II SA/Gl 1399/12

WyrokWSA w Gliwicach2013-04-24

Skład orzekający: Maria Taniewska-Banacka, Bonifacy Bronkowski, Ewa Krawczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy umorzenie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę jest zasadne, gdy pierwotne pozwolenie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z powodu jego wydania podmiotowi nieposiadającemu zdolności prawnej, a roboty budowlane zostały już częściowo zrealizowane?
Ratio decidendi
Umorzenie postępowania w sprawie pozwolenia na budowę jest zasadne, gdy pierwotne pozwolenie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego z powodu jego wydania podmiotowi nieposiadającemu zdolności prawnej, a roboty budowlane zostały już częściowo zrealizowane. W takiej sytuacji, nawet gdyby wnioskodawcami były osoby fizyczne, nowe pozwolenie na budowę mogłoby dotyczyć jedynie nieukończonych prac, a postępowanie w odniesieniu do prac już wykonanych musiałoby zostać umorzone. Ponadto, prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże inne sądy i organy, przesądzając o wadliwości pierwotnych decyzji.
Stan faktyczny
Spółka Cywilna "A" uzyskała pozwolenie na budowę ośrodka handlowo-usługowego, które następnie zostało stwierdzone nieważnością z powodu wydania podmiotowi nieposiadającemu zdolności prawnej. Po wyeliminowaniu tych decyzji z obrotu prawnego, organ I instancji umorzył postępowanie w sprawie ponownego rozpatrzenia wniosków, uznając je za bezprzedmiotowe. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący kwestionowali zasadność umorzenia, podnosząc m.in. kwestie dotyczące postępowań naprawczych i możliwości uzyskania nowych pozwoleń na budowę przez właścicieli lokali. Sąd oddalił skargę.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 kwietnia 2013 r. sprawy ze skargi Z. S. i R. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w L. zatwierdził plan realizacyjny i udzielił Spółce Cywilnej "A" pozwolenia na budowę ośrodka handlowo-usługowego z programem mieszkaniowym wraz z urządzeniami i obiektami towarzyszącymi na terenach położonych w L., przy ul. [...],[...]. Następnie decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w L. zatwierdził aneks do projektu budowlanego ww. inwestycji. Wnioskiem z dnia 6 listopada 2007 r. Z. S. wniosła o stwierdzenie nieważności obydwu ww. decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Wojewoda [...], po ponownym rozpatrzeniu ww. wniosku, odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji. Jednakowoż decyzją z dnia [...] r., znak: [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, uchylił powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r., i stwierdził nieważność obydwu decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L.: z dnia [...] r., znak: [...] oraz z dnia [...] r. znak: [...]. Skarga na ww. decyzję GINB została oddalona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 189/09. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Spółka Cywilna "A" nie mogła uzyskać pozwolenia na budowę, a tym samym wydane na jej rzecz decyzje zostały skierowane do "osoby nie będącej stroną w sprawie", Nadto Spółka Cywilna "A", nie dysponowała prawem do działek gruntu objętych inwestycją, uprawniającym do uzyskania pozwolenia na budowę. Spółka prawa cywilnego nie ma zresztą osobowości prawnej, ani zdolności prawnej także w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. A zatem spółka cywilna będąc stosunkiem zobowiązaniowym, a nie podmiotem praw i obowiązków, nie może i nie mogła uzyskać pozwolenia na budowę. W konsekwencji, jak prawomocnie przesądził w ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zasadnym było twierdzenie organu II Instancji, iż kontrolowane w trybie nadzorczym decyzje zapadły z rażącym naruszeniem art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. co wyczerpuje przesłankę, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego obu kontrolowanych decyzji. W konsekwencji wyeliminowania z obrotu prawnego obydwu wydanych na wniosek "A" decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L., Starosta [...] ponownie rozpoznał złożone przez Spółkę Cywilną wnioski, a w następstwie ich rozważenia decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., umorzył w całości jako bezprzedmiotowe prowadzone z wniosku ww. Spółki Cywilnej postępowania: w sprawie budowy ośrodka handlowo- usługowego z programem mieszkaniowym w L. przy ul. [...], w sprawie zatwierdzenia aneksu do projektu podstawowego budowy ośrodka handlowo- usługowego z programem mieszkaniowym w L. przy ul. [...],[...] w L. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że ww. Spółka Cywilna była zarejestrowana w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Burmistrza Miasta L. pod nr [...] z datą rozpoczęcia działalności [...] r. w związku z czym, na dzień składania wniosku w przedmiocie pozwolenia na budowę, Spółka nie posiadała prawa do dysponowania nieruchomością i jako jednostka organizacyjna nie mogła ubiegać się o pozwolenie na budowę, gdyż właścicielami spornej nieruchomości były jedynie osoby fizyczne wyłącznie uprawnione do złożenia przedmiotowych wniosków. Wobec faktu, iż wniosek z 1994 r. w przedmiocie pozwolenia na budowę oraz z [...] r. w przedmiocie zatwierdzenia aneksu do projektu budowlanego zostały złożone przez osobę nie posiadającą przymiotu strony, w sprawie zachodzi trwała przeszkoda uniemożliwiająca ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, odpadła bowiem podstawa prawna do rozpatrzenia ww. wniosku Odwołanie od decyzji pierwszoinstancyjnej wniosła Z. S., wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Strona podniosła, że w decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego stwierdzającego nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. wskazano, że wnioski złożone w latach 1994 - 1995 przez ww. Spółkę Cywilną winny zostać ponownie rozpatrzone. Jest to, zdaniem strony, tym bardziej oczywistym, że w latach 1994-1998 dysponując wówczas ważnym pozwoleniem na budowę zrealizowana została budowa ośrodka handlowo-usługowego z programem mieszkaniowym do stanu surowego otwartego. Zatem koniecznym jest, zdaniem Z. S. wydanie w miejsce unieważnionego pozwolenia na budowę, nowego pozwolenia. Nadto zaskarżona decyzja podjęta została na podstawie błędnie ustalonego stanu faktycznego. Nieprawdą jest bowiem, że unieważnione pozwolenie na budowę wydane zostało Spółce "A" - podmiotowi gospodarczemu. Umowa Spółki Cywilnej zawarta została dnia [...] r. a do ewidencji działalności gospodarczej Urzędu Miejskiego w L. wpisana została dnia [...] r. Jak z powyższego wynika Spółka ta nie mogła otrzymać dnia [...] r. pozwolenia na budowę ponieważ wówczas nie istniała. Zarówno pozwolenie na budowę jak i decyzje zatwierdzającą aneks do projektu podstawowego Kierownik Urzędu Rejonowego w L. wydał Spółce Cywilnej "A", która istniała już [...] r. ale nigdy nie prowadziła działalności gospodarczej .Nie jest prawdą także i to, że osoby fizyczne (wspólnicy Spółki Cywilnej) wymienione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji były w [...] r. właścicielami działki budowlanej nr [...] o pow. 4218 m2, na której budowany był ośrodek. Osoby te mogły jedynie dysponować tym terenem na cele budowlane na podstawie notarialnej umowy przyrzeczenia sprzedaży, którą zawarły z właścicielem gruntu Gminą L. Sprzedaż tej nieruchomości i to w 75% na rzecz zupełnie innych osób niż wymienione w umowie przyrzeczenia sprzedaży nastąpiła dnia [...] r. (akt notarialny Rep. A.nr [...] z dnia [...] r.). Zatem zgodnie z postanowieniami umowy Spółka ta była jedynie pełnomocnikiem osób fizycznych lub inwestorem realizującym budowę obiektu budowlanego, którego właścicielem były osoby fizyczne. Stanowisko takie potwierdza § 3 ust. 1 umowy spółki. Strona podkreśliła nadto, że ponowne rozpatrzenie wniosków z lat 1994 -1995 następuje w zupełnie innym stanie faktycznym, którego organ I Instancji nie wziął pod uwagę. Przede wszystkim już w 1998 r. zrealizowana została budowa ośrodka do stanu surowego otwartego. Unieważnienie pozwolenia na budowę wywołuje ten skutek, że do ponownego rozpatrzenia wniosków będzie miał zastosowanie art. 37 ust.2 Prawa budowlanego. Zaakcentowała też, że postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w L. zniósł współwłasność wybudowanego ośrodka w trybie ustawy z dnia 26 października 1994 r. o własności lokali poprzez wyodrębnienie samodzielnych lokali stanowiących odrębny przedmiot własności oraz ustalenie ułamkowego udziału właścicieli lokali w nieruchomości wspólnej do której zalicza się grunt. Zdaniem strony Starostwo Powiatowe w L. wydało dotychczas co najmniej dwie decyzje umożliwiające właścicielom lokali kontynuowanie robót budowlanych (ich treści strona nie zna). Prawo budowlane nie zna jednak pojęcia "lokal", który zgodnie z ustawą o własności lokali jest wyodrębnioną częścią budynku. Zdaniem strony decyzje te są zatem nie tylko sprzeczne z przepisami prawa budowlanego ale przede wszystkim w sposób niedopuszczalny zmieniają sentencję postanowienia Sądu Rejonowego w L. w przedmiocie zniesienia współwłasności. W konsekwencji Z. S. wniosła o uchylenie wydanej przez Starostę L. decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżone doń rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne. W uzasadnieniu organ II instancji zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego. Zaakcentował, że w stosunku do stanu prawnego z lat 1994 - 1995, a więc od chwili kiedy wydane zostały i skierowane do nieuprawnionego podmiotu tj. Spółki Cywilnej "A", cytowane wyżej pozwolenia na budowę, zmienił się diametralnie stan faktyczny i prawny związany z budową przedmiotowego Ośrodka, w tym sytuacja własnościowa tego budynku. Przede wszystkim w latach od 1994-2008, kiedy to decyzje o pozwoleniu na budowę pozostawały w obrocie prawnym, budowa ww. Ośrodka została zrealizowana do stanu surowego otwartego. Nadto decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Burmistrz Miasta L. zatwierdził projekt podziału nieruchomości położonej w L. przy ul. [...] o nr ewid. [...] o pow. 0,4218 ha (KW [...]), gdzie w wyniku podziału powstały działki o nr ewid.: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]. Natomiast, postanowieniem Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] r. sygn. akt [...] została zniesiona współwłasność ww. zabudowanej nieruchomości położonej w L. opisanej w księdze wieczystej pod nr [...], poprzez utworzenie samodzielnych lokali stanowiących odrębną własność, gdzie wyodrębnione lokale, obejmujące pomieszczenia poszczególnych segmentów (od 2-10) tego budynku, zostały przydzielone na rzecz określonych osób fizycznych (w tym lokal nr [...] obejmujący m.in. pomieszczenia segmentu nr [...] na rzecz Z. i R. S. oraz R. S.) posiadających odrębne księgi wieczyste i to te osoby - w ocenie tut. organu - są aktualnie uprawnione i zobowiązanie do uregulowania stanu prawnego posiadanego lokalu. Wojewoda [...] wskazał nadto, że w przypadku rozpoczęcia prac budowlanych na podstawie pozwolenia na budowę, które następnie zostało wyeliminowane z obrotu prawnego, zastosowanie znajdują przepisy art. 51 ust. 7 w związku z art. 50 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. 2006, Nr 156, poz. 1118 z późn. zm.), stanowiące podstawę do prowadzenia postępowania dotyczącego realizacji inwestycji w przypadku innym niż w warunkach samowoli budowlanej określonej w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Budowa obiektu rozpoczęta na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, następnie uchylonej lub której została stwierdzona nieważność, stanowi bowiem "inny przypadek" prowadzenia robót budowlanych bez wymaganego pozwolenia na budowę, o którym mowa w art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, odmienny niż określony w art. 48 tej ustawy. Zatem, zaistniała w niniejszym przypadku sytuacja t.j. stwierdzenie nieważności pierwotnie udzielonych pozwoleń na budowę przedmiotowego "ośrodka handlowo - usługowego z programem mieszkaniowym" w L. przy ul. [...],[...], w całości wyczerpuje hipotezę art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego określającego wyraźnie, że rozpoczęcie albo wznowienie budowy m.in. w razie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę, może nastąpić po wydaniu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej nowej decyzji o pozwoleniu na budowę. Możliwość jednak wydania takiej decyzji powinna być poprzedzona, postępowaniem naprawczym przeprowadzonym przed organem nadzoru budowlanego w trybie art. 50, art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego, w związku z kwalifikacją robót budowlanych wykonanych w oparciu o ważne pozwolenia, które następnie zostały uchylone, jako innego przypadku wykonania części obiektu bez wymaganego pozwolenia na budowę w rozumieniu art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Zaznaczyć przy tym wypada, iż w każdym przypadku prowadzenia procesu inwestycyjnego na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, niezbędnym jest najpierw sprawdzenie przez organ nadzoru budowlanego, czy roboty budowlane nie zostały wstrzymane. Jeżeli inwestor roboty wstrzymał, wówczas organ nadzoru budowlanego zobligowany jest takie postępowanie umorzyć, a inwestor może wtedy ubiegać się o pozwolenie na budowę obejmujące wyłącznie roboty, które nie zostały jeszcze zrealizowane. Zakres robót już wykonanych, jak też zakres robót pozostających do zrealizowania powinien wyraźnie jednak wynikać z dołączonego do wniosku o pozwolenie na budowę - projektu budowlanego. Decyzja wydana w trybie art. 37 ust. 2 cytowanej ustawy stanowi "nowe pozwolenie". Może więc dotyczyć wyłącznie przyszłych zamierzeń inwestycyjnych. Skoro więc, roboty budowlane w obrębie ww. Ośrodka zostały już zrealizowane do stanu surowego na podstawie uprzednio zatwierdzonego projektu budowlanego - to wydawanie decyzji uprawniającej do tych robót nie jest już możliwe. Nadto uzyskanie decyzji, o której mowa, jest uzależnione od złożenia nowego wniosku o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, w niniejszym przypadku złożonego przez poszczególnych właścicieli wyodrębnionych lokali w obrębie każdego segmentu tego budynku. W tym zakresie organ nie może bowiem prowadzić postępowania w oparciu o wniosek o pozwolenie na budowę, który stanowił podstawę do wydania unieważnionej decyzji. Wskazane regulacje prawne, jak również fakt złożenia pierwotnych wniosków przez podmiot, któremu od samego początku nie przysługiwała zdolność administracyjnoprawna do bycia podmiotem praw i obowiązków wynikających z udzielonych pozwoleń na budowę oraz stopień zaawansowania prac budowlanych przy przedmiotowym Ośrodku, w tym późniejsze przekształcenia własnościowe w obrębie tego budynku, prowadzą zdaniem organu do sytuacji, w której zachodzi bezprzedmiotowość niniejszego postępowania, przesądzająca na podstawie art. 105 k.p.a. o konieczności umorzenia przedmiotowego postępowania. Pismem z dnia 12 października 2012 r. Z. S. i R. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wspólną skargę na decyzję organu II instancji, zarzucając jej: 1/ naruszenie art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane przez jego błędną interpretację polegającą na stwierdzeniu, że stan faktyczno-prawny w całości wyczerpuje jego hipotezę, jednak możliwość wydania nowego pozwolenia na budowę powinna być poprzedzona postępowaniem naprawczym przeprowadzonym przed organami nadzoru budowlanego; 2/ naruszenie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80 poz 203) poprzez stwierdzenie, że nowe pozwolenia na budowę w trybie art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego, winni uzyskać poszczególni właściciele wyodrębnionych lokali w obrębie każdego segmentu tego budynku. W konsekwencji skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Motywując zarzuty skarżący podnieśli, iż w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdzono, że możliwość wydania nowej decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę powinna być poprzedzona postępowaniem naprawczym przeprowadzonym przed organami nadzoru budowlanego w trybie art. 50, art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 57 ust. 7 Prawa budowlanego. Skoro zatem postępowanie naprawcze winno toczyć się przed organem nadzoru budowlanego, to na podstawie jakich przepisów, zapytują skarżący, Starosta L. wszczął w [...] r. trzy postępowania dotyczące budowy wyżej wymienionego ośrodka. Dwa z tych postępowań znak: [...] zakończyło się wydaniem decyzji, umożliwiających kontynuację budowy. Treść tych decyzji nie jest znana skarżącym. Skarżący podkreślili, że całkowicie odmienne stanowisko w przedmiocie ponownego rozpatrzenia pierwotnych wniosków o wydanie pozwolenia na budowę w przypadku wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę przed oddaniem obiektu budowlanego do użytkowania, prezentuje Główny Urząd Nadzoru Budowlanego. Wynika to z wyjaśnień Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego zawartych w piśmie z dnia 2 lipca 2010 r. znak: [...] oraz z odpowiedzi na skargę z dnia 23 stycznia 2012 r. Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego znak: [...]. Zgodnie ze stanowiskiem Głównego Urzędu Nadzoru Budowlanego, skutkiem wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji o pozwoleniu na budowę przed uzyskaniem przez inwestora pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego jest konieczność uzyskania od organu administracji architektoniczno-budowlanej nowej decyzji o pozwoleniu na budowę, niezależnie od tego na jakim etapie robót budowlanych pierwotna decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego. Uzyskanie nowej decyzji o pozwoleniu na budowę jest konieczne aby inwestycja mogła zostać formalnie zakończona i oddana do użytkowania. W dacie wydania decyzji o stwierdzeniu nieważności decyzji o pozwoleniu na budowę ośrodka handlowo-usługowego w L., jego budowa została zrealizowana do stanu surowego otwartego. Ponadto w powołanych wyżej pismach GUNB wyraźnie podkreślono też, że Starosta [...] zobowiązany jest ponownie rozpatrzyć treść pierwotnego wniosku o pozwolenie na budowę. Zatem umorzenie postępowania przez obie instancje w sprawie ponownego rozpatrzenia pierwotnych wniosków z dnia 20 marca 1994 r. o wydanie pozwolenia na budowę oraz z dnia [...] r. w sprawie zatwierdzenia aneksu do projektu podstawowego, uznać należy za nieuzasadnione. Skarżący podkreślili nadto, że za błędne należy uznać także stanowisko Wojewody [...], że skutkiem unieważnienia decyzji o pozwoleniu na budowę ww. Ośrodka, jest konieczność uzyskania w trybie art. 37 ust 2 Prawa budowlanego przez poszczególnych właścicieli wyodrębnionych lokali w obrębie każdego segmentu tego budynku, nowych pozwoleń na budowę. Sąd Rejonowy w L. postanowieniem z dnia [...] r. sygn. akt [...], zniósł współwłasność ośrodka handlowo usługowego, zatem lokale nie zostały wyodrębnione z segmentów ale z całego obiektu budowlanego. Wydanie pozwolenia na budowę segmentu spowodowało by zatem zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w L. przez organ administracji. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowym pismem z dnia 27 marca 2013 r. skarżąca Z. S. zwróciła się o zawieszenie postępowania sądowego. W trakcie rozprawy przed tut. Sądem w dniu 24 kwietnia 2013 r. skarżąca wniosek swój wycofała. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez m.in. kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uwzględniona. W pierwszej kolejności wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 170 p.p.s.a. orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, podobnie jak orzekające w sprawie organy, związany jest prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 12 stycznia 2010 r. sygn. akt VII SA/Wa 189/09 oddalającym skargę na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] stwierdzającą nieważność decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w L. z dnia [...] r. udzielającej spółce cywilnej "A" pozwolenia na budowę ośrodka handlowo-usługowego z programem mieszkaniowym oraz urządzeniami i obiektami towarzyszącymi oraz decyzji tegoż organu z dnia [...] r. zatwierdzającej aneks do projektu budowlanego ww. inwestycji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, iż z wnioskiem o zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia na budowę przedmiotowego ośrodka mogli wystąpić wspólnicy Spółki Cywilnej, którzy byli stroną umowy przedwstępnej z dnia [...] r, zawierającej zgodę właściciela na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Zgodnie z brzmieniem art. 29 ust 5 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (w odniesieniu do decyzji z dnia [...] r.) oraz art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 7 lipca 1994 r. (w stosunku do decyzji z dnia [...] r.). pozwolenie na budowę mogło bowiem zostać wydane wyłącznie temu, kto w szczególności złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z wnioskiem takim nie mogła natomiast w świetle powyższych przepisów wystąpić ww. Spółka Cywilna, nie dysponowała ona bowiem prawem do działek gruntu objętych inwestycją, uprawniającym do uzyskania pozwolenia na budowę. Nadto spółka prawa cywilnego nie ma osobowości prawnej, ani zdolności prawnej także w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. A zatem spółka cywilna będąc stosunkiem zobowiązaniowym, a nie podmiotem praw i obowiązków, nie może i nie mogła uzyskać pozwolenia na budowę. W konsekwencji, jak prawomocnie przesądził w ww. wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zasadnym było twierdzenie GINB, iż kontrolowane w trybie nadzorczym decyzje (udzielająca Spółce Cywilnej pozwolenia na budowę i zatwierdzająca aneks do projektu budowlanego) zapadły z rażącym naruszeniem art. 29 ust. 5 Prawa budowlanego z 1974 r. i art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego z 1994 r. co wyczerpuje przesłankę o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego obu kontrolowanych decyzji. W efekcie przywołanego wyroku Sąd nie może ponownie rozważać podnoszonych przez skarżących argumentów co do pozycji prawnej i aspektów organizacyjnych Spółki Cywilnej "A" i poprawności uznania przez obecnie orzekające w sprawie organy iż Spółka nie była uprawniona do złożenia wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę, a wydane w wyniku rozpatrzenia wniosków pozytywne decyzje były wadliwe. Argumenty te powracają bowiem do kwestii przesądzonych już w oddalającym skargę na ostateczną decyzją GINB z [...] r. przywołanym wyżej prawomocnym wyroku WSA w Warszawie. Ostateczne i prawomocne wyeliminowanie zatem z obrotu prawnego decyzji udzielających Spółce Cywilnej pozwolenia na budowę przedmiotowego ośrodka i zatwierdzającej aneks do projektu budowlanego powodowało, że organ administracji budowlanej zobligowany był ponownie ustosunkować się do złożonych w przeszłości przez Spółkę wniosków (jak wynika z akt sprawy wnioski te nie zostały wycofane). W konsekwencji zobligowany był do umorzenia prowadzonego w tej mierze postępowania albowiem stwierdzenie przez organ (związany w tej mierze prawomocnym wyrokiem), iż wniosek złożył podmiot nieuprawniony, nie posiadający i nie mogący posiadać przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia na budowę, powodowało bezprzedmiotowość prowadzonego postępowania. W uzasadnieniu wydanej przez siebie decyzji organ I instancji zbytecznie poruszył kwestię daty, w której ww. Spółka Cywilna podjęła działalność gospodarczą, okoliczność ta w świetle powyższych twierdzeń pozbawiona była bowiem znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Nie dostrzegł nadto, co zostało skorygowane przez Wojewodę [...], także drugiego argumentu powodującego konieczność umorzenia postępowania administracyjnego. Jak bowiem strona wskazała już w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej objęte pierwotnym pozwoleniem na budowę roboty budowlane zostały w latach 1994-98 zrealizowane doprowadzając budowę do stanu surowego. Nawet zatem gdyby hipotetycznie wnioskodawcami w niniejszej sprawie były osoby fizyczne, a nie jak to miało miejsce Spółka Cywilna, to i tak pozwolenie na budowę obejmujące prace już zrealizowane nie mogłoby zostać wydane, a postępowanie w tej mierze musiałoby zostać umorzone. Stosownie bowiem do art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane rozpoczęcie albo wznowienie budowy, w przypadkach określonych w ust. 1, art. 36a ust. 2 albo w razie stwierdzenia nieważności bądź uchylenia decyzji o pozwoleniu na budowę, może nastąpić po wydaniu nowej decyzji o pozwoleniu na budowę, o której mowa w art. 28, albo decyzji o pozwoleniu na wznowienie robót budowlanych, o której mowa w art. 51 ust. 4. Decyzja w przedmiocie nowego pozwolenia na budowę zamierzonego pierwotnie obiektu może zatem zostać wydana jedynie w przypadku gdy roboty budowlane nie zostały jeszcze rozpoczęte. W przypadku natomiast gdy zrealizowane zostały już w całości lub w części pozwolenie na budowę w odniesieniu do robót tych zostać wydane nie może. W sytuacji gdy jedynie część robót została zrealizowana na podstawie decyzji, która następnie została wyeliminowana z obrotu prawnego, niezbędna jest ocena wykonanych już robót budowlanych przez organ nadzoru budowlanego i dopiero w zależności od wyniku tego postępowania inwestor, na podstawie nowego wniosku, może ubiegać się o pozwolenie na budowę obejmujące jednak wyłącznie roboty, które nie zostały jeszcze zrealizowane. Pomimo zatem niedoskonałości uzasadnienia wydanej przez siebie decyzji poprawnie Starosta [...] umorzył prowadzone postępowanie, prawidłowo też, w zgodzie z obowiązującym prawem, zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną w mocy. Bez znaczenia prawnego dla rozstrzygnięcia sprawy pozostają twierdzenia skarżących, iż właściciele lokali niejako z założenia nie mogliby złożyć wniosków o nowe pozwolenie na budowę albowiem wyodrębnione w zakresie własności zostały jedynie lokale, w części wspólnej każdy z właścicieli lokalu ma zaś jedynie udział. Po pierwsze bowiem art. 37 ust. 2 Prawa budowlanego uzależnia możliwość udzielenia nowego pozwolenia na budowę jedynie od okoliczności wskazanych powyżej, nie zaś od tego jakie są relacje własnościowe w stosunku do danej nieruchomości. Nadto inwestor ubiegając się o udzielenie mu pozwolenia na budowę (po raz pierwszy bądź o pozwolenie nowe z art. 37 ust. 2 ustawy) zawsze musi wykazać, iż legitymuje się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane co w przypadku robót budowlanych obejmujących część wspólną nieruchomości wymaga tym samym zgody współwłaścicieli. Sąd nie może w tym miejscu odnieść się natomiast do podnoszonych przez skarżących zarzutów wobec wydanych już, jak twierdzą skarżący, decyzji organu I instancji w przedmiocie kontynuacji budowy przez poszczególnych właścicieli lokali (treść tych decyzji nie jest skarżącym znana). Decyzje te nie stanowią bowiem przedmiotu skargi w niniejszym postępowaniu sądowym, nie podlegają zatem w postępowaniu tym kontroli. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło