113, poz. 984) oraz ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. Nr 113, poz. 1209, z 2002 r. Nr 113, poz. 984 oraz z 2003 r. Nr 3, poz. 24 i Nr 64, poz. 592) i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Ustawa z dnia 26 lipca 2001 r. oraz z dnia 13 października 2005 r., w istotny sposób zmieniła zakres poprzedniej ustawy stanowiąc, że tylko osoby będące w dniu wejścia w życie tej ustawy użytkownikami wieczystymi nieruchomości zabudowanych na cele mieszkaniowe, mogą żądać przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Skład orzekający Naczelnego Sądu Administracyjnego podziela prezentowany w doktrynie pogląd, że określone w powołanej ustawie z dnia 4 września 1997 r. uprawnienie użytkownika wieczystego do przekształcenia tego prawa w prawo własności było majątkowym prawem podmiotowym, realizowanym na skutek koniecznego wniosku uprawnionego, złożonego w ustawowym terminie, poprzez wydanie decyzji administracyjnej o charakterze prawotwórczym oraz że organ rozpatrujący ten wniosek nie mógł działać na zasadzie swobodnego uznania administracyjnego, lecz miał obowiązek dokonać przekształcenia, jeśli wniosek został złożony w ustawowym terminie i spełnione zostały ustawowe materialnoprawne przesłanki przekształcenia (S. Rudnicki: Uwłaszczenie osób fizycznych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Monitor Prawniczy z 1997 r. nr 11). Taka zmiana sytuacji uprawniającej do skorzystania z przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności z sytuacji, gdy użytkownik wieczysty, który spełniał przesłanki przekształcenia określone w ustawie i miał potencjalne uprawnienie do skorzystania z nabycia prawa własności przez złożenie wniosku w ustawowym terminie, na sytuację, w której tylko niektóre osoby mogły żądać przekształcenia tego prawa, w sposób istotny ograniczyła uprawnienia tych ostatnich osób. Z chwilą zaś złożenia wniosku w terminie, uprawnienie to ulegało konkretyzacji poprzez powstanie roszczenia majątkowego dochodzonego w postępowaniu administracyjnym – żądania wydania pozytywnej decyzji administracyjnej o charakterze prawotwórczym. Złożenie przez użytkownika wieczystego wniosku o przekształcenie tego prawa w prawo własności, o którym mowa w art. 2 omawianej ustawy z dnia 4 września 1997 r., powodowało zatem nie tylko wszczęcie postępowania administracyjnego, lecz oznaczało wolę skorzystania z przysługującego uprawnienia i zrealizowania prawa do nabycia własności nieruchomości, którego można było odmówić tylko z przyczyny określonej w art. 3 tej ustawy (toczące się postępowanie administracyjne dotyczące prawidłowości nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego). Jeżeli przyczyna ta nie istniała, to wnioskodawca miał prawo oczekiwać, że żądanie to o charakterze prawa podmiotowego zostanie uwzględnione. Tak więc, użytkownikowi wieczystemu, o którym mowa w art. 1 ust. 2 omawianej ustawy z dnia 4 września 1997 r., przysługiwała ekspektatywa nabycia prawa majątkowego – potencjalne uprawnienie do nabycia prawa własności, której maksymalne ukształtowanie następowało po złożeniu wniosku o przekształcenie w ustawowym terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w zaskarżonym wyroku powołując się na art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. stwierdził, iż ma on zastosowanie w niniejszej sprawie, gdyż stanowi, że do spraw wszczętych na podstawie ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 ze zm.) oraz ustawy z dnia 26 lipca 2001 r. o nabywaniu przez użytkowników wieczystych prawa własności nieruchomości (Dz. U. z 2002 r., Nr 113, poz. 1209 ze zm.) i niezakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy nowej ustawy, czyli ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w okolicznościach niniejszej sprawy regulacja ta budzi wątpliwości co do zgodności z konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. Niewątpliwie bowiem sam sposób, w jakim doszło do zniesienia prawnej możliwości przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, w sytuacji skutecznie złożonego wniosku, nie odpowiada warunkom wywodzonym z zasad ochrony praw słusznie nabytych, równości wobec prawa oraz zaufania do organów państwa i stanowionego przez nie prawa. W rozpatrywanej sprawie bowiem wnioski skarżących nie zostały rozpoznane do dnia wejścia w życie cytowanej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Przepisy art. 8 i 9 powołanej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. w ich literalnym brzmieniu odzwierciedlają zasadę bezpośredniego działania nowego prawa. Zastosowanie tej zasady powoduje pogorszenie sytuacji prawnej zainteresowanych podmiotów. Z tego względu w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego niezmiennie wskazuje się, że należy oceniać i uwzględniać skutki retrospektywnego działania nowego prawa z punktu widzenia konstytucyjnych zasad państwa prawnego, w tym ochrony praw słusznie nabytych i ochrony interesów stron w toku postępowania oraz że nowe prawo nie powinno naruszać tych zasad (por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 3 listopada 1998 r. SK 7/98; z dnia 13 kwietnia 1999 r. K 36/98; z dnia 22 czerwca 1999 r. K 5/99; z dnia 24 października 2000 r. SK 7/00; z dnia 10 kwietnia 2006 r. SK 30/04). Także w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreślano, że bezpośrednie działanie nowego prawa nie powinno prowadzić do pogorszenia sytuacji prawnej osób, które pod rządem poprzedniego prawa wystąpiły o realizację przysługujących im wówczas uprawnień, a do daty zmiany prawa nie doczekały się ich realizacji wskutek długotrwałego prowadzenia przez organy administracji postępowania administracyjnego (por. uchwała NSA z dnia 21 lutego 2000 r., sygn. akt OPS 6/99; uchwała NSA z dnia 12 marca 2001 r., sygn. akt OPS 14/00; wyrok NSA z dnia 26 lutego 2003 r., sygn. akt V SA 1131/02 z glosą E. Łętowskiej - OPS 2003 r. nr 78, poz. 93). Zasada państwa prawnego, a zwłaszcza wynikające z niej zasady: zaufania obywateli do państwa, pewności prawa, ochrona praw nabytych oraz równości wobec prawa nakazują, by zmiana prawa dotychczas obowiązującego, która pociąga za sobą niekorzystne skutki dla sytuacji prawnej podmiotów, dokonywana była zasadniczo z zastosowaniem techniki przepisów przejściowych. Sytuacja prawna osób dotkniętych nową regulacją winna być poddana takim przepisom przejściowym, by istniał czas na dokończenie przedsięwzięć prawidłowo podjętych w celu realizacji przyznanych uprawnień na podstawie wcześniejszej regulacji w przeświadczeniu, że będzie ona miała charakter stabilny. Ustawa z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości nie różnicuje sytuacji osób, które na podstawie wcześniej obowiązującej ustawy wystąpiły ze stosownym wnioskiem o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności i nabyły ekspektatywę prawa majątkowego maksymalnie ukształtowaną, od osób, które wnioski złożyły pod rządami nowego prawa. W zaskarżonym wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał ponadto, że co prawda zostało skierowane do Trybunału Konstytucyjnego pytanie o zgodność z Konstytucją RP art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, jednak, w ocenie tego Sądu, rozstrzygnięcie Trybunału pozostaje bez wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zdaniem Sądu w razie satysfakcjonującego dla skarżących orzeczenia, będą oni mieli drogę dochodzenia swoich roszczeń, związanych ze sporną decyzją, w trybie wznowienia postępowania, w oparciu o treść art.145a k.p.a. Z takim stanowiskiem nie można się jednak zgodzić. Należy w tym miejscu przypomnieć, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. I choć celowość zawieszenia postępowania z przyczyn wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 powołanej ustawy została pozostawiona ocenie sądu, to uznanie sądu w tym zakresie nie może być dowolne, gdyż musi on rozważyć, czy w konkretnym przypadku zachodzą przesłanki uzasadniające zawieszenie. Przyjęte w powołanym przepisie rozumienie kwestii prejudycjalnej zakłada istnienie ścisłego związku pomiędzy sprawą rozpoznawaną w postępowaniu przed sądem administracyjnym, a kwestią będącą przedmiotem postępowania prejudycjalnego. Związek ten polega na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Względy sprawiedliwości oraz ekonomii procesowej mogą przemawiać za potrzebą zawieszenia postępowania w razie badania przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją RP lub aktami wyższego rzędu aktu normatywnego, który stanowił podstawę do wydania zaskarżonego orzeczenia. W niniejszej sprawie – o czym była już mowa powyżej – zostało skierowane pytanie do Trybunału Konstytucyjnego o zgodność z Konstytucją RP art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., który to przepis był podstawą orzekania przez Sąd pierwszej instancji. Wobec powyższych rozważań oraz wobec okoliczności niniejszej sprawy uznać zatem należy, że Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powinien był zawiesić postępowanie do czasu wydania wyroku przez Trybunał Konstytucyjny w kwestii konstytucyjności art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Tym samym zarzuty skargi kasacyjnej zasługują na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny pragnie wskazać, że wyrokiem z dnia 8 grudnia 2011 r., sygn. akt P 31/10 Trybunał Konstytucyjny uznał art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. za niezgodny z art. 2 w związku z art. 21 ust. 1 oraz art. 64 ust. 2 Konstytucji. Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o konstytucyjne wartości zaufania do organów państwa i stanowionego przez nie prawa i ochrony praw słusznie nabytych wynikające z art. 2 i art. 21 ust. 1 Konstytucji oraz równości wobec prawa zawartej w art. 31 ust. 1 i art. 64 ust. 2 Konstytucji wyraża pogląd, że dla zabezpieczenia realizacji ekspektatywy maksymalnie ukształtowanej, nabytej na podstawie art. 1 ust. 3 powołanej ustawy z dnia 4 września 1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności, nie może mieć zastosowania art. 8 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości uznany następnie za niezgodny z Konstytucją Rzeczpospolitej Polskiej. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że należy uchylić zarówno wyrok Sądu pierwszej instancji, jak i decyzje organów administracyjnych obu instancji, aby organ pierwszej instancji ponownie mógł rozpatrzyć wniosek skarżących o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Przy czym organ winien mieć na względzie zasadę niestosowania nowego prawa wstecz, jeżeli przepis przejściowy tak nie stanowi. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 185 § 1 Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 powołanej wyżej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło