II GSK 1472/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędziowie NSA Hanna Kamińska Maria Myślińska (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 30 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Ol 1244/12 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie cofnięcia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną: 2. zasądza od [...] na rzecz Dyrektora Izby Celnej w [...] Olsztynie kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 1244/12 uwzględnił skargę [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych - uchylając zaskarżoną decyzję. Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia: Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w [...] cofnął przed wygaśnięciem rejestrację nr [...], poświadczającą uprawnienie [...] (dalej zwanej Spółką) do wprowadzenia do eksploatacji i użytkowania automatu do gier o niskich wygranych [...], typ bębnowy, nr fabryczny [...]. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ I instancji stwierdził, że wskazany automat do gier o niskich wygranych nie spełnia warunków określonych w ustawie o grach i zakładach wzajemnych, a tym samym również w ustawie o grach hazardowych. W takiej zaś sytuacji zastosowanie znajduje art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2009r., Nr 201, poz. 1540 ze zm., zwanej dalej w skrócie: u.g.h.), statuujący obowiązek cofnięcia rejestracji automatu przed jej wygaśnięciem. Po rozpatrzeniu odwołania Spółki od powyższej decyzji, Dyrektor Izby Celnej w [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., powołując art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., zwanej dalej w skrócie: o.p.), umorzył postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że z dniem 13 lipca 2012 r. wygasła (na skutek upływu 6-letniego okresu ważności) rejestracja automatu, objęta postępowaniem w sprawie jej cofnięcia. W tych okolicznościach uznał, że zachodzi bezprzedmiotowość postępowania, której stwierdzenie skutkuje umorzeniem postępowania na podstawie art. 208 § 1 o.p. Jak wskazał Sąd I instancji uwzględniając skargę spółki bezspornym jest. że przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy wygasła (z powodu upływu okresu, na jaki została dokonana) rejestracja automatu, będąca przedmiotem postępowania w sprawie jej cofnięcia. Okoliczność ta nie spowodowała jednak w ocenie WSA bezprzedmiotowości jedynie postępowania odwoławczego ale wszystkich postępowań prowadzonych w granicach sprawy dotyczącej cofnięcia tej rejestracji. Nie można bowiem cofnąć rejestracji, która już wygasła. Za konstatacją taką przemawia samo brzmienie art. 23a ust. 7 u.g.h., w świetle którego, "naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji, cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem (...)". W postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu, stwierdzenie wygaśnięcia tej rejestracji na etapie postępowania odwoławczego winno zdaniem Sądu I instancji skutkować uchyleniem decyzji organu I instancji w całości i umorzeniem postępowania w sprawie na podstawie art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p., a nie tak jak w zaskarżonej decyzji, jedynie umorzeniem postępowania odwoławczego na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 o.p. Według Sądu I instancji umorzenie w kontrolowanej sprawie jedynie postępowania odwoławczego, na co słusznie zwrócił uwagę skarżący, pozostaje w sprzeczności z zasadą ogólną dwuinstancyjności postępowania (art. 127 o.p.). Istotą tej zasady jest bowiem dwukrotne rozpatrzenie sprawy przez organy administracji publicznej według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania rozstrzygnięć w poszczególnych instancjach. Oznacza to, że organ odwoławczy zobowiązany jest do uwzględnienia zmian zarówno w stanie faktycznym, jak i prawnym sprawy, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ I instancji, a następnie do konkretyzacji normy prawnej z uwzględnieniem rozstrzygnięcia wydanego przez organ I instancji. Mając na uwadze powyższe Sąd I instancji stwierdził, że skoro w kontrolowanej sprawie na etapie postępowania odwoławczego doszło do zmiany stanu faktycznego, która bezprzedmiotowym czyniła postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu, niedopuszczalne było pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organu I instancji w tym przedmiocie. Z taką zaś sytuacją mamy do czynienia, jak słusznie podniósł skarżący, w przypadku umorzenia postępowania odwoławczego. Stwierdzone naruszenia przepisów postępowania, to jest art. 127, 233 § 1 pkt 3 i art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p., miały zatem istotny wpływ na wynik tych spraw. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...] wnosząc o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 145 § 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - zwaną dalej p.p.s.a.) w zw. z art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p, oraz w zw. z art. 208 § 1 o.p. poprzez błędne uznanie, że wygaśnięcie w toku postępowania odwoławczego rejestracji automatu powoduje bezprzedmiotowość wszystkich postępowań w granicach sprawy dotyczącej cofnięcia rejestracji tegoż automatu; - art. 145 § 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 127 o.p. poprzez pozbawienie skarżącego prawa do dwukrotnego merytorycznego rozpoznania sprawy, a tym samym zweryfikowania w administracyjnym toku instancji zasadności wyłączenia automatu z użytkowania na ponad półtora roku. Argumentację na poparcie zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Art. 233 § 1 pkt 2 lit. a zdanie drugie o.p. obejmuje przypadki, w których organ odwoławczy uchyla decyzję organu pierwszej instancji i umarza postępowanie w sprawie. Organ odwoławczy jest zobowiązany wydać taką decyzję, jeżeli stwierdzi, że organ pierwszej instancji rozstrzygnął w drodze decyzji o istocie sprawy, mimo że postępowanie podatkowe było bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie okolicznością niesporną jest, że przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy wygasła (z powodu upływu okresu, na jaki została dokonana) rejestracja automatu, będąca przedmiotem postępowania w sprawie jej cofnięcia. Zatem obowiązek umorzenia postępowania wynika z normy prawnej. Zgodnie z art. 23a ust. 7 ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych: "Naczelnik urzędu celnego, w drodze decyzji cofa rejestrację przed jej wygaśnięciem, jeżeli zarejestrowany automat lub urządzenie do gier nie spełnia warunków określonych w ustawie". Jak słusznie podkreślił, Sąd pierwszej instancji nie można cofnąć rejestracji automatu, która już wygasła. Zatem postępowanie w sprawie cofnięcia rejestracji automatu o niskich wygranych stało się bezprzedmiotowe. W orzecznictwie przyjmuje się, że wszczęte postępowanie powinno być zakończone załatwieniem sprawy. Jeżeli jednak z jakiejkolwiek przyczyny postępowanie to stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej nie może odstąpić od załatwienia sprawy, w takim przypadku wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Zgodnie z art. 208 § 1 o.p. obligatoryjną przesłanką umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ podatkowy stwierdzi w sposób oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpoznania sprawy. Chodzi tu każdą (jakąkolwiek) przyczynę powodującą brak jednego z elementów stosunku prawnego. Bezprzedmiotowość może powstać zarówno przed wszczęciem postępowania, jak i po wszczęciu postępowania, tak jak w rozpoznawanej sprawie w trakcie postępowania odwoławczego. Bowiem moment powstania tej przesłanki nie ma znaczenia, z uwagi na nakaz wynikający z art. 208 § 1 o.p. Jeżeli wystąpi bezprzedmiotowość, organ podatkowy musi umorzyć postępowanie. Decyzja taka ma wszelkie znamiona tzw. decyzji związanej. W rozpoznawanej sprawie wystąpiła przesłanka przedmiotowa, tj. brak przedmiotu postępowania, więc nie istnieje sprawa, która stanowiła ten przedmiot. Wygaśniecie rejestracji automatu o niskich wygranych z powodu upływu okresu, na jaki rejestracja została dokonana oznacza, że sprawa dotycząca cofnięcia tej rejestracji nie może być przedmiotem merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy w formie decyzji organu podatkowego, postępowanie takie, jako bezprzedmiotowe podlega umorzeniu. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi kasacyjnej wymienione w pkt 1 i 2 osnowy skargi kasacyjnej za pozbawione usprawiedliwionych podstaw. Z tych względów na podstawie art. 184 i 204 pkt 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.