I OZ 638/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 25 czerwca 2013 r., sygn. akt II SA/Rz 277/13 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie ze skargi H.Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego postanawia: oddalić zażalenie H. Z. w skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie nienależnie pobranego zasiłku rodzinnego zwróciła się o przyznanie adwokata z urzędu. Podniosła, że nie posiada środków finansowych na jego ustanowienie. W złożonym następnie wniosku na urzędowym formularzu PPF podtrzymała swoje żądanie. Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Sąd na podstawie złożonego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF ustalił, że skarżąca: prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem i 19-letnim uczącym się synem, posiadany przez nich majątek obejmuje dom o pow. 92 m² oraz nieruchomość rolną o pow. 2,14 ha (gospodarstwo prowadzone jest na własne potrzeby), jako jedyne źródło dochodów został wykazany pobierany przez męża wnioskodawczyni zasiłek chorobowy w wysokości 1400 zł brutto /960 zł netto/, jako ponoszone wydatki skarżąca wskazała: zakup leków dla męża (200 – 250 zł/m-c) i siebie (ok. 100 zł/m-c), swoje składki na KRUS (366 zł/kwartał), opłatę za energię elektryczną (ok. 200 zł/2 m-ce), zakup gazu butlowego (ok. 60-70 zł/m-c), podatek od nieruchomości (ok. 100 zł/rok) – dołączone kserokopie decyzji wymiarowych na 2013 r. wskazują kwoty 212 i 151 zł, dojazdy syna do szkoły (50 zł/tydzień), korepetycje dla niego (200 zł/m-c) oraz opłatę za wyżywienie i internat (200 zł), spłata kredytu w wysokości 5 tys. zł zaciągniętego na remont stodoły (rata w wysokości 150 zł/m-c). Dodatkowo powołała się na poniesione od listopada 2012 r. koszty leczenia syna: 3 prywatne wizyty lekarskie po 80 zł i zakup leków w wysokości ok. 150 – 160 zł/m-c. Jak wskazał Sąd, nie budzi wątpliwości, że we wniosku występują rozbieżności między wysokością wykazanych przez skarżącą miesięcznych dochodów (960 zł netto), a wymienionymi wydatkami, które proporcjonalnie rozliczone do tego okresu dają kwotę w granicach 1350 – 1550 zł i to bez uwzględniania wydatków na leczenie syna, ewentualnie ponoszonych na usługi telefoniczne, utrzymanie pojazdów mechanicznych, doraźne zakupy pomocy szkolnych, odzieży i obuwia, środków higieny, a także z pewnością ponoszonych – chociażby w ograniczonym zakresie z uwagi na prowadzenie gospodarstwa rolnego - na zakup żywności. Skarżąca również w sprzeciwie nie wyjaśniła istniejących rozbieżności, a w szczególności nie podała w jaki sposób i z jakich środków pokrywa dość istotną różnicę między nimi. Matematyczna analiza złożonego wniosku w postaci różnicy między posiadanymi dochodami rodziny, a jej wydatkami potwierdzają istniejącą rozbieżność ustaloną już wcześniej przez referendarza sądowego. Sąd zauważył, że mimo wezwania o wyjaśnienie przez skarżącą okoliczności związanych z zaciągniętym kredytem oraz o wyjaśnienie z jakich źródeł pokrywana jest różnica między dochodami a wydatkami rodziny, skarżąca nie udzieliła informacji w tym zakresie. Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła zażalenie, podnosząc że nie wie skąd się wzięły podane przez Sąd miesięczne kwoty dochodów, skoro nie dysponuje żadnymi środkami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) - przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Należy podnieść przy tym, iż jeżeli w ocenie Sądu oświadczenie strony zawarte we wniosku okazałoby się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budziłoby wątpliwości to zgodnie z art. 255 powołanej wyżej ustawy strona na wezwanie Sądu jest obowiązana złożyć, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z tego uprawnienia skorzystał, wzywając wnioskodawcę m.in. do precyzyjnego i dokładnego wyjaśnienia z jakich źródeł pokrywa różnicę między dochodami a ponoszonymi wydatkami. Wezwanie skarżącej do złożenia powyższego oświadczenia było uzasadnione, gdyż porównanie wysokości deklarowanego we wniosku o przyznanie prawa pomocy dochodu z wysokością podanych wydatków - budzi wątpliwości, co do rzeczywistej sytuacji dochodowej wnioskodawcy. Pomimo wezwania Sądu, skarżąca nie wyjaśniła jednak w jaki sposób pokrywa wydatki wykazane w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego, w takiej sytuacji należało uznać, że skarżąca nie wykazała w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Z przyczyny braku odpowiedzi skarżącej na wezwanie Sądu I instancji do złożenia oświadczenia w trybie art. 255 p.p.s.a., niemożliwe okazało się bowiem ustalenie jej rzeczywistej sytuacji materialnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zasadnie zatem zaskarżonym postanowieniem z dnia 25 czerwca 2013 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) postanowił zażalenie oddalić.