I OZ 713/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 451/13 o odmowie przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 451/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił T. K. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd podał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 451/13 odrzucił skargę T. K. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Skarbu Państwa gospodarstwa rolnego. Powodem odrzucenia skargi było nieuiszczenie przez stronę wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Odpis zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu od skargi został doręczony pełnomocnikowi skarżącej radcy prawnemu M. M. w dniu 25 marca 2013 r. w trybie przepisu art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W dniu 16 maja 2013 r. odpis powyższego postanowienia został doręczony pełnomocnikowi skarżącej. W dniu 18 maja 2013 r. pełnomocnik skarżącej wniósł o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Podniósł, że nie zgadza się z twierdzeniem Sądu o doręczeniu mu w dniu 25 marca 2013 r. wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Oświadczył, iż nie mógł w w/w dacie pokwitować odbioru wezwania do uiszczenia wpisu, bowiem przebywał w tym czasie w Ciechocinku na leczeniu w zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego. Przyjęcia przesyłki nie mógł również pokwitować nikt z domowników, gdyż jedyny domownik - żona K. M. była również w tym czasie w sanatorium. Dodał, iż pełnomocnik skarżącej nie ponosi winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi, gdyż o obowiązku tym nie wiedział. Powołując treść przepisów art. 86 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", Sąd I instancji uznał, iż skarżąca nie wykazała przesłanek wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W ocenie Sądu I instancji, kwestionowanie faktu otrzymania wezwania do uiszczenia wpisu od skargi, w sytuacji doręczenia wezwania pełnomocnikowi w trybie art. 73 P.p.s.a. nie można uznać za uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu. Również okoliczność przebywania pełnomocnika w ośrodku uzdrowiskowym w sytuacji gdy pełnomocnik nie powiadomił Sądu o zmianie adresu, nie wskazał ewentualnego adresu do korespondencji, nie uprawdopodabnia braku winy. Sąd I instancji podkreślił, iż wniosek pełnomocnika nie wymienia żadnej okoliczności, która wskazywałaby na przeszkodę, która w żaden sposób nie mogła być przezwyciężona. Tymczasem przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła T. K.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "P.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 P.p.s.a.: uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi powinien zatem powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności. Powszechnie przyjmuje się - jako kryterium przy ocenie istnienia winy lub jej braku w uchybieniu terminu procesowego - obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z 14 stycznia 1972 roku, sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972/7-8/144). Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 roku, sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679). Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 roku, (sygn. akt IV SA 1153/96, LEX nr 45637), brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowany winien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania i co ma być udogodnieniem dla zainteresowanego, lecz jednocześnie uprawdopodobnienie winno dotyczyć takich okoliczności, które pozwalają na przyjęcie braku winy strony w uchybieniu terminu. Okoliczności przedstawione przez pełnomocnika skarżącej nie uprawdopodabniają braku jego winy w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi. Sąd I instancji trafnie ocenił, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Istotne w okolicznościach niniejszej sprawy jest bowiem to, że wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało przesłane na adres pełnomocnika skarżącej. W myśl art. 73 P.p.s.a. w razie niemożności doręczenia adresatowi pisma osobiście lub sposób zastępczy, pismo takie składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej lub w urzędzie gminy, a zawiadomienie o tym umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia tego okresu. Ustawodawca ustanawia w cytowanym przepisie domniemanie faktyczne doręczenia pisma, o ile zostaną spełnione warunki w przepisie tym przewidziane. Jak wynika z treści znajdującej się w aktach sprawy koperty zawierającej przedmiotowe wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi przesyłka została dwukrotnie awizowana: w dniu 11 marca 2013 r. i w dniu 19 marca 2011 r. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 P.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Treść zażalenia nie obala domniemania zgodności doręczenia zastępczego dokonanego w trybie art. 73 P.p.s.a. Odpowiednie adnotacje o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej zostały umieszczone na potwierdzeniu odbioru przesyłki (k. 15). Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby w niniejszej sprawie zastosować art. 86 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, gdyż niewątpliwego zaniedbania ze strony pełnomocnika nie można kwalifikować jako braku winy, o jakim mowa w przepisie. Pełnomocnik skarżącej bowiem, składając skargę powinien się liczyć z tym, że Sąd będzie kierował do niego różne pisma. Zatem zmieniając – nawet na chwilę – miejsce pobytu, powinien w trosce i dbałości o interesy jego mocodawcy – zawiadomić o tym fakcie Sąd, czego jednak nie uczynił. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji zasadnie oddalił wniosek o przywrócenie uchybionego terminu uznając, iż skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do uiszczenia wpisu od skargi nastąpiło bez winy. Tym samym w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 P.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a postanowienie Sądu I instancji odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.