II OSK 1817/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. M. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 kwietnia 2013 r., sygn. akt III SA/Kr 215/13 odrzucającego skargę D. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno – technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu czasowego postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. Skarżąca D. M. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie anulowania czynności materialno–technicznej polegającej na zarejestrowaniu pobytu czasowego. Pełnomocnik skarżącej został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie 8 jej odpisów w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej w dniu 11 marca 2013 r. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił przedmiotową skargę, podnosząc w uzasadnieniu, że pomimo wezwania, pełnomocnik skarżącej nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Brakiem skargi jest bowiem brak doręczenia Sądowi odpisów skargi, zgodnie z art. 47 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosła D. M. reprezentowana przez pełnomocnika, zarzucając zaskarżonemu orzeczeniu - na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie: 1. art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia wbrew treści akt niniejszej sprawy, z których nie wynika, aby pełnomocnikowi skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie doręczył wezwanie do nadesłania 8 odpisów skargi, czego dowodzi załączona uwierzytelniona kserokopia koperty oraz pisma przewodniego o doręczeniu odpisu odpowiedzi na skargę; 2. art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez doręczenie odpisu odpowiedzi na skargę jednocześnie – jak twierdzi Sąd pierwszej instancji - z wezwaniem do nadesłania 8 odpisów skargi. Należało bowiem najpierw wezwać pełnomocnika skarżącej o uzupełnienie braków formalnych skargi, a dopiero po ich uzupełnieniu doręczyć odpis odpowiedzi na skargę. Doręczenie zaś odpisu odpowiedzi na skargę jest równoznaczne z rozpatrzeniem sprawy przez sąd. 3. art. 86 § 1 p.ps.a. poprzez nieuwzględnienie dotychczas wniosku skarżącej z dnia 13 maja 2013 r. o przywrócenie terminu do złożenia odpisów skargi, kiedy to skarżąca złożyła taki wniosek, nadsyłając jednocześnie żądane odpisy i uprawdopodobniała okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, 4. art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi, mimo braku wcześniejszego wezwania o uzupełnienie braku formalnego skargi poprzez nadesłanie 8 jej odpisów w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że w dniu 11 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącej otrzymał z Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie przesyłkę, która – wbrew twierdzeniom Sądu – zawierała tylko i wyłączenie pismo przewodnie z dnia 6 marca 2013 r. dotyczące doręczenia odpisu odpowiedzi na skargę oraz przedmiotowy odpis. Powyższa przesyłka została odebrana przez uprawnionego pracownika kancelarii pełnomocnika skarżącej w obecności drugiego pracownika. Skoro więc doręczona przesyłka nie zawierała wezwania do nadesłania odpisów skargi, to błędnie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę z uwagi na nieuzupełnienie braków formalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, choć nie wszystkie podniesione w niej zarzuty są zasadne. W myśl art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika. Przepis art. 49 § 1 p.p.s.a. stanowi zaś, iż w wypadku gdy pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek nie zachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba, że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym w stosunku do art. 49 § 1 p.p.s.a. jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., który w przypadku nieuzupełnienia przez skarżącego w terminie braków formalnych skargi wprowadza sankcję w postaci jej odrzucenia. W rozpoznawanej sprawie przyczyną odrzucenia skargi przez Sąd pierwszej instancji było nieuzupełnienie przez skarżącą braków formalnych skargi w postaci 8 jej odpisów. Tymczasem autor skargi kasacyjnej – powołując się na naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – podnosi, że zaskarżone postanowienie jest błędne pod względem faktycznym i prawnym, bowiem w skierowanej do niego przesyłce, którą otrzymał w dniu 11 marca 2013 r. znajdowało się tylko pismo przewodnie z dnia 6 marca 2013 r. dotyczące doręczenia odpisu odpowiedzi na skargę oraz przedmiotowy odpis. Przesyłka nie zawierała natomiast wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez nadesłanie jej odpisów. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przedmiotowej przesyłki (k-22) jako rodzaj przesyłki wpisano: "odpowiedź na skargę" oraz "wezwanie o uzupełnienie braków". Zważyć jednak należy, że jak wynika z akt sprawy, oba te pisma były sporządzone na oddzielnych drukach (k-20 i 21), co w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego - wobec twierdzeń wnoszącego skargę kasacyjną o nieotrzymaniu jednego z nich - nie wyklucza sytuacji, w której omyłkowo do koperty nie zostało włożone wezwanie o nadesłanie odpisów skargi. Wskazać w tym miejscu trzeba, że skarżąca niezwłocznie po otrzymaniu odpisu postanowienia o odrzuceniu skargi, z którego treści jak twierdzi dowiedziała się o istniejącym uchybieniu, nadesłała brakujące odpisy. W przedmiotowej sprawie istnieją zatem poważne wątpliwości co do tego, czy skarżąca faktycznie otrzymała wezwanie do nadesłania odpisów skargi. W tej sytuacji uznać należy, że odrzucenie jej ze wskazanych przyczyn stanowiłoby nieuzasadnione ograniczenie gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawa do sądu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 544/09, dostępne na https://cbois.nsa.gov.pl). Ponadto skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela pogląd wyrażony przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 24 maja 2013 r., sygn. akt II OSK 1188/13, który w analogicznym stanie faktycznym i prawnym sprawy stwierdził: "Za uwzględnieniem skargi kasacyjnej przemawia zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny. Zdaniem NSA, jeżeli istnieją wątpliwości, co do prawidłowości doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi, to uwzględniając okoliczności sprawy, należy kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania." W kontekście powyższych rozważań uznać należy, że odrzucenie skargi w rozpoznawanej sprawie z powodu nieuzupełnienia jej braków formalnych, w sytuacji, kiedy istnieją uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości doręczenia wezwania do uzupełnienia tych braków, stanowi naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.a. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu. Na uwzględnienie nie zasługują natomiast pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 166 p.p.s.a. w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a., podnieść należy, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki z dnia 6 marca 2013 r., na którym, jak wyżej wskazano, widnieje opis przesyłki według którego zawierała ona odpis odpowiedzi na skargę oraz wezwanie o uzupełnienie braków. Zatem potwierdzenie to jest częścią akt sprawy i na jego podstawie wydano zaskarżone postanowienie. Dołączona zaś przez skarżącego kasacyjnie kserokopia koperty przedmiotowej przesyłki i znajdującego się w niej pisma przewodniego nie jest wyłącznym dowodem tego, co znajdowało się w kopercie. Twierdzenia skarżącego kasacyjnie o naruszeniu powyższych przepisów nie znajdują więc uzasadnienia. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 49 § 1 p.p.s.a., wskazać należy, że przepis ten reguluje kwestię braków formalnych pisma i sposobu ich uzupełniania. Doręczenie zaś przez Sąd odpisu odpowiedzi na skargę jednocześnie z wezwaniem o uzupełnienie braków formalnych skargi jest wyrazem ekonomiki procesowej i nie jest sprzeczne z prawem. Nie jest to również - jak twierdzi skarżący kasacyjnie – równoznaczne z rozpatrzeniem sprawy przez Sąd, bowiem rozpoznanie merytoryczne sprawy ma miejsce na posiedzeniu sądowym (na rozprawie bądź posiedzeniu niejawnym). Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. Przedmiotem rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji była skarga, nie zaś wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia jej braków, który de facto został złożony po wydaniu orzeczenia o odrzuceniu skargi. Mając na uwadze wskazane na wstępie naruszenie przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania kasacyjnego, bowiem zgodnie z uchwałą NSA z dnia 4 lutego 2008 r., sygn. akt I OPS 4/07, przepisy art. 203 i 204 p.p.s.a. nie mają zastosowania, gdy przedmiotem skargi kasacyjnej jest postanowienie sądu pierwszej instancji kończące postępowanie w sprawie, a takim jest właśnie postanowienie o odrzuceniu skargi. Koszty jakie wiązały się z wniesieniem środka odwoławczego były kosztami niezbędnymi dla celowego dochodzenia praw strony i jako takie będą podlegać rozliczeniu w orzeczeniu kończącym postępowanie.